Dinsdag 15/10/2019

Guatemala

Nieuwe conservatieve president van Guatemala wil omstreden migratiedeal met Trump herzien

Giammattei (links) omhelst een supporter. Beeld Reuters

De nieuwe president van Guatemala, Alejandro Giammattei, heeft zichzelf opgescheept met een moeilijk uitvoerbare verkiezingsbelofte. Hij wil een akkoord over migratie aanpassen dat zijn voorganger vorige maand op de valreep sloot met de Amerikaanse president Donald Trump.

De 63-jarige Giammattei werd zondag gekozen met 59 procent van de stemmen. In de tweede verkiezingsronde nam hij het op tegen de centrumlinkse Sandra Torres.

President Jimmy Morales, die nog in functie blijft tot Giammattei in januari aantreedt, zwichtte eind juli voor de zware druk die op hem was uitgeoefend door Trump. Die had economische sancties in het vooruitzicht gesteld als Morales niet bereid was Guatemala uit te roepen tot ‘veilig derde land’ voor migranten uit Honduras en El Salvador. Die kunnen voortaan in Guatemala asiel aanvragen, in plaats van naar de Verenigde Staten te trekken.

Het lijkt een cynische kunstgreep, het stempel van veilige haven voor migranten: Guatemala is een van de armste en gewelddadigste landen in de regio en is zelf bron van migratie naar de VS. Honderdduizenden inwoners zijn al naar het noorden getrokken. Om die bevolkingsvlucht tegen te gaan, wil Giammattei een ‘investeringsmuur’ bouwen langs de grens met Mexico.

Amerikaanse sancties kan Guatemala er niet bij hebben, daarvoor heeft het land te veel problemen. Bijna 60 procent van de bevolking leeft onder de armoedegrens. Op weinig andere plekken in Latijns-Amerika is de kloof tussen arm en rijk zo groot. De gewelddadige criminaliteit tiert welig, de corruptie lijkt onuitroeibaar. Giammattei zegt een eind te zullen maken aan de corruptie, maar dat geluid hebben de Guatemalteken al vaker gehoord.

In 2015 gingen honderdduizenden burgers veelvuldig de straat op om tegen de corruptie te protesteren. De ongekende volksbeweging gaf vleugels aan de internationale, door de VN gesteunde commissie Cicig, die sinds enkele jaren samen met de hoofdaanklager van het Openbaar Ministerie, Thelma Aldana, de strijd had aangebonden met de corruptie.

Het werk van Aldana en de Cicig leidde tot de arrestatie van toenmalig president Otto Pérez. Diens opvolger Morales werd gekozen op de golven van het volksprotest, maar ook hij raakte al spoedig in conflict met de hoofdaanklager en de internationale commissie. Die maakten immers geen uitzondering voor parlementariërs en zakenlieden uit de entourage van de president, en evenmin voor Morales zelf.

Land uitgezet

Begin dit jaar werd de Cicig, beschuldigd van partijdigheid, zelfs door Morales het land uitgezet. Aldana gaf haar functie op en meldde zich als kandidaat voor de presidentsverkiezingen. De populaire jurist was de grote kanshebber, maar werd door de kiesraad uitgesloten van deelname op grond van een formaliteit.

Daardoor kon Giammattei eindelijk zijn kans grijpen. Driemaal eerder had hij geprobeerd president te worden. Zijn politieke ambities werden aangewakkerd nadat hij als directeur van het Guatemalteekse gevangeniswezen zelf tien maanden in voorarrest had gezeten. Het kon niet bewezen worden dat hij opdracht had gegeven tot standrechtelijke executies, toen het leger in 2006 met dodelijk geweld de orde herstelde in de gevangenis van Guatemala-stad.

In een mogelijke confrontatie met Donald Trump heeft Giammattei één voordeel: de mannen zijn ideologische geestverwanten. De zondag gekozen MS-patiënt – hij loopt op krukken – is sociaal uitgesproken conservatief. Hij wijst abortus en het homohuwelijk af en is voorstander van herinvoering van de doodstraf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234