Vrijdag 12/08/2022

AnalyseOekraïne

Nieuwe fase in de oorlog: moet Oekraïne zware wapens krijgen om de Russen af te stoppen?

De Oekraïense president Voloyimyr Zelensky bezoekt Boetsja, waar een bloedbad plaatsvond.  Beeld AFP
De Oekraïense president Voloyimyr Zelensky bezoekt Boetsja, waar een bloedbad plaatsvond.Beeld AFP

De Russen gaan alles op alles zetten om de Oekraïne-invasie te redden met de inname van gebied in het oosten en het zuiden. Moet het Westen op grote schaal zwaardere wapens gaan leveren om Moskou tegen te houden of zelfs helpen te verslaan?

Stieven Ramdharie

Het Russische leger is bezig met een ingrijpende ‘hergroepering’ waarbij het overgrote deel van de troepenmacht die Kiev moest omsingelen is betrokken. Een flink deel hiervan bevindt zich volgens de VS al in Wit-Rusland om op krachten te komen en opnieuw bevoorraad te worden. Het duurt niet lang meer voor zij via Rusland, zo waarschuwt het Witte Huis, oost- en zuidwaarts zullen trekken

Doel: volledige inname van de Donbas en ander omliggend gebied. De Oekraïense legertop meldde maandag dat Moskou op korte termijn ook zo’n 60.000 reservisten zal oproepen voor deze nieuwe fase van de oorlog. Maar de grote vraag is of het Oekraïense leger straks, met de wapens die zij hebben, de Russen wel kan tegenhouden in de Donbas.

Want in tegenstelling tot de huidige strijdgebieden, bevinden zich in de Donbas gewapende Russische bondgenoten die al aardig wat terrein in handen hebben: de pro-Russische separatisten. Kiev waarschuwt: met alleen de lichte, defensieve wapens die het Westen tot nu toe heeft willen leveren, zullen de Oekraïners het straks niet redden als de Russen en de separatisten uitbreken en op grote schaal in het offensief gaan.

Ook de Westerse luchtdoelraketten en antitankwapens hebben hun beperkingen tegen zo’n grote militaire overmacht. “We kunnen zeker niet zonder zware wapens als we het oosten willen ontzetten en de Russen zo ver mogelijk terug willen slaan”, waarschuwde president Volodymyr Zelensky’s adviseur Mikhailo Podolyak zaterdag.

Voloyimyr Zelensky spreekt hier het Europees Parlement toe.  Beeld BELGA
Voloyimyr Zelensky spreekt hier het Europees Parlement toe.Beeld BELGA

Betere kans tegen de Russen

Tanks, pantserwagens en artillerie zijn de zwaardere wapens die Oekraïne nu graag zo snel mogelijk wil hebben. Want met een grotere vuurkracht, zo is de gedachte, heeft het Oekraïense leger straks een betere kans tegen de Russen in onder andere de Donbas. “Jullie hebben minstens 20.000 tanks”, aldus Zelensky vorige maand tegen de Navo-leiders. “Oekraïne vraagt om één procent van jullie tanks.”

Het begint erop te lijken dat de VS en Europa hebben geluisterd. Want de grenzen van de Westerse wapensteun aan het Oekraïense leger worden iets verder opgerekt, al is het nog niet duidelijk tot hoe ver het Westen bereid is te gaan. Voor het eerst sinds de Russische invasie, zo bevestigen Amerikaanse functionarissen, zal een partij tanks aan Oekraïne worden geleverd. Om de Oekraïense verdedigingslinies in de Donbas te versterken, zullen binnenkort tanks van Russische makelij in het geniep Oekraïne worden binnengebracht.

Maar om hoeveel het precies gaat, wordt angstvallig stilgehouden. Het gaat om tanks, mogelijk T-72’s, die Oost-Europese lidstaten van de Navo hebben in hun wapenarsenaal. De VS gaan helpen om de levering aan Oekraïne mogelijk te maken. Met de tanks, aldus Washington, krijgt het Oekraïense leger de mogelijkheid om de Russische eenheden in de Donbas te bestoken. Maar Kiev kan nog meer zware wapens tegemoet zien.

Een Oekraïense militair bestuurt een buitgemaakte Russische T-72-tank. Beeld REUTERS
Een Oekraïense militair bestuurt een buitgemaakte Russische T-72-tank.Beeld REUTERS

Forse bedreiging

Volgens de Britse minister van Defensie Ben Wallace zullen ook artilleriestukken voor de lange afstand, pantserwagens en antiraketsystemen worden geleverd. Deze laatste moeten de Russische aanvallen met kruisraketten vanaf schepen in de Zwarte Zee gaan bestrijden. “Er zullen meer dodelijke wapens Oekraïne worden binnengebracht”, aldus Wallace eind vorige week na afloop van een donorconferentie.

De conferentie was bedoeld om te kijken of de wapensteun aan Kiev moet worden aangepast nu het strijdverloop verandert. Duitsland heeft al bekendgemaakt 56 pantserwagens, die de Oekraïense soldaten mobieler maken en meer bescherming bieden, te leveren. En Australië gaat vier Bushmaster-pantservoertuigen leveren waarmee infanteristen kunnen worden vervoerd. Het Australische leger onderzoekt verder of Bushmasters die aan Nederland zijn verkocht, zo meldt de Australische omroep ABC, naar Oekraïne kunnen worden gestuurd.

Maar hoeveel artillerie en pantservoertuigen Kiev precies tegemoet kan zien, daarover zweeg Wallace in alle talen. Ook om welke artillerie het gaat, zei de minister niet. Als houwitsers zullen worden geleverd, die Russische eenheden van tientallen kilometers kunnen bestoken, zal dat een forse bedreiging zijn voor de Russen. Om het Russische leger in het oosten en in het zuiden tegen te houden, zo beseft het Westen ook, zal echter niet kunnen worden volstaan met een kleine hoeveelheid tanks, pantservoertuigen en artilleriestukken.

Voorkomen nieuw Boetsja

De gebeurtenissen in Boetsja en een mogelijke herhaling hiervan in de Donbas, zullen de komende weken de druk verhogen op de VS en Europa om het Oekraïense leger snel van genoeg zware wapens te voorzien. “We moeten Oekraïne de wapens geven die ze nodig hebben om te vechten”, zei de Amerikaanse president Joe Biden maandag na het bloedbad in Boetsja.

Vorige maand schoven de VS al iets op door Oekraïne zwaardere luchtdoelraketten te beloven waarmee Russische gevechtsvliegtuigen op grote hoogte kunnen worden neergehaald. Er is echter één probleem: zware wapens als tanks zijn ook offensieve wapens. Het Westen was tot nu toe huiverig om offensieve wapens te leveren omdat het Moskou niet wilde provoceren. Dit was de reden dat Poolse MiG-29’s niet werden gegeven aan Kiev.

Met de leverantie van de tanks, pantserwagens en artilleriestukken, die door het Oekraïense leger straks ook voor offensieve operaties kunnen worden gebruikt, schuift het Westen nu dus nog iets verder op. Als de VS en Europa Zelensky zijn zin geven en nog meer van dit soort zware wapens gaat leveren, kunnen ze echter altijd zeggen dat ze vooral defensief zijn bedoeld.

Russisch dreigement

“Artillerie, tanks en meer geavanceerde luchtverdediging, maar ook antischipraketten, kunnen natuurlijk offensief worden ingezet”, zegt Frans Osinga, hoogleraar Oorlogstudies aan de Universiteit Leiden en voormalig F-16-vlieger. “Maar bepalend is meer wat de operationele en strategische context is. Zolang de inzet plaatsvindt in het kader van de verdediging van Oekraïens grondgebied en de wapens binnen Oekraïne worden gebruikt, zijn het toch vooral defensieve middelen.”

Rusland heeft de VS en Europa al gewaarschuwd het niet in hun hoofd te halen met name de langeafstandsartillerie en de antiraketsystemen tegen aanvallen met schepen te leveren. De Russische ambassadeur in Londen, Andrei Kelin, zei dreigend dat Moskou niet lijdzaam zal toekijken. “Dit zijn nieuwe, vrij nauwkeurige precisiewapens”, aldus Kelin. “Ze verergeren de situatie alleen maar en maken de strijd nog bloediger. Natuurlijk zullen ze legitieme doelen zijn voor ons leger als ze de grens met Oekraïne overgaan.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234