Zondag 05/12/2021

Nieuwbouw op folkfundamenten

folk

interview met wouter vandenabeele van olla vogala

Er staat nog een aantal sfeerrijke ruïnes overeind, maar voor de rest is het nieuwbouw. Zo zou men Fantoom, de nieuwste cd van het folkorkest Olla Vogala kunnen omschrijven. De vernieuwingsdrang krijgt de vrije loop en de traditionele invloeden klinken steeds zwakker door. 'Vanuit de tradities gaan we op zoek naar nieuwe mogelijkheden', zegt Wouter Vandenabeele, violist, componist en spilfiguur van de groep.

Gent / Van onze medewerker

Chris Delarivière

Olla Vogala ontstond vier jaar geleden als een gelegenheidsgezelschap van een stel jonge muzikanten uit de Gentse folkkringen. Die wilden wel eens wat anders dan de obligate jigs of polka's en ze gebruikten traditionele muziek als fundament voor improvisaties waarin allerlei ongewone combinaties uitgetest werden. Sitar en draailier, dobro en vedel, saxofoon en schalmei werden broederlijk verenigd in wat al snel een heuse big band werd met een twintigtal muzikanten van divers pluimage, afkomstig uit folk, jazz, klassieke muziek en raï. De debuut-cd Olla Vogala Live verraste vriend en vijand. De muziek liet zich moeilijk benoemen, maar duidelijk was dat Olla Vogala geen boodschap had aan een hokjesmentaliteit en over de grenzen van genres en stijlen heen keek. Die frisse aanpak werd het waarmerk van de groep. Twee jaar geleden volgde dan de eerste echte studio-cd Gnanomo, waarop de groep alle registers opentrok en voluit ging met niet minder dan vijf zangers, onder wie de Franse folklegende Gabriel Yacoub. Nu is er de opvolger Fantoom, een fraai werkstuk waarvan de titel alvast voor diverse interpretaties vatbaar is.

Wouter Vandenabeele: "Als werktitel hadden we aanvankelijk Amor gekozen, omdat nogal wat composities te maken hebben met passie en relaties. Maar uiteindelijk vonden we Fantoom een betere keuze. Enerzijds komt dat door de plaats waar we opnamen: we trokken voor een tiental dagen naar een studio in Waimes, een dorpje in de Ardennen, met een oud kasteel en de bijbehorende spookverhalen. Anderzijds zit in de titel een onderhuidse verwijzing naar de traditionele restanten in onze muziek. Waar op Gnanomo de invloed van de traditionele muziek nog tastbaar aanwezig was, is dat op Fantoom veel minder het geval. Wat overblijft, zijn ruïnes of steeds meer vervagende spookbeelden van de tradities. We hebben deze keer gekozen voor echt nieuwe muziek en ons niet meer aan de klassieke folkvormen gehouden."

Olla Vogala's jongste klinkt minder barok dan Ganonomo, is puurder en strakker dan zijn voorganger. Het bezwerende karakter van de Vogala-sound blijft overeind maar is ontdaan van nutteloze franjes. Opvallend is ook de sterk instrumentale inslag. "Ik stelde vast dat er vroeger te veel muzikanten waren. Het werd ook economisch en organisatorisch steeds moeilijker werkbaar. Om die redenen is de groep afgeslankt tot veertien muzikanten. Ook het aantal zangers is beperkt. Nu zijn enkel nog Djamel en Ludo Vandeau over. Aan het basisconcept van de groep is uiteindelijk niets veranderd. We blijven met vier blokken werken: blazers, strijkers, zangers en een folksectie met draailier en accordeon. Het verschil met vroeger is dat Olla Vogala een groep in de echte zin van het woord geworden is, homogener en sterker", legt Wouter Vandenabeele uit.

Op de vorige cd's had Olla Vogala al een voorkeur voor het werken met niet voor de hand liggende instrumentencombinaties en contrasterende stijlelementen. Op Fantoom wordt die lijn consequent doorgetrokken. Een mooi voorbeeld is 'Varta', een instrumentale dialoog tussen draailier, dobro en trompet, waarbij accordeon en viool om de hoek kijken. Wouter Vandenabeele: "Het is een compositie van Bert Bernaerts, de trompettist van de Brusselse folkgroep Jaune Toujours, die bij ons Bart Maris vervangt. De combinatie van trompet met draailier en dobro ligt niet voor de hand maar het werkte wel heel goed. We hebben het geluk met Iep Fourrier een heel flexibele draailierspeler te hebben, die openstaat voor experimenten."

Op Fantoom staan heel wat muzikale parels. In 'Tinalaria' gaan folk en jazz een rondedans aan, 'Sakina' en 'Maniche-Alik' koppelen verfijnde arrangementen aan de Arabische melodieën van raïzanger Djamel en met de folkballades 'Yolande' en 'Un Jour' bevestigt Ludo Vandeau zijn zang- en componeertalent. Daartussen duiken de instrumentale composities van Wouter Vandenabeele op. Nu eens melancholisch, dan weer bezwerend, met cryptische titels als 'Teronolomios' of '99 Tris'. Dat laatste nummer heeft Vandenabeele opgedragen aan wat hij - niet zonder sarcasme - "het fantastische muzikantenstatuut in België" noemt. "Als muzikant ben je eigenlijk een soort outlaw en zit je in een administratieve chaos die niemand lijkt te kunnen ontwarren. Er wordt al jaren over gesproken, allerlei beloftes werden gedaan, maar tot vandaag is er van een degelijk statuut niets terechtgekomen. Het is een probleem dat veel muzikanten bezighoudt en hen verplicht om op z'n Belgisch allerlei achterpoortjes te zoeken om te kunnen leven van hun muziek. Maar ik wil niet klagen, het outlaw-bestaan heeft ook soms z'n voordelen. Dat gevoel wil ik met een nummer als '99 Tris' overbrengen. Titels hoeven niet echt een duidelijke betekenis te hebben; ze moeten een sfeer, een beeld oproepen. Mijn muziek is eigenlijk heel filmisch en ik denk dat je met instrumentale muziek net zo goed een verhaal kunt vertellen. Ik zou trouwens graag schrijven voor film, al zijn de mogelijkheden in Vlaanderen natuurlijk beperkt op dat terrein. Ik hou er hoe dan ook van om met andere disciplines dingen uit te proberen."

Experimenteren en nieuwe paden verkennen is eigen aan Olla Vogala. De voorbije jaren werkten ze, behalve met Flow, onder meer samen met avant-jazzmuzikant Eugene Chadbourne. Op de vraag of die samenwerking de Olla Vogala-sound beïnvloed heeft, antwoordt Vandenabeele: "Onrechtstreeks wel. Vooral de samenwerking met Chadbourne was een openbaring. Hij heeft een frisse kijk op muziek maken en opende onze ogen voor het feit dat we zoals zoveel muzikanten vastzaten in vaste patronen. Die patronen doorbreken, is de uitdaging. We hadden ook kunnen kiezen voor een gemakkelijkere weg als een groep die zangers begeleidt en gemakkelijk verteerbare liedjes maakt. Ik vind het echter veel boeiender op de rand van je muziek te gaan staan, te kijken wat ernaast gebeurt en ermee te experimenteren. Soms geeft dat mooie resultaten en soms loop je met je kop tegen de muur, maar er gaat altijd een nieuwe stimulans vanuit. Zo raak je verder, zoekend naar nieuwe mogelijkheden, uitgaand van de traditionele muziek. Ik denk dat er op dat terrein nog een leemte bestaat waarin wij een verhaal te vertellen hebben."

Fantoom van Olla Vogala verscheen op het Zoku-Emi label.

'We zijn een groep in de echte zin van het woord geworden, homogener en sterker'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234