Donderdag 20/01/2022

Nieuwe aanvallen overschaduwen vredesgesprekken over Oost-Congo

'Nkundarebellen executeren burgers'

Net op het moment dat in Kenia vredesgesprekken over Oost-Congo van start gaan, lanceert rebellenleider Laurent Nkunda een nieuw offensief waarbij zeker twintig burgers zouden zijn geëxecuteerd.

Door Koen Vidal

Goma l Hoewel Nkunda vandaag niet aan de onderhandelingstafel zit, laat hij met zijn nieuwe aanvallen duidelijk zien wie momenteel de machtigste man is van Oost-Congo.

De jongste drie dagen gingen Nkundastrijders in de clinch met zogenaamde Mai Maimilities, dat zijn lokaal georganiseerde gewapende groepen zonder echte politieke agenda. In de strijd tegen Nkunda lieerden de Mai Mai zich met het regeringsleger.

De gevechten vonden plaats in kleine dorpen rondom de stad Rutshuru, 70 kilometer ten noorden van de provinciehoofdstad Goma. De Nkundastrijders slaagden er telkens in om de Mai Mai te verjagen.

Woordvoerders van de VN-vredesmacht in Congo (Monuc) meldden gisteren dat de Nkundastrijders zich bij deze gevechten waarschijnlijk schuldig maakten aan oorlogsmisdaden. Zo vonden in het dorpje Kiwanja op 4 en 5 november gevechten plaats waarbij dorpsbewoners werden gedood. Het gaat voornamelijk om mannen. Op de plaats waar hun lichamen lagen, zijn geen wapens of uniformen gevonden, wat doet vermoeden dat het niet om Mai Maikrijgers maar om gewone burgers gaat.

Congo-onderzoekster Anneke Van Woudenberg van de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch, zegt dat bij de verovering van Kiwanja minstens twintig burgers werden vermoord en dertig gewonden vielen. "Nadat Nkundarebellen de stad hadden veroverd, gaven ze de 30.000 inwoners het bevel om Kiwanja te verlaten. Ze begonnen een klopjacht op mannen van wie ze dachten dat het Mai Maistrijders waren. De mannen in kwestie werden vermoord, één van hen is Alfred Nzonzo Bitwahiki, een journalist die werkt voor de lokale zender Radio Racou." Woudenberg zegt dat ook Mai Maimilities zich schuldig maakten aan het terroriseren van burgers. "Het gaat hier om oorlogsmisdaden."

Human Rights Watch was gisteren ook erg kritisch voor de VN-blauwhelmen die niet ver van Kiwanja een basis hebben. "Zij ondernamen niets om de burgers in het dorp te beschermen."

Monuc-woordvoerder luitenant-kolonel Jean-Paul Dietrich zegt dat Nkunda het huidige staakt-het-vuren duidelijk niet respecteert en ook andere dorpen heeft ingenomen.

Volgens Congokenner Koen Vlassenroot (UGent) is het niet toevallig dat Nkunda zijn nieuwe offensief lanceert aan de vooravond van vredesgesprekken in Naïrobi, waaraan onder andere Joseph Kabila en Paul Kagame zullen deelnemen, de presidenten van Congo en Rwanda. "Nkunda mag dan al niet aan de gesprekken in Naïrobi deelnemen, hij geeft wel een duidelijk signaal aan de onderhandelaars. Hij wil aantonen dat hij de sterke man is in Noord-Kivu."

Wat er vandaag precies op de vredestop in Naïrobi besproken zal worden, is niet duidelijk. Er is geen officiële agenda. Verwacht wordt dat Kabila en Kagame achteraf het belang van het staakt-het-vuren zullen benadrukken. Zeer waarschijnlijk zal Kagame eisen dat Congo meer inspanningen doet om het FDLR te ontwapenen, dat is een Rwandese rebellenbeweging waarvan de kern bestaat uit Rwandese Hutu's die deelnamen aan de genocide van 1994 op Tutsi's en gematigde Hutu's. Exact een jaar geleden en eveneens in Naïrobi beloofde Kabila het FDLR te ontwapenen. Kabila zal op zijn beurt aan Kagame vragen om Laurent Nkunda in toom te houden. Het is bekend dat Kagame en Nkunda met mekaar in contact staan.

Toch zijn de verwachtingen over de top in Naïrobi niet hooggespannen. Daarvoor is het wantrouwen tussen Kabila en Kagame te groot. Bovendien is het een publiek geheim dat Kagame een zeer lage dunk heeft van Kabila en dat ook al meermaals heeft laten blijken.

Ook VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon zal aan de onderhandelingen in Naïrobi deelnemen. Verwacht wordt dat hij er bij president Kabila zal op aandringen om gesprekken aan te knopen met krijgsheer Nkunda. De VN-baas lijkt daarmee aan te geven dat Kabila aan realpolitik moet doen en zich het best neerlegt bij de militaire suprematie van Nkunda.

Human Rights Watch:

VN-blauwhelmen ondernamen niets om burgers in het dorp te beschermen

n Jane Kanyere wordt getroost door een buur nadat haar zoon, leraar Moise Kasereka, werd gedood bij gevechten in Kiwanja, 70 kilometer ten noorden van Goma.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234