Vrijdag 03/02/2023

ReportageDuitsland

Nieuwe generatie milieuactivisten legt Berlijn plat: ‘Extinction Rebellion ging mij niet ver genoeg’

De activisten Lars Ritter (links) en Mischa (rechts) hebben zich vastgelijmd aan het asfalt.  Beeld Anna Tiessen voor de Volkskrant
De activisten Lars Ritter (links) en Mischa (rechts) hebben zich vastgelijmd aan het asfalt.Beeld Anna Tiessen voor de Volkskrant

Om 08.04 uur komt het bericht met de coördinaten: let’s go. Vervolgens lijmen de Duitse klimaatactivisten van Letzte Generation zich vast aan Berlijns asfalt om ‘de fossiele waanzin’ te stoppen. ‘Wij zijn de volgende stap in het klimaatactivisme.’

Remco Andersen

Nog geen minuut nadat de klimaatactivisten op het koude asfalt zijn gaan zitten, volgt geweld. Zodra het stoplicht op groen springt, jaagt een bestuurder zijn witte Mercedes woedend het fietspad op en raakt bijna activist Hanna (34). Het busje twee banen verderop doet hetzelfde. Hanna en de anderen hupsen recht in het pad van de ronkende auto’s. De Mercedes-bestuurder leegt een flesje water over de activisten. Een andere man sleurt een betoger van de weg. Er zijn nog geen 180 seconden voorbij sinds het protest begon.

Het ochtendlicht schijnt okerkleurig op de socialistische wooncomplexen aan de Berlijnse Karl Marx Allee wanneer om 08.04 uur een bericht met coördinaten binnenkomt: let’s go. Hoewel de piepjonge actiegroep Letzte Generation de voorkeur geeft aan blokkades van de Autobahn, voldoet ook deze zesbaanse binnenstedelijke verkeersader om hun file veroorzakende punt te maken – en uit handen van de inmiddels alerte politie te blijven: we hebben nog twee tot drie jaar om de planeet te redden van fossiele brandstoffen.

Letzte Generation is de volgende stap in het klimaatactivisme, zeggen de activisten zelf. Begin dit jaar lijmden leden van de groep zich voor het eerst vast aan het Duitse asfalt, toen om – tevergeefs – een wet tegen voedselverspilling af te dwingen. Na de Oekraïne-oorlog en energiecrisis ging het roer om naar bestrijding van fossiele brandstoffen, onder meer door blokkades van luchthavens en snelwegen. Inmiddels heeft de groep naar eigen zeggen vijfhonderd leden die bereid zijn de cel in te gaan of te riskeren dat ze overreden worden.

Een scooterrijder heeft weinig geduld met de activisten.  Beeld Anna Tiessen voor de Volkskrant
Een scooterrijder heeft weinig geduld met de activisten.Beeld Anna Tiessen voor de Volkskrant

De helft van die mensen zijn nieuwkomers, zegt woordvoerder Carla Hinrichs. De andere helft bestaat uit doorstromers die andere protestgroepen te slap vonden. Soms komen ze uit Fridays for Future, de demonstratiebeweging van Greta Thunberg. Vaker was de opstap Extinction Rebellion, tot voor kort de grootste schrik van pendelaars. Onder hen Hinrichs zelf. Zij raakte gefrustreerd met Extinction Rebellion, omdat die twee keer per jaar een kruispunt massaal bezette en daarna weer de aftocht blies. “Ik dacht: waarom gaan we niet het hele jaar door?”

Blokkades tot nader order

Dat is het plan van de huidige ‘actiefase’, die op 10 oktober begon. Eerdere ‘fasen’ duurden tot vier weken. Dit keer beweert Letzte Generation dat ze geen einddatum heeft. Eisen: gesubsidieerd openbaar vervoer en een maximumsnelheid van honderd kilometer per uur op snelwegen. De beweging heeft groepjes activisten naar verschillende Duitse steden gestuurd, waar ze nu woonruimte huren. Hanna en de drie andere activisten die donderdag aan Karl Marx Allee vastgelijmd zitten, bevestigen dat: ze zijn alleen in Berlijn om tot nader order blokkades te organiseren.

Pas als na acht lange minuten duw- en trekwerk de eerste politiebus komt aanscheuren, grijpen activisten naar de secondelijm. Als ze dat eerder doen, lopen ze het risico dat kwade automobilisten vastgelijmde handen losrukken en de huid op het asfalt achterblijft .

Bebloede vingers van een activist.  Beeld Anna Tiessen voor de Volkskrant
Bebloede vingers van een activist.Beeld Anna Tiessen voor de Volkskrant

Alleen al deze donderdagochtend is de politie vijf of zes keer moeten uitrukken, zegt een aanwezige commandant. “Extinction Rebellion komt met een grote groep naar één punt en zet daar tenten op. Deze mensen gaan in kleine groepjes naar verschillende punten, elke dag opnieuw, en zorgen zo voor veel meer ontwrichting. Vanuit hun perspectief een zeer effectieve strategie.”

Onderwijl is een junior collega op zijn knieën met kwast en zonnebloemolie in de weer om een activist van het asfalt los te weken, ogen samengeknepen, vingerkootje voor vingerkootje. Het gerucht gaat dat de Berlijnse politie honderd liter zonnebloemolie heeft ingekocht nadat Letzte Generation een ‘nieuwe fase’ aankondigde. “Tweehonderd liter”, corrigeert de commandant met een grijns. “Het blijkt veel beter te werken dan olijfolie. En we geven nu cursussen aan agenten.”

De politie probeert voorzichtig de vastgelijmde handen van de activisten te verwijderen met zonnebloemolie. Beeld Anna Tiessen voor de Volkskrant
De politie probeert voorzichtig de vastgelijmde handen van de activisten te verwijderen met zonnebloemolie.Beeld Anna Tiessen voor de Volkskrant

Sympathie

Het geweld van enkele automobilisten valt zo op dat men de veel talrijker stille omstanders bijna zou vergeten. Onder hen blijkt opvallend veel sympathie, zelfs bij een enkele automobilist. Op de middelste baan, tussen het busje en de Mercedes, rijdt een vrouw iets achteruit om het protest ruimte te geven. Een andere vrouw stapt uit om wat warme thee te gieten in de mond van activist Lars, die met beide handen aan het asfalt zit.

“Dank voor jullie moed”, fluistert een voorbijlopende vijftiger even later in het oor van de drie nog vastgekleefde activisten – de anderen zijn niet vastgelijmd om nooddiensten door te kunnen laten en worden dus als eersten door de politie weggeplukt. “Ik begrijp de woede van de automobilisten heel goed”, zegt de man, leraar Oliver Schneider (51). “Maar in de maatschappelijke strijd tussen voor- en tegenstanders van de auto begrijp ik ook heel goed dat deze generatie inmiddels zegt: met discussie alleen krijgen we geen verandering.”

Gevraagd of hij niet bang is dat ze het publiek tegen zich in het harnas jagen, komt activist Mischa (39) tot een heel andere conclusie. “Mensen die wij hinderen worden kwaad op ons persoonlijk, maar onze klimaatdoelstellingen worden almaar breder gedragen.” Het resultaat onder de streep, volgens Mischa: “Meer aandacht, zonder verlies van maatschappelijke steun.”

Activist nummer drie is losgeweekt van het asfalt.  Beeld Anna Tiessen voor de Volkskrant
Activist nummer drie is losgeweekt van het asfalt.Beeld Anna Tiessen voor de Volkskrant

Naar het zich laat aanzien, kan het een onrustige winter worden. Letzte Generation wordt gefinancierd door het Climate Emergency Fund, een netwerk dat donaties verzamelt en radicaal activisme steunt. Letzte Generations actiemethode heeft inmiddels navolging gekregen in elf landen. In Frankrijk verstoorden ze de Tour de France, in Italië blokkeerden ze snelwegen en ook in Wenen hebben de eerste activisten zich vorige week aan het wegdek gelijmd.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234