Woensdag 21/10/2020

Nieuw: werklozen per lot van honderd

Langdurig werklozen worden commercieel interessant. Na de zomer mag de uitzendsector hen voor veel geld aan een baan proberen te helpen. De grote uitzendbureaus zien er wel brood in en zetten hoog in. 'Voor minder dan 1.500 euro per werkloze beginnen we er niet aan.'

Vanaf 1 september zal het begeleiden van langdurig werklozen niet langer voorbehouden zijn aan de overheidsdienst VDAB of een lokale vzw. Langdurig werklozen aan een job helpen wordt een commerciële activiteit. De werkzoekenden zullen per lot van honderd op de markt aangeboden worden. Het uitzendkantoor dat de beste service voor het minste geld biedt, krijgt de taak om de groep aan het werk te zetten. Details zijn nog niet bekend. De VDAB wil de groep werklozen willekeurig samenstellen, terwijl de uitzendsector een indeling volgens opleiding en werkervaring verkiest. Een groep oudere arbeiders is immers moeilijker te bemiddelen dan een groep jongeren met een hogeschooldiploma. Dus daar zal meer geld tegenover moeten staan, vinden de uitzendbureaus.

De komende maanden moeten de precieze spelregels duidelijk worden, maar nu al maakt de sector zich op voor een nieuwe uitdaging en een nieuwe markt. Randstad, het grootste uitzendconcern in ons land, verwacht veel van het nieuwe project met de VDAB. "Wij vinden het een zeer positieve ontwikkeling dat deze activiteit aan de markt wordt vrijgegeven." Ook Johan Crijns, directeur van Creyfs, is enthousiast. "Wij hebben alle troeven in huis om van dit project een succes te maken. Als de details duidelijk zijn, gaan wij ons onmiddellijk bezighouden met het maken van een offerte." Mark de Smedt van Adecco: "We zijn zeker in het project geïnteresseerd en volgen de ontwikkelingen op de voet."

Maar het project is omstreden. In Nederland is het activeren van langdurig werklozen en mensen die al jaren in de ziektewet zitten sinds 1998 aan de markt uitbesteed. Het principe is min of meer gelijk. Zogenaamde reïntegratiebureaus kunnen bieden op groepen inactieven die ze in ruil voor een vergoeding aan het werk helpen. Zelden is een sector zo snel gegroeid. Opeens waren de meer dan een miljoen Nederlandse arbeidsongeschikten en werklozen niet langer een blok aan het been van de Nederlandse welvaartsmaatschappij. Er kon geld mee verdiend worden. De reïntegratiebureaus schoten als paddestoelen uit de grond. Maar tussen het koren zat behoorlijk wat kaf. Tientallen bedrijven staken duizenden euro's aan overheidssubsidies in eigen zak terwijl ze zich louter op de makkelijkst te bemiddelen werklozen richten. De moeilijke gevallen lieten ze links liggen of gaven ze een eindeloze reeks opleidingen en trainingen waar telkens extra geld voor in rekening werd gebracht. Ook nadat er stevige kritiek op de methode was gekomenen er een aantal veranderingen werden doorgevoerd, werd het systeem niet efficiënter. De gemiddelde kosten van een traject stegen zelfs van 3.500 euro in 1998 tot 4.700 euro in 2004.

Hoe Belgische uitzendbureaus verloond zullen worden voor hun bemiddeling van langdurig werklozen is nog onduidelijk. Als er gekozen wordt voor een systeem waarbij het uitzendbureau vergoed wordt per succesvolle bemiddeling bestaat de kans - zoals in Nederland gebeurde - dat alleen de jonge en hoogopgeleide werkzoekenden aan een baan worden geholpen en de moeilijke gevallen alsnog in de fichebak blijven zitten. Anderzijds, als men kiest voor een vergoeding per traject, kan het uitzendbureau ook daar misbruik van maken door de begeleiding zo lang mogelijk te rekken in de hoop er zoveel mogelijk mee te verdienen.

Volgens Jan Denys van Randstad zou een combinatie van betaling per traject en per geslaagde bemiddeling daarom de beste strategie zijn. Randstad zegt dat er startbedragen circuleren van 700 euro per langdurig werkloze. Voor langdurige trajecten zou meer betaald worden. Maar voor 700 euro kan Randstad naar eigen zeggen niets doen. Het uitzendconcern had eerder gedacht aan 1.500 tot 3.000 euro per werkloze. Denys van Randstad: "Voor ons is 1.500 euro het absolute minimum." Adecco en Creyfs sluiten zich daar bij aan.

De grote uitzendkantoren zijn er zich van bewust dat langdurig werklozen aan een baan helpen iets heel anders is dan een jonge afgestudeerde naar het juiste bedrijf doorverwijzen. Ze zijn ook op de hoogte van de problemen in Nederland. Denys van Randstad: "Het Nederlandse voorbeeld leert ons dat het belangrijk is dat de groep per opleiding en werkervaring wordt samengesteld. Als de groep heterogeen is, is de kans reëel dat de makkelijke werklozen er als eersten worden uitgepikt. We moeten goede afspraken maken en een serieuze vergoeding krijgen. Voor minder dan 1.500 euro per werkloze doen wij het niet. Langdurig werklozen kunnen niet zomaar weer aan de slag gaan. Zij hebben een individuele begeleiding nodig en moeten misschien nog een opleiding volgen. Anders gaan we niet eens meebieden." Crijns van Creyfs: "Het verbaast me dat de VDAB ervoor heeft gekozen om juist de bemiddeling van de moeilijke groep werklozen aan de markt over te laten. Je zou verwachten dat dit de taak is van de overheid." Mark De Smedt, Benelux-directeur van Adecco, is het felst: "De VDAB wil de moeilijke dossiers voor een aalmoes naar de uitzendsector doorschuiven. Als het project mislukt, zullen ze de eersten zijn om te zeggen dat privé-bedrijven niet gekwalificeerd zijn om langdurig werklozen aan de slag te helpen. Het moet op een serieuze manier gebeuren voor een redelijke prijs, anders haken wij af."

De VDAB zegt niets te weten van startbedragen van 700 euro. "Het zal eerder een veelvoud zijn", aldus woordvoerster Nancy Vercammen. Het projectteam dat de details moet uitwerken, moet nog worden samengesteld. "Er zullen nog wel enkele maanden overheen gaan voor de regels op papier staan en zijn goedgekeurd door het beheerscomité. Alles moet ook nog juridisch gecheckt worden."

Volgens Vercammen is marktwerking noodzakelijk, omdat de VDAB met het systeem van de sluitende aanpak niet in staat is alle langdurig werklozen zelf te begeleiden. Wie jonger is dan 25 jaar en al vijftien maanden werkloos of wie tussen de 25 en 30 is en al 21 maanden zonder baan zit, kan immers sinds vorig jaar opgeroepen worden. Vercammen: "Hierdoor hebben we er veel werk bijgekregen. Het is niet de bedoeling dat het personeelsbestand van de VDAB steeds groter wordt." Vercammen weet dat de regering zich heeft laten inspireren door Australië, Groot-Brittannië en Nederland, waar de begeleiding van werklozen al langer wordt uitbesteed aan de markt. Voor debacles als in Nederland is de VDAB niet bang. "De opvolging van inactieven is daar helemaal een zaak van privé-bedrijven geworden. Wij beginnen met een gemengd systeem. Een deel van de taken zal door de VDAB worden waargenomen, een ander deel door de markt. En natuurlijk zullen regelmatige evaluaties ons toestaan het een en ander aan te passen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234