Zaterdag 03/12/2022

InterviewLawrence Freedman

Nieuw hoofdstuk in Oekraïne-oorlog: ‘Dit was geen speech van een leider die zelfverzekerd is’

Artilleristen in de regio Charkiv. 'Je moet Oekraïne credits geven omdat ze strategisch heel slim bezig zijn.'  Beeld AP
Artilleristen in de regio Charkiv. 'Je moet Oekraïne credits geven omdat ze strategisch heel slim bezig zijn.'Beeld AP

President Vladimir Poetin kondigde deze week een gedeeltelijke militaire mobilisatie aan en suggereerde dat Rusland mogelijk kernwapens zal inzetten. Sir Lawrence Freedman, emeritus hoogleraar oorlogsstudies (King’s College London), volgt de oorlog op de voet. ‘We moeten de nucleaire dreiging serieus nemen, maar ik zie het vooral als een waarschuwing aan het adres van de NAVO om uit de oorlog te blijven.’

Ans Boersma

De speech van Poetin lokte heel wat reactie uit. Waar maakt u zich meest ongerust over?

“Waar ik het meest zorgvuldig naar kijk, is wat Poetin zei over mobilisatie en nucleaire wapens. Veel mensen focussen op de nucleaire dreiging in zijn speech. Dat roept de meeste angst op. Ik kijk vooral naar zijn mobilisatieplan. De gebeurtenissen van afgelopen week maken duidelijk dat het een chaotisch proces is. Wat lijkt te gebeuren is dat bestuurders in Russische districten targets krijgen opgelegd, en jonge en oude mannen van straat halen zonder te vragen of ze geschikt zijn. Mensen die naar de frontlinie worden gestuurd zijn niet getraind. Ze zullen geen verschil kunnen maken.

“Het besluit van Poetin komt voort uit een chronisch tekort aan mankracht. Maar Rusland heeft getrainde mannen nodig aan het front, niet simpelweg mannen. Dit besluit zal de druk op commandanten aan de frontlinie niet verlichten. Neen, het geeft ze meer hoofdpijn. Als deze groep mannen in grote aantallen wordt gedood, zal het plan van Poetin averechts werken. En ook: de winter staat voor de deur. Poetin zal zijn troepen goed moeten uitrusten.

“Het is een wanhoopsdaad van Poetin. Problemen aan het front los je niet op deze manier op. Het zal de morele problemen aan het front alleen maar vergroten. Je zet een grote groep mensen in die ongelukkig aan de frontlinie staan en die mogelijk opgeblazen kunnen worden. Het is een behoorlijk risicovolle stap van Poetin. Zijn speech heeft alles op scherp gezet in het land, veel meer dan ik verwacht had. We zien protesten en je ziet dat mannen het land proberen te verlaten.”

Sir Lawrence Freedman, emeritus hoogleraar oorlogsstudies: 'De mobilisatie is een wanhoopsdaad van Poetin. Problemen aan het front los je niet op deze manier op.' Beeld Getty Images
Sir Lawrence Freedman, emeritus hoogleraar oorlogsstudies: 'De mobilisatie is een wanhoopsdaad van Poetin. Problemen aan het front los je niet op deze manier op.'Beeld Getty Images

Zal Poetins plan zijn populariteit in Rusland aantasten?

“Tot nu toe zijn Russische mensen, vooral in Moskou en Sint-Petersburg, beschermd geweest tegen de gevolgen van deze oorlog. Nu zijn ze niet langer beschermd. Ik kan me niet voorstellen wat voor economische consequenties dit besluit zal hebben. Zijn speech wordt totaal niet toegejuicht in Rusland. Als de mobilisatie niet gepaard gaat met meer succes voor Rusland, gevolgd door verliezen aan de Oekraïense kant, zal het Poetin in gevaar brengen. Wat het in de praktijk betekent voor de steun van Poetin in Rusland, wie weet. Maar wat we nu wel weten is dat mensen in Rusland ongelukkig zijn met de oproep tot mobilisatie.”

Hoe serieus neemt u de nucleaire dreiging van Poetin?

“Als je het mij vraagt heeft Poetin zijn strategie niet veranderd. Het is een waarschuwing richting NAVO om uit de oorlog te blijven. De dreiging heeft gewerkt. Dat was het doel van Poetin. Het probleem van Poetin is: als hij nucleaire wapens inzet, is dit afschrikkingsmiddel weg. En dan kan het Westen alles doen. Je kunt zijn uitspraak over nucleaire wapens niet negeren, we moeten het serieus nemen, maar voor mij is zijn mobilisatieplan belangrijker. Poetin is wanhopig. Dit was geen speech van een leider die zelfverzekerd is.”

U schreef recent het boek Command: The Politics of Military Operations from Korea to Ukraine. Hoe analyseert u de militaire operatie van Rusland?

“Ik analyseer in mijn boek de situatie tot juni. De oorspronkelijke fout van Poetin is dat hij deze oorlog gestart is zonder adequate voorbereiding. De militaire operatie mist coördinatie en samenhang. Poetin probeerde druk op Europa te zetten met energie, maar dit heeft averechts gewerkt. Europa vindt nu zelf een antwoord op de energiecrisis. Poetin drong aan op operaties in Donbas, maar dit leidde tot een tekort aan mankracht. Ook was Poetin niet voorbereid op de aanvoer van westerse wapens die Oekraïne versterkt hebben. De president heeft zijn militaire doelstellingen niet bereikt, met als gevolg dat hij nu de inzet verdubbelt.”

In welke fase van de oorlog zitten we?

“Het is de ultieme gok. Als Poetin de frontlinie niet kan stabiliseren en de troepen niet de winter door kan helpen, zit hij echt in de problemen. Of hij dan nog opties heeft, is nog maar de vraag. Ik ben zeer sceptisch over het mobilisatieplan van Poetin en of dit hem kan helpen.”

China en India schaarden zich tot deze week achter Rusland, ondanks tegenslagen in de oorlog in Oekraïne. Blijven ze dit doen?

“Ik keek het debat van de VN-Veiligheidsraad donderdag. China en India steunden Rusland niet. Ze maken zich zorgen om de situatie, dit is niet de manier waarop ze willen dat dingen gaan. Dus nee, ik denk niet dat ze Rusland koste wat het kost blijven steunen.”

Ziet u een rol voor Turkije weggelegd als bemiddelaar tussen Rusland en Oekraïne?

“Ja, dat is mogelijk. Turkije probeert aan diplomatie te doen. Het moet alleen meer afstand nemen van Rusland.”

Welk perspectief miste u afgelopen week in de analyses?

“Het Oekraïense verhaal. Het is gemakkelijk om ons te concentreren op de fouten van Rusland, maar we moeten de slimme tactieken van Oekraïne niet negeren en ook de kracht van aangeleverde westerse wapens niet. Je moet Oekraïne credits geven omdat ze strategisch heel slim bezig zijn. Ze zijn niet uitgeput zoals de Russische troepen, ze lijken zichzelf steeds weer op te frissen.”

Luister naar ‘Lopende zaken’: ‘Heel onvoorspelbaar wat deze nieuwe wending voor ons zal betekenen’

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234