Dinsdag 18/06/2019

Mode

Nieuw tijdperk aan de horizon

Raf Simons trok in oktober de deur achter zich dicht bij Dior. De eerste van een hele reeks grote veranderingen in de sector. Beeld getty

De textielsector davert op zijn grondvesten. Christian Dior, Lanvin, Ermenegildo Zegna, Berluti en Brioni namen de voorbije weken afscheid van hun ontwerpers. Maar alles welbeschouwd zijn die personeelswissels niet meer dan voetnoten in de marge van een veel groter verhaal.

Dit seizoen zou het business as usual worden op de catwalks van New York, Londen, Milaan en Parijs. Er waren geen grote veranderingen in zicht, tenzij bij Balenciaga, waar morgen Demna Gvasalia debuteert als creatief directeur. De in Antwerpen opgeleide ontwerper achter het cultlabel Vetements volgt er Alexander Wang op.

Maar kijk: sinds enkele weken davert de textielsector op zijn grondvesten, en is er van business as usual geen sprake meer.

Eerst was er de plotse exodus van ontwerpers bij een handvol grote huizen. Raf Simons stapte op bij Dior, Alber Elbaz werd ontslagen bij Lanvin. Alessandro Sartori ruilde Berluti in Parijs voor Ermenegildo Zegna in Milaan (hij vervangt er Stefano Pilati), en zette zo een lawine in gang in de hoogste regionen van de mannenmode. Brioni, net als Zegna gespecialiseerd in traditionele maatpakken, zwaaide diezelfde dag ontwerper Brendan Mullane uit.

Vastgeroest in een ander tijdperk

Terwijl de geruchtenmolen in overdrive ging (Phoebe Philo naar Azzedine Alaïa! Karl Lagerfeld met pensioen!), pakte Burberry uit met écht nieuws. Christopher Bailey, ontwerper en CEO (de combinatie is zeldzaam in de luxesector), kondigde aan dat Burberry vanaf september de collecties voor mannen en vrouwen tegelijk gaat tonen, en dus het aantal shows reduceert van vier per jaar tot twee.

De kleren zullen ook niet langer seizoensgebonden zijn. In de geglobaliseerde modewereld is het immers altijd wel ergens zomer, of winter. En nog ingrijpender: de collecties zullen onmiddellijk na de shows verkrijgbaar zijn, zowel online als in de winkels van Burberry. Nog diezelfde dag annuleerde Tom Ford zijn voor New York Fashion Week aangekondigde show. "We werken al te lang met een modekalender en een systeem uit een ander tijdperk", zei Ford, die van plan is om zijn wintercollectie pas in september te onthullen, op het moment dat de kleren in de winkels verkrijgbaar zijn.

Bijna tezelfdertijd lieten onder meer Paul Smith, Diane von Furstenberg, Tommy Hilfiger en Vetements weten dat ze hun kleren op andere manieren aan de man zouden brengen. "We beleven een moment van totale verwarring, tussen wat was en wat zal zijn", zei Von Furstenberg in The New York Times. "Iedereen moet nieuwe regels leren." Von Furstenberg, voorzitter van de Council of Fashion Designers of America en in die rol machtiger dan als ontwerper, verving vorige maand haar catwalkshow door een presentatie in het hoofdkwartier van haar merk.

De mode beleeft dit seizoen een existentiële crisis. Er wordt in de sector al langer geklaagd dat er roest zit op het hele systeem. De fashion weeks dateren van een ander tijdperk. In een niet eens zo ver verleden diende een defilé als werkinstrument, bedoeld voor professionals: aankopers, stilisten, journalisten. In de gedrukte pers verschenen sporadisch foto's van kleren uit de nieuwe collecties, maar alles welbeschouwd werd er relatief weinig aandacht besteed aan de shows, of aan mode in het algemeen (in België was De Morgen in de late jaren 80 de eerste krant die op een journalistieke manier berichtte over mode en lifestyle).

Sinds de eeuwwisseling is de impact van mode, en dus ook van de fashion weeks, exponentieel gegroeid. Mode is nu deel van de entertainmentindustrie. En iedereen kijkt mee naar de shows, rechtstreeks op de livefeed van de merken, op Periscope, Twitter, Snapchat en Instagram.

Een defilé is nu half spektakel en half marketingoperatie, met torenhoge productiekosten, en een wereldwijd, goed geïnformeerd publiek. Probleem: de op de catwalks aangeprezen waar ligt pas vier à zes maanden later in de winkels.

Na al die tijd lijken de kleren al lang niet nieuw of fris meer, en is iedereen klaar voor het volgende seizoen. In eerste instantie de starlets - tegenwoordig heten die influencers - die de kleren in kwestie al maanden op voorhand mochten dragen, en daar soms ook nog eens dik voor werden betaald. Maar allicht zijn ook de gewone modeliefhebbers de kleren van het moment al beu gezien voor ze die zelfs maar kunnen kopen. Want wie wilt de afdragertjes van Kylie Jenner?

De professionals raken dan weer stilaan het hele modecircus moe. Wie zowel de mannen- als de vrouwenweken volgt, in New York, Londen, Milaan en Parijs, is alles samen zo'n vier maanden per jaar op stap. Er zijn bovendien veel meer shows dan enkele jaren geleden, en er is geen tijd meer om alles te laten bezinken, laat staan om in black tie feestjes af te schuimen. Hoogstens ledigt de modeverslaggever tussen twee shows en drie deadlines een coupe lauwe champagne.

Beeld Sella Moolenaar

Bergen kleren

De kloof tussen enerzijds ontwerpersmode en luxe, en anderzijds winkelstraatketens wordt bovendien alsmaar kleiner. Fast fashion is, zoals de term al aangeeft, snel. De catwalktrends zijn al door H&M en Zara geherinterpreteerd, en wijd verspreid, wanneer de modemerken bij wijze van spreken nog aan hun productie moeten beginnen. De advertentiecampagnes van luxelabels en populaire merken zijn nog nauwelijks van elkaar te onderscheiden. Ze worden gemaakt door dezelfde fotografen, stilisten, en artdirectors, met dezelfde modellen.

Een winkel van pakweg Etam oogt zeker minder chic dan een boetiek van Dior, maar het verschil is veel kleiner dan nog maar enkele jaren geleden, en online doet een winkeldecor er al helemaal niet meer toe. De kwaliteit van de kleren in de winkelstraat ligt hoger dan ooit tevoren, en er is ook meer aandacht voor ecologie en arbeidsethiek.

De luxemerken doen verwoede pogingen om de fast-fashionlabels te evenaren. Tussencollecties, precollecties, capsulecollecties en outletcollecties moeten ervoor zorgen dat er voortdurend iets nieuws ligt in de winkels, en het liefst voor elk wat wils. Net zoals bij, pakweg, Primark. Met als gevolg: overspannen ontwerpers. Plus verwarde, maar vooral verzadigde klanten. En bergen onverkochte kleren. Omdat luxe het vooral van accessoires moet hebben. Maar ook omdat het aantal modeliefhebbers met een bodemloos budget nu eenmaal beperkt is.

Beeld Sella Moolenaar

Dicht bij de mensen

En nu hebben de kledingfabrikanten besloten om maatregelen te nemen, allemaal tegelijk, met een vos-in-het-kippenhokmentaliteit.

De trends van het seizoen? Chaos, en nauwelijks verhulde paniek. Enkele merken hebben hun aanbod gestroomlijnd: Dolce & Gabbana, Marc Jacobs, Burberry en Paul Smith zijn gestopt met hun goedkopere nevenlijnen. Louis Vuitton sluit verschillende winkels in China, waar de economie sputtert.

Het lot van de modeshows, en dus van de modeweken, is onzeker. Vetements, tot nog toe officieel een vrouwenmerk, showt vanaf volgend jaar tijdens de mannenmodeweek. Michael Kors integreert voortaan een shoppable capsule collection in zijn catwalkshow (Burberry, Ralph Lauren, Versace en Moschino doen dat al langer).

De ene ontwerper onthult zijn kleren op Instagram, de andere bant smartphones van zijn defilé.

En dan is er nog Kanye West, het megalomane manusje-van-alles dat tijdens New York Fashion Week in februari Madison Square Garden afhuurde, een arena met achttienduizend zitjes. West toonde de derde collectie van Yeezy, zijn lijn voor Adidas, met een cast van honderden modellen. Hij speelde tegelijk zijn nieuwe album, en paradeerde zijn in maagdelijk wit uitgedoste schoonfamilie, de Kardashians. Iedereen was welkom (mits betaling, tickets kostten tussen 45 en 125 euro, en veel meer op de zwarte markt), en er werden lange rijen gesignaleerd voor de stands met T-shirts en andere souvenirs. Het twee uur durende totaalspektakel werd geprojecteerd in bioscopen in vijfentwintig landen, tot Macedonië toe, en was vanzelfsprekend ook online te volgen.

De vraag is of West en Adidas zo'n stunt elk seizoen kunnen herhalen, en of een Louis Vuitton of een Chanel een heel sportpaleis gevuld kan krijgen met betalende toeschouwers voor een show van acht à vijftien minuten (doorgaans is er op een defilé plek voor enkele honderden mensen, maar lang niet elke zaal zit vol).

Anderzijds zie je nu al dat er op grote shows minder plaats wordt ingeruimd voor journalisten, en meer plaats voor trouwe klanten en Instagrammers met een miljoen of meer volgers (plus rappers, sportsterren, opiniemakers en de hond van Cara Delevingne).

Kendall Jenner postte op 1 februari een foto met haar nieuwe tas van Karl Lagerfelds eigen label. De foto kreeg sindsdien 1,4 miljoen likes. Met een piek in het aantal bezoekers van Lagerfelds website als gevolg, en allicht ook een flink pak sales. Zo'n Jenner kost veel geld, maar een show is nog veel duurder.

Misschien is de modeshow op zich gewoon voorbijgestreefd. Misschien is Instagram genoeg. De waarheid ligt allicht ergens tussenin. Het is in elk geval tijd voor iets nieuws, op maat van de gevreesde millennials, die geheel digitaal zijn opgegroeid, en volgens onderzoek veel minder geïnteresseerd zijn in het consumeren van mode dan de vorige generaties.

De stoelendans bij Dior en de andere merken draagt bij de tot de verwarring in modeland, maar komt eigenlijk op een goed moment. Als de labels het slim spelen, kunnen ze het modesysteem heruitvinden. Als ze zich vergissen, riskeren ze irrelevant te worden. Dan zijn ze van gisteren, en uit de mode.

WIE WAT WAAR

Christian Dior
De eerste scheur in het behang van de mode was het afscheid van Raf Simons bij Dior op 22 oktober vorig jaar, officieel omdat de Belgische ontwerper meer tijd wou voor zichzelf. Simons had eerder in interviews verklaard dat hij te weinig tijd had om nog echt creatief te zijn, en die bekentenis veroorzaakte dan weer een lawine van artikels en columns over het zogezegd onmenselijke ritme van de mode.

Voor de bazen van Dior was het vertrek van Raf Simons blijkbaar een schok. Simons had het label na het ophefmakende ontslag van John Galliano volledig naar zijn hand gezet. Wie komt er in zijn plaats? Er zijn de voorbije maanden een half dozijn kandidaten genoemd, onder wie Sarah Burton van Alexander McQueen.

Lanvin
Het vertrek van Alber Elbaz bij Lanvin, op 28 oktober, was dramatischer. Elbaz werd na 14 jaar de deur gewezen na herrie met de eigenaar van het merk, de Taiwanese zakenvrouw Shaw-Lan Wang en CEO Michèle Huiban. Volgens die laatste zou Elbaz niet langer voldoende creatief zijn geweest, en zich agressief hebben gedragen tegenover het management. Elbaz ontkende die beschuldigingen. Elbaz wilde naar verluidt dat de eigenaars meer middelen zouden vrijmaken, eventueel door nieuwe aandeelhouders aan te trekken, om het 125-jarige label terug op koers te krijgen. Het personeel koos de kant van Elbaz.

Mannenontwerper Lucas Ossendrijver blijft op post (zijn show voor komende winter, in januari, was een hoogtepunt van de mannenmodeweek). Er is nog geen opvolger voor Elbaz aangekondigd. Stefano Pilati (ex-Saint Laurent en ex-Zegna) behoort tot de kanshebbers, en ook Haider Ackermann werd genoemd. Elbaz zou dan weer een mogelijke troonopvolger zijn voor Karl Lagerfeld bij Chanel.

Alber Elbaz werd in oktober aan de deur gezet bij Lanvin. Beeld getty

Gucci
Gucci heeft voorsprong op de concurrentie. Het luxemerk kreeg vorig jaar een nieuwe CEO en een nieuwe ontwerper, Alessandro Michele, die in geen tijd opnieuw allure gaf aan het merk. Gucci is übertrendy. Maar of de verkoopcijfers volgen, valt nog even af te wachten.

Balenciaga
Demna Gvasalia, de in Antwerpen opgeleide stichter van cultlabel Vetements, volgt Alexander Wang op bij Balenciaga. Wang kon nooit echt overtuigen bij dat historische merk, en bleef een buitenstaander in Parijs. Hij focust voortaan weer op zijn eigen label, in New York. Gvasalia, een alumnus van de Academie van Antwerpen, werd in korte tijd de absolute held van een piepjonge generatie fashionista's (hij was ook een opvallende gast tijdens de recente show van Kanye West in New York). Dat hij nu Balenciaga aanvoert, is opwindend, we zouden zelfs zeggen: spannend.

Alexander Wang kan zich weer helemaal op zijn eigen label in New York storten. Beeld getty

Berluti, Zegna, Brioni
Stefano Pilati eindigde pas zijn samenwerking met mannenmerk Ermenegildo Zegna. Hij wordt daar vervangen door Alessandro Sartori, die de voorbije vijf jaar de kledinglijn van het Franse schoenenmerk Berluti uit de grond heeft ontworpen (twee dagen voor de bekendmaking stond ik toevallig backstage na de show van Berluti - Sartori en baas Antoine Arnault vielen in elkaars armen, en er leek geen vuiltje aan de lucht). Sartori, die bij Berluti een eerder conservatieve koers vaarde, was eerder ontwerper van Z Zegna. Pilati was bij Zegna aan de slag sinds 2013.

"We wilden van Zegna een essentiële show maken op de kalender van Milaan", zei de CEO. Pilati is daar met brio in geslaagd. Maar zijn soort mode stemde niet echt overeen met de traditionele smaak van de klanten van Zegna. Sartori moet het huis weer een conservatieve koers laten varen. Brioni, dat de voorbije seizoenen met een tegenvallend zakencijfer te kampen kreeg, zit met een gelijkaardig probleem.

Bye bye Berluti, hello Zegna: ontwerper Alessandro Sartori. Beeld getty

Saint Laurent
Saint Laurent verplaatste de mannenshow van het merk in extremis van Parijs naar L.A. Tezelfdertijd werd hier en daar het vertrek van Hedi Slimane bij het merk aangekondigd, maar dat werd nooit officieel bevestigd. Het werd anderzijds ook niet helemaal ontkend (de onderhandelingen over de verlenging van zijn contract zouden nog lopen). De Belgische ontwerper Anthony Vaccarello wordt het vaakst genoemd als opvolger van Slimane. Vaccarello heeft zijn eigen lijn. Die heeft letterlijk weinig om het lijf, maar is wel een succes bij insiders. Hij werd de voorbije seizoenen ook klaargestoomd om de creatieve leiding van Versace in handen te nemen. Slimane heeft Saint Laurent tot in het kleinste detail heruitgevonden, met commercieel succes. In zijn voetsporen treden is niet meteen de meest dankbare opdracht voor een ontwerper. Maar natuurlijk wel een uitdaging.

Wat gaat Slimane doen? Er wordt gesproken van Dior, waar hij destijds de mannenlijn uit de grond heeft gestampt, maar ook van Chanel, waar Karl Lagerfeld '82) zijn afscheid voorbereidt.

Saint Laurent. Beeld rv
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden