Vrijdag 17/09/2021

'Nieuwe Brussels streetart verwijst naar Trump'

Op een muur in de Brigittinenstraat, vlak bij het station Brussel-Kapellekerk werd alweer een gruwelijk tafereel geschilderd. Het werk lijkt alweer een verwijzing naar de zeventiende eeuw. Waarom en hoe doet de vooralsnog onbekende kunstenaar dit?

Een man hangt van op het dak van een appartementsgebouw naar beneden. Zijn bloed druipt over de stenen naar de grond. Het is niet het begin van een misdaadroman, maar een beschrijving van het werk van een anonieme graffitikunstenaar, die het in de nacht van zondag op maandag gepresteerd heeft om van een grijze zijmuur van een Brussels appartementsgebouw een metershoog kunstwerk te maken. Benodigdheden: verf (waarschijnlijk acryl en latex), een touw en een flink pak lef.

"Ik ben de onthoofdingsmuur en het werk met de hangende man net gaan bekijken", vertelt Bjorn Van Poucke. Van Poucke is de curator van het streetartfestival The Crystal Ship en heeft al vijftien jaar ervaring met dit soort kunst. "Waarschijnlijk heeft de kunstenaar zich met klimtouw en -harnas vastgebonden aan het dak en heeft hij de werken zo geschilderd. Ik weet het, het klinkt nogal zot, maar zo gaat dat."

Bonom

De crime scene van de hangende man is niet nieuw, aldus Van Poucke. Vroeger prijkte op dezelfde zijmuur een graffitiwerk van de street artist Bonom, de Parijzenaar die Brussel vaker tot zijn atelier maakte. Dat verdween toen het gebouw gerenoveerd werd in 2014.

"Mijn vermoeden is dat Bonom hier weer achter zit. Maar die heeft over de vorige muurschilderingen in Brussel - de 'penismuur', de 'penetratiemuur' en de 'anusmuur', zoals die nu heten - gezegd dat hij er niets mee te maken heeft. En toch doen het kleurenpalet en de techniek van de twee recentste werken erg aan hem denken."

Maar de werken van de laatste dagen kennen wel degelijk een verschil. Ze grijpen, anders dan de eerdere graffitikunst, terug naar klassieke schilderijen. De 'onthoofdingsmuur' lijkt een pastiche van Het offeren van Isaak van de Italiaanse schilder Caravaggio uit 1603. De hangende man is een verwijzing naar De lijken van de gebroeders de Witt (1672-1675), toegeschreven aan Jan de Baen en te zien in het Rijksmuseum. "Uniek zijn die verwijzingen niet", zegt Van Poucke. "Daarmee gaat de kunstenaar net de dialoog aan met ons. Als jullie een penis en een vagina choquerend vinden, wat denken jullie hier dan van?"

Remco Sleiderink, hoofddocent oudere Nederlandse literatuur (KU Leuven), ziet in de verwijzingen een boodschap over de actualiteit. Op Twitter was Sleiderink een van de eersten om iets over 'de hangende man' te schrijven. "De timing van dit werk lijkt me niet toevallig", zegt hij. "Jan de Baen beeldde een politieke moord uit. Via pamfletten met allerlei leugens - Trump zou dit 'alternatieve waarheden' noemen - werden de Nederlanders tegen de broers opgehitst, die toen belangrijke politici waren. En door hun dood kwam er een einde aan de democratie van de Republiek en ging de macht weer naar de prins van Oranje. De man die achter de pamfletten zat, was waarschijnlijk Cornelis Tromp. Die naam op zich is al een verwijzing."

Christelijk

Ook in de onthoofdingsmuur ziet Sleiderink een sterke boodschap. "Het werk doet natuurlijk denken aan de onthoofdingen van IS, maar het werk van Caravaggio beeldt het offer van Abraham uit, dat een typisch christelijk thema is. Zo zie je dat ook onze cultuur dat geweld in zich heeft." Over de twee muurschilderingen, lijkt het waardeoordeel van Sleiderink even duidelijk: "Dit is kunst die ons raakt, het is eng en verontrustend. Kunst moet dat doen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234