Dinsdag 19/01/2021

‘Nieuwe’ De Keersmaeker schudt alle ballast van zich af

Het Holland Festival richt dit jaar, onder de artistieke leiding van Pierre Audi, de schijnwerpers op choreografe Anne Teresa De Keersmaeker. Ze toont drie recente werken: Keeping Still, The Song en 3Abschied. Een opmerkelijke keuze die een belangrijke koerswijziging in haar werk markeert. Maar wellicht was Audi ook niet ongevoelig voor de rol die Gustav Mahler in twee van de stukken speelt.

Anne Teresa De Keersmaeker

Geboren in 1960.

Verovert in 1983 de wereld met Fase, haar tweede choreografie.

Kort daarna richt ze haar ensemble Rosas op, dat sindsdien onafgebroken aan de wereldtop staat.

In 1990 wordt Rosas het huisgezelschap van de Munt.

In 1995 richt ze de dansschool PARTS op. Die heeft een enorme impact op het Brusselse danslandschap.

Sinds enkele jaren staat Rosas weer op eigen benen. In enkele kleine werken en solo’s zette ze onlangs een nieuwe koers uit. Die mondde uit in indrukwekkende grote werken als Zeitung en The Song.

PARTS kreeg deze week de Zilveren Leeuw op de dansbiënnale van Venetië.

Belgische topchoreografe centrale gast op het Holland Festival

De Keersmaeker is niet voor het eerst centrale gast op dit prestigieuze festival, dat sinds 1947 een Nederlands venster op de internationale podiumkunsten is. In 1993 was ze dat al eens, met maar liefst vier stukken: de beginwerken Fase en Rosas danst Rosas, het latere Erts en de wereldpremière van Bach, later verder uitgewerkt tot Toccata. Ook op latere edities was ze vaak aanwezig met nieuw werk.

Met de reeks werken die ze hier toont, is echter iets bijzonders aan de hand. Ze werkte telkens samen met andere kunstenaars, en niet van de minsten. Keeping Still ontstond in nauwe samenwerking met de Belgische beeldend kunstenares Ann Veronica Janssens. Die maakte naam met kunstwerken die op quasi immateriële wijze - mist is een belangrijk ingrediënt van haar werk - inspelen op onze gewaarwording. In deze voorstelling speelde ‘Der Abschied’, de laatste beweging van Mahlers ‘Das Lied von der Erde’ al een grote rol. Janssens was, samen met beeldend kunstenaar Michel François, ook medeauteur van The Song, de eerste voorstelling van De Keersmaeker waarin muziek nagenoeg ontbrak, ook al speelde geluid er wel een belangrijke rol in.

Voor 3Abschied ging De Keersmaeker een alliantie aan met de Franse choreograaf Jérôme Bel, die zich met de uitnodiging niet weinig verguld toonde. Bel is trouwens zelf ook te gast op het Holland Festival met Cédric Andrieux, een stuk waarin de gelijknamige sterdanser in het gezelschap van Merce Cunningham over zijn ervaringen vertelt.

In 3Abschied krijgt het publiek ‘Der Abschied’ drie keer te horen. De eerste keer gaat het om een historische cd-opname, de tweede maal om een live-uitvoering van de transscriptie voor beperkte bezetting die Arnold Schoenberg van het werk maakte. De derde keer zingt De Keersmaeker zelf, op piano begeleid door Jean-Luc Fafchamps, terwijl ze ondertussen wankelend en aarzelend danst. Het is een bijzonder moment, want uiteraard kan De Keersmaekers ongeschoolde stem de veeleisende partituur niet aan. Wat bovendrijft, is dan ook eerder de ontroering in haar rauwste vorm dan de kunstige verklanking ervan.

In een interview in NRC Handelsblad geeft De Keersmaeker aan wat deze drie werken verbindt: “Het is mijn wens alle ballast weg te gooien en alleen het noodzakelijke en essentiële over te houden. Zoveel mogelijk bereiken met zo weinig mogelijk: het is een soort esthetisch-ecologische overweging, een radicaal afschudden van alles wat met het spectaculaire te maken heeft. Daarvan hebben we in deze tijd al genoeg rondom ons. Ik heb er geen nood meer aan.”

Het vat mooi samen wat de drie werken tot een eenheid smeedt. De Keersmaeker stelt er zich telkens radicaal kwetsbaar in op. Ze geeft alle wapens uit handen die haar een plek op de grootste podia ter wereld bezorgden: een doorwrochte, virtuoze choreografische schriftuur die hand in hand gaat met een zorgvuldige lezing van de muziek.

Het eindpunt in deze evolutie is trouwens nog niet in zicht, want na Amsterdam bereidt de choreografe zich voor op een nieuw groepswerk in Avignon. Daar maakt ze komaf met alle kunstmatige belichting. De avondzon zal zowat de enige belichting zijn op het podium van het Cloître des Célestins. Voorlopig biedt het Holland Festival echter wel als eerste een overzicht van deze recente evolutie van haar werk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234