Woensdag 27/10/2021

‘Nieuw’ Gezellemuseum in Brugge speelt op veilig

Tussen traditie en vernieuwing is de middenweg glibberig, zeker in een historische stad als Brugge. Met die harde wet werd het Antwerps ontwerpbureau Monkey Business geconfronteerd bij de renovatie van het Gezellemuseum, in het geboortehuis van de dichter. Het resultaat? Een respectvolle, maar brave herinrichting.

De prachtige tuin van het geboortehuis van Guido Gezelle ligt er ondanks de periode van het jaar herfstig bij. ’t En regent niet, maar ’t zeevert ... De woorden van de dichter zinderen na.

Binnen treffen we een compleet ander museum aan dan dat we precies een jaar geleden bezochten. Toen stonden hier nog strakke, hypermoderne expositietafels, hingen er overal plasmaschermen en waren de muren spierwit geschilderd. De tijdelijke, minimalistische inrichting van architect en scenograaf Koen Van Synghel, voor het project Poëzie in dubbeltijd van voormalig Watoudirecteur Gwy Mandelinck, stuitte heel wat Bruggelingen, Gezellekenners en toeristen tegen de borst. “Waar is Gezelle naartoe?”, “Wie heeft deze rotzooi goedgekeurd?”, “Zeer teleurstellend!”: het gastenboek bulkte van de negatieve reacties.

Nu heeft het spierwit plaats gemaakt voor pastelkleuren, de strakke expositietafels voor meer traditionele exemplaren in warm kerselarenhout en zijn de enige schermen in het kleine museum die van twee vaste computers op een tafel langs de muur. De kritiek van destijds is duidelijk niet in dovemansoren gevallen. “We wilden zelf terug naar een opstelling die vooral uitging van het respect voor de omgeving en de geschiedenis van dit gebouw”, vertelt Inge Gysen, de adjunct-conservator van het museum die de hele renovatie begeleidde. “Het contrast binnen-buiten mocht niet meer zo groot zijn als bij de opstelling van Van Synghel het geval was.”

Warmte en subtiliteit

“Het was een typisch voorbeeld van een ontwerp dat er prachtig uitziet op papier, maar niet werkte in de concrete omgeving”, zegt Karl Van der Elst van Monkey Business, het ontwerpbureau verantwoordelijk voor de renovatie. “De inrichting was strak en hard, terwijl wij voor warmte en subtiliteit hebben gekozen. Vandaar de natuurlijke materialen, vandaar de zachte kleuren.”

Toch mocht het museum volgens Gysen geen “schrijn” worden voor Gezelle. Je vindt er wel memorabilia, zoals de schrijftafel van de dichter en zijn reiskoffer, maar het bed en de andere oude meubelen blijven definitief uit het zicht van de museumbezoeker. “We wilden de typische overdaad van een traditioneel schrijversmuseum en -geboortehuis vermijden”, vertelt de adjunct-conservator. “Bezoekers mogen niet het gevoel krijgen vanuit elke hoek en muur aangestaard te worden door Gezelle (lacht).”

Niet de mens Gezelle, maar de dichter staat centraal in het vernieuwde museum. Daarom werd boven elke deur van de drie zalen een “woordenwolk” van typische Gezelletermen en -neologismen geschilderd. Er werden ook gedichten rechtstreeks op de muren of ramen aangebracht.

Bovendien werden de zalen thematisch ingedeeld. Zo draait de eerste zaal om de rol van de natuur in Gezelles werk, komen in de tweede de thema’s “Gezelle als leraar en leidsman” en religie aan bod, en wordt in de derde gefocust op taal- en volkskunde. De laatste - de vroegere conciërgewoning - werd vrijgehouden voor tijdelijke exposities.

Het voordeel? Het museum is informatief en historisch en didactisch verantwoord. Het nadeel? Het is allemaal zo braaf en traditioneel. Onwillekeurig roept het de vraag op of een museum in een schrijvershuis nog wel van deze tijd is. Een historische stad als Brugge moet wel vaker de glibberige middenweg zien te bewandelen tussen traditie en vernieuwing, maar koos hier duidelijk voor een veilig pad, dicht bij de traditie. Daarom kreeg het bureau Monkey Business ook de uiteindelijke opdracht toegewezen. Ook hun ontwerpen voor het Antwerpse Letterenhuis en het Vleeshuis bleven al bij al vrij klassiek.

“Het is een moeilijke oefening”, vindt professor en Gezellekenner Piet Couttenier, die het museum adviseerde over de inhoudelijke invulling. “Het hangt allemaal af van de keuzes die je maakt. De inrichting van Koen Van Synghel was helemaal gericht op de ervaring van Gezelles taal en poëzie. Ik schrok er bij mijn eerste bezoek van, maar begreep en apprecieerde de ingreep uiteindelijk wel. De musea Brugge hebben echter een andere keuze gemaakt: een keuze voor didactiek en informatie-overdracht. Dan is het niet onlogisch om voor een klassieke inrichting te kiezen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234