Maandag 18/10/2021

Nieuwe aandeelhouders spellen multinationals de (ethische) les

Religieuze organisaties gebruiken hun macht als aandeelhouder steeds vaker om bedrijven te dwingen tot ethisch verantwoord ondernemen. Zo overweegt de Britse anglicaanse kerk haar aandelen van het bedrijf Caterpillar te verkopen, omdat de Caterpillar-machines massaal gebruikt worden bij het vernietigen van Palestijnse huizen. Maar de echte macht gaat uit van de pensioenfondsen, die steeds meer greep krijgen op het bedrijfsleven.

Brussel

Eigen berichtgeving

Janine Meijer

De Britse anglicaanse kerk overweegt haar aandelen Caterpillar van de hand te doen. De naam van die machinefabrikant circuleert in een VN-rapport over bedrijven die de mensenrechten schenden in bezette Palestijnse gebieden. Ook de actiegroep War on Want klaagt Caterpillar aan, omdat de D9-bulldozers massaal gebruikt worden bij het vernietigen van Palestijnse huizen en landbouwgrond. De machines worden ook ingezet bij de bouw van de verboden scheidingsmuur tussen de nederzettingen van kolonisten en Palestijnen. In 2003 werd de 23-jarige Amerikaanse activiste Rachel Corrie door een Caterpillar-machine in Rafah doodgereden terwijl ze protesteerde tegen de verwoesting van Palestijnse huizen.

De ethische commissie van de anglicaanse kerk gaat nu onderzoeken of de investering van 288.000 euro in aandelen Caterpillar niet in strijd is met de ethische code die de kerk heeft ondertekend. Daarin staat dat het verboden is om te investeren in wapenfabrikanten of bedrijven die oorlogsmateriaal produceren. De anglicaanse kerk heeft Caterpillar al herhaaldelijk gevraagd om te stoppen met de verkoop van bulldozers en ander materiaal aan Israël.

De Britse anglicaanse kerk is niet de enige religieuze organisatie die haar macht probeert te gebruiken om Caterpillar aan te zetten zijn machines niet langer te verkopen aan het Israëlische leger. De Amerikaanse presbyteriaanse kerk en in haar spoor ook enkele andere kleinere Amerikaanse kerken besloten al eerder hun Caterpillar-aandelen te verkopen. Volgens Harry Hummels, hoogleraar aan de Nyenrode Business Universiteit in Nederland en gespecialiseerd in duurzaam beleggen, gebruiken steeds meer religieuze en maatschappelijke organisaties hun aandeelhouderschap om bedrijven te dwingen tot ethisch verantwoord ondernemen. De eerste keer dat dit gebeurde was eind jaren zestig, toen religieuze groepen hun aandelen van Dow Chemical verkochten, vanwege de betrokkenheid van dat bedrijf bij de oorlog in Vietnam. Hetzelfde gebeurde met Honeywell. Daarna zette een aantal progressieve kerken bedrijven onder druk om zich vanwege het apartheidsregime uit Zuid-Afrika terug te trekken.

Toch is de invloed van religieuze en maatschappelijke organisaties op het bedrijfsleven beperkt, zegt Hummels. "Het kapitaal van de kerken is niet groot. En de meeste kerken opereren alleen en kunnen op die manier niet echt wegen op het bedrijfsleven. Hoewel er recentelijk verschillende organisaties zijn die hun krachten bundelen, zoals Alliance of Religions and Conservation en de International Interfaith Investment Group."

De echte macht gaat volgens Hummels uit van de pensioenfondsen die over meer geld en dus meer aandeelhoudersmacht beschikken. "In Amerika hebben de pensioenfondsen al meer dan 50 procent van de aandelen in grote ondernemingen in handen. Het komt daar steeds vaker voor dat pensioenfondsen door de verkoop van aandelen of het indienen van resoluties de koers van bedrijven kunnen beïnvloeden. Dezelfde ontwikkeling zie je in Europa."

Pensioenfondsen houden de bedrijven waarin ze hebben geïnvesteerd scherp in de gaten. Daarbij kijken ze niet enkel naar de winsten op korte termijn, maar waken ze ook over de langetermijnkoers van de onderneming. Hummels: "Pensioenfondsen beheren publiek geld. Het rendement is op lange termijn het grootst als de samenleving gezond en stabiel is. Bedrijven die het democratische proces verstoren of de milieuvoorwaarden niet respecteren, worden daarom door hen op het matje geroepen."

Een recent voorbeeld daarvan is Britse de verzekeringsgigant CIS die zijn aandeelhoudersmacht in de strijd wierp om te verhinderen dat Lee Raymond opnieuw als topman van Exxon Mobile verkozen werd. CIS bezit voor 25 miljoen dollar aan aandelen van Exxon Mobile. De verzekeringsgigant wilde Raymond er weg, omdat de bestuurder de Kyoto-normen onvoldoende respecteerde. CIS diende een resolutie in en wist zo de steun van andere aandeelhouders te krijgen, waarmee de aandeelhouder zijn macht vergrootte. Hummels: "Exxon Mobile heeft zich openlijk tegen de Kyoto-normen verzet. Dat schoot de verzekeraar in het verkeerde keelgat. Als de Kyoto-normen met de voeten worden getreden, zal dit op lange termijn veel meer schade opleveren dan de korte termijn winst die het bedrijf maakt."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234