Donderdag 21/11/2019

Onderwijs

Nieuw onderzoek: kleuters die samenzitten met jongere kinderen lopen achterstand op

Amerikaans onderzoek wijst uit dat vijfjarigen minder snel ontwikkelen wanneer ze samen met jongere kinderen in de klas zitten. Beeld Hollandse Hoogte

Zijn kleuters er wel bij gebaat om met meerdere leeftijden door elkaar in de klas te zitten? Nieuwe grootschalige Amerikaanse studies trekken dat in twijfel. 

Vijfjarigen die hele dagen samen zijn met jongere kinderen ontwikkelen zich minder snel. De achterstand op kinderen die wel enkel met leeftijdsgenoten in de klas zitten, kan zelfs oplopen tot een half jaar, wijzen enkele nieuwe Amerikaanse studies bij 11.000 5-jarigen uit. Zowel op het vlak van wiskunde, beginnende geletterdheid en uitvoerende taken, hinken ze volgens de onderzoekers achterop.

Het onderzoek is interessant, want ook bij ons winnen graadklassen aan populariteit. Scholen die niet kampen met een leerlingentekort durven er vandaag bewust voor kiezen om kinderen van verschillende leeftijden bij elkaar te zetten. Alleen: gedegen onderzoek of dat ook echt een goed idee is, bestaat er in Vlaanderen nog niet.

Reusjes en kabouters

Toch reageert Greet Vochten erg verbaasd op het Amerikaanse onderzoek. Zij is directeur van kleuter- en basisschool De Linde in Deurne en aan jaarklassen doet die school al meer dan twee decennia niet meer. Enkel de 2,5-jarigen zitten nog apart in een instapklasje. De rest van de kleuters zitten weliswaar in vier verschillende klassen, maar 'de reusjes' (de 5-jarigen) zitten daar gemixt met 'de kabouters' (de 3- en 4-jarigen). 

En dat tot grote tevredenheid, zegt Vochten. "Ik ben erg benieuwd om de details van het onderzoek te lezen, want onze ervaringen zijn helemaal anders. Door alle leeftijden bij elkaar te zetten, bootsen we in principe een gezinssituatie na. Een tweede of derde kind pikt thuis ook veel sneller dingen op, omdat het leert van de oudere broers of zusjes. Zowel sociale als cognitieve vaardigheden. Dat zien we op onze school ook heel sterk." 

De bevindingen van Vochten sluiten aan bij wat de voorstanders onder de onderwijsexperts ook geloven: de beste manier om te leren is in een natuurlijke context en daarvan zou een graadklas een betere weergave zijn dan een jaarklas. 

Het tegendeel, dat de 5-jarigen net trager ontwikkelen door constant met jongere kinderen samen te zijn, is de leerkrachten van De Linde nog nooit opgevallen, zegt Vochten. Ook zij plukken er de voordelen van: ze worden sneller zelfstandig, taalvaardiger en verantwoordelijker, meent zij.

"Natuurlijk houden wij, net zoals leerkrachten in jaarklasjes, wel nauwlettend in de gaten of een kind normaal ontwikkelt. Stagneert een kind, dan is het zelfs een voordeel dat we de leeftijden mixen. Onze leerkrachten zijn het gewoon om constant te differentiëren en hebben lesmateriaal op alle niveaus in de klas. Zij deinzen daardoor minder terug om hun aanpak te variëren."

Niet lichtzinnig

De motivatie van de leerkracht speelt inderdaad een belangrijke rol in het welslagen van graadklassen, zegt pedagoge Bieke De Fraine (KU Leuven). "Graadklassen vragen veel meer voorbereiding van de leerklacht. Zien de leerkrachten het niet zitten, dan begint de school er beter niet aan."

"Heel wat scholen experimenteren vandaag met flexibele leerwijzen. Graadklassen en zelfs multileeftijdsklassen die een bredere leeftijdgroep samenbrengen, kunnen in sommige gevallen zeker goed werken", denkt De Fraine. "Maar lichtzinnig mag een school daar niet mee omgaan."

Dat is ook de overtuiging van Helena Taelman. Als docente aan de hogeschool Odisee leidt zij toekomstige kleuteronderwijzers op en doet ze onderzoek naar kleuteronderwijs. Zij deelde de resultaten van het Amerikaanse onderzoek op de blog Kleutergewijs.be. 

"De Amerikaanse context is een heel andere dan de onze en helemaal met elkaar vergelijken kun je de situaties dus niet", geeft ze toe. "Maar er zijn ook raakpunten en in Vlaanderen bestaan er nu eenmaal niet heel veel grootschalige studies naar kleuteronderwijs. Daarom mogen we de studie ook niet zomaar naast ons neerleggen: we moeten er voldoende bij stilstaan hoe complex het is voor leerkrachten om met diversiteit om te gaan. Ik denk dat we dat nog te weinig durven toegeven."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234