Maandag 14/10/2019

Mestbeleid

‘Nieuw mestbeleid kan Vlaamse Ardennen totaal veranderen’: familiale boerderijen vrezen voor voortbestaan

Boer Paul Hubau vreest dat de kleine familiale boerenbedrijven in de Vlaamse Ardennen de dupe worden van het nieuwe mestactieplan. Beeld Wouter Van Vooren

Het nieuwe mestactieplan zou het uiterlijk van de Vlaamse Ardennen wel eens stevig kunnen veranderen. Dat vrezen althans de boeren in de ‘schoonste regio van Vlaanderen’. Zij dreigen de streek ‘op slot’ te zetten.

“Daar, een blauwe kiekendief. En kijk, een blauwe reiger.” Landbouwer Paul Hubau heeft meer weg van een natuurgids, als we over zijn 100 hectare grote domein in Kluisbergen stappen. Goed ten Broecke heet zijn historische en ondertussen ook beschermde hoeve uit de achttiende eeuw, omringd door weilanden en glooiend grasland. Ooit was dit alles eigendom van Charles de Kerchove de Denterghem, burgemeester van Gent.

Hubau heeft een gemengde boerderij, zowel veeteelt als akkerbouw. De producten worden verkocht op de lokale markt. In de hele klimaatdiscussie wordt lokale voedselproductie vaak naar voor geschoven als iets waar we dringend naar terug moeten. Lokale producten van de lokale boer hebben namelijk het voordeel dat er weinig transport nodig is.

Toch zag Hubau de voorbije decennia allerhande regelgeving passeren die bedrijven zoals die van hem pijn doen. En nu zijn er dus de plannen voor een nieuw en strenger mestactieplan. Dat deelt Vlaanderen op basis van waterkwaliteit op in vier types. De gebieden waar de kwaliteit het slechtst is, krijgen strengere bemestingsmaatregelen opgelegd. In de rode zones worden de landbouwers ook verplicht om zogenaamde ‘vanggewassen’ in te zaaien. Dat zijn gewassen die extra nitraat uit de grond kunnen halen, zoals bepaalde grassoorten.

Vanggewassen

De Vlaamse Ardennen valt voor een groot stuk in de rode zone. Dat ze beter hun best moeten doen op vlak van bemesting, daar kunnen de boeren naar eigen zeggen inkomen. Maar dat ze straks vanggewassen gaan moeten telen, zit hen hoog. “Wij moeten het hier hebben van teeltrotatie”, zegt Hubau. “Wat wil zeggen dat we na het planten van aardappelen op diezelfde grond tarwe kweken. Tarwe die we dan gebruiken als voeder en voor stro voor onze dieren. Tarwe is ook een goeie bodembedekker tegen de erosie waar onze gronden last van hebben. Maar dat mestactieplan zegt nu dat we dat niet meer mogen doen. In de plaats moeten we dus van die vanggewassen zaaien, waar we weinig mee kunnen doen.”

Een groot probleem, vindt ook Lieven De Stoppeleire, voorzitter van het Algemeen Boerensyndicaat Vlaamse Ardennen. En een probleem dat zich vooral stelt in de Vlaamse Ardennen. Want die regio heeft vrijwel uitsluitend familiale landbouwbedrijven met een gemengd karakter. “Onze familiale bedrijven hebben die mix nodig. Als het slecht gaat met de melkprijs hebben ze nog hun akkerbouw en omgekeerd. Zo kunnen ze overleven. Die bedrijven staan al onder enorme druk. Er wordt nu al volop grond opgekocht door de agro-industrie, grote aardappelfabrieken of groentebedrijven die de kleine, familiale bedrijven uit de markt prijzen. En die aan monocultuur doen, op een veel intensievere manier telen.”

Die manier van werken zal het landschap een veel eentoniger uitzicht geven, terwijl de diversiteit nu net een troef is waardoor de Vlaamse Ardennen ‘de schoonste regio van Vlaanderen’ is, meent De Stoppeleire. “Als het mestactieplan er doorkomt, dan betekent dat de doodsteek voor veel familiale bedrijven hier. En dan zal onmiskenbaar ook het uiterlijk karakter van de Vlaamse Ardennen veranderen.”

Het is overigens niet alleen de agro-industrie die aast op gronden hier. In Kluisbergen kan men zo enkele landbouwers noemen die ten einde raad hun gronden verkochten aan groot-industriëlen als Willy Naessens of Roeland Van Maercke, die blijkbaar geld zien in het verpachten van de landbouwgronden in grote percelen aan de agro-industrie.

Kleintjes uitgefilterd

Ook boer Paul Hubau heeft al aanbiedingen gehad, al noemt hij liever geen namen. “Ik hou voorlopig stand. Voor mijn kinderen. Maar mocht ik het opnieuw doen, ik koos een ander beroep. Ik ben te ontgoocheld. Het zijn altijd de kleintjes die hun best doen, die eruit gefilterd worden.”

Bij Natuurpunt hebben ze wel begrip voor de verzuchtingen van boeren als Hubau. Ze hebben daar al langer vragen bij het nieuwe mestactieplan. “We kunnen wel zeggen dat het hele mestbeleid hoe langer hoe minder ‘collegiaal’ is”, stelt Freek Verdonckt van Natuurpunt. “Er zijn boeren die hun uiterste best doen en toch naar de pijnbank moeten. En er zijn er die een uitweg krijgen, wellicht door een goeie lobby.”

Verdonckt wijst ook op het feit dat het nieuwe decreet een handel toelaat in het moeten planten van vanggewassen. Dat betekent dat een bedrijf dat het kan betalen, zoals grote spelers uit de agro-industrie, een ander bedrijf elders geld geeft om zijn aandeel vanggewassen daar te zaaien. Zo komen de maatregelen niet op de juiste plek terecht en blijft de waterkwaliteit er slecht. Daar wordt die lokale boer die wél zijn best doet uiteindelijk ook door gestraft. “Het kan niet zijn dat het mestbeleid de meest creatieve en invloedrijke spelers bevoordeelt en net de boeren die binnen onze milieugrenzen voor de lokale voedselproductie zorgen eruit duwt.”

Bij het ABS Vlaamse Ardennen willen ze het naar eigen zeggen nog even aankijken. Maar als er de komende dagen geen signaal komt, houden ze nog steeds vast aan hun dreigement van begin deze week: het ‘op slot zetten’ van de Vlaamse Ardennen. Wat daar precies mee wordt bedoeld, laten ze, enkele dagen voor dat de Ronde van Vlaanderen door de regio dendert, nog in het midden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234