Woensdag 12/05/2021

Nieuw evenwicht zoeken op ski’s

Het is laat, de gasten die geborreld en gegeten hebben in het hotel in het skigebied van Breckenridge in Colorado bewegen zich richting bar of bed. Ze haasten zich voorbij twee mannen die in een diep gesprek verwikkeld zijn. Beiden hebben geavanceerde beenprotheses, zogenaamde C-benen. Een van hen is Heath Calhoun, een dertigjarige Amerikaanse Irakveteraan wiens benen afgerukt werden toen zijn Humvee in 2003 geraakt werd door een raketaangedreven granaat. De andere is een 29-jarige korporaal van de Royal Marines. Ook zijn benen werden tot boven de knie geamputeerd nadat hij in februari op een mijn had getrapt in Afghanistan.Calhoun staat bij geamputeerde militairen bekend om de moeilijkheden die hij ondervond om zijn nieuwe benen te controleren. Nu loopt hij, golft hij, maakt hij wandelingen én komt hij in aanmerking voor het Amerikaanse monoskiteam voor de Paralympics in 2010. Hij is ook een mentor voor mensen die met dezelfde uitdagingen als hij geconfronteerd worden. Die avond toonde hij aan de Brit, die zijn protheses nog niet zo lang had en nog moeite had om ermee te lopen, hoe je trappen doet. “Het is een schommelende beweging met je voet”, zegt Calhoun, terwijl hij het traagjes demonstreert. De marinier probeert hem met veel minder gemak en snelheid te imiteren.Het was een frappante scène die mooi het optimisme en het gevoel van broederschap vatte tijdens een skiweek in het gezelschap van veertien Britse (ex-)soldaten die ledematen hadden verloren in Afghanistan, Irak en Noord-Ierland of bij ongevallen. Ze waren allemaal lid van Blesma (British Limbless Ex-Servicemen Association) en maakten deel uit van de zevenhonderd deelnemers aan de jaarlijkse Hartford Ski Spectacular in Breckenridge, die wordt georganiseerd door Disabled Sports USA. Gewonde Amerikaanse soldaten kunnen er ook ‘aangepast’ leren skiën op ski’s, snowboards en monoski’s.Het is al het vierde jaar dat Blesma deelneemt. Britse geamputeerde soldaten krijgen zo de gelegenheid om te ontdekken waartoe hun ooit topfitte lichaam nog in staat is nu het onherroepelijk veranderd is.Die gelegenheid namen alle veertien deelnemende Britten te baat, waardoor ze de reputatie van Blesma bij de Amerikanen van “de mannen die het laatst in de bar en het eerst op de latten staan” nog maar eens bevestigden.Sommigen waren sceptisch toen ze begonnen, vooral zij die de status van militaire ski-instructeur hadden genoten voor ze verwond werden. Wat had ‘skiën voor kreupelen’ hen te bieden? Ze kwamen er snel achter. Na maanden in het Royal Centre for Defence Medicine in Birmingham, vastgekluisterd aan een rolstoel of in de knoop met beenprotheses in het militair revalidatiecentrum in Surrey, mochten ze plotseling de bevrijding ervaren die sneeuw een invalide kan bieden.De bedrukte gezichten en gespannen zenuwen van de eerste ochtend waren tegen lunchtijd verdwenen, de knorrigste karakters opgeklaard. Het was niet altijd gemakkelijk. Het is een hele uitdaging om een nieuw zwaartepunt te vinden in een lichaam dat één of meer ledematen mist en vervolgens je evenwicht te zoeken op een snowboard of monoski. Protheses braken, stompen bloedden, gewrichten waren niet opgewassen tegen hun taak.Aangestuurd door oude Blesmagetrouwen Brendan West en Colin Rouse, die beiden een deel van hun linkerbeen missen, werden de problemen opgelost en waren de skiërs snel weer vertrokken.En als zij die niet zo lang geleden verwond werden nog twijfels hadden over hun vooruitzichten, dan moesten ze gewoon kijken hoe Darren Swift (44) bochten nam met het board dat hij zelf ontwierp voor zijn stompjes. De voormalige vicekorporaal van de Royal Green Jackets verloor beide benen in Noord-Ierland in 1991 en smeekte een kameraad om hem dood te schieten. Vandaag is hij een regelmatige gast in het centrum voor geamputeerden in Headley Court.Volharding en wilskracht waren de kernbegrippen van de week, al viel vooral de camaraderie op. Die werd uitgedrukt met de zwartste humor, maar was geworteld in medelijden en loyaliteit. Iedereen werd met mate aangesproken, en dat was gemeend. Het leven van een verminkte soldaat is niet gemakkelijk, nu niet en nooit meer in de toekomst. Een leuke skivakantie is een magere troost in sombere dagen, want thuis kunnen ze de gruwel die ze ervaren hebben nooit afschudden. Maar vorige week zagen sommigen mogelijkheden die wel nog voor hen weggelegd zijn, en de waarde daarvan kan moeilijk onderschat worden.

Verwonding: linkerbeen geamputeerd onder de knie, versplinterde linkeronderarm, brandwonden, opgelopen nadat hij op 7 juni op een mijn was getrapt in Helmand, Afghanistan.

Ambitie: terugkeren naar Afghanistan“We waren ongeveer 400 meter van het kamp verwijderd. Ik viel en belandde in een gracht. Toen ik neerkeek, zag ik het skelet van mijn hand - het vlees was weggereten door granaatscherven - en een vinger die weg was. Ik wist meteen dat ik mijn been kwijt was. De training kwam van pas: iemand van de groep bond mijn arm en mijn been af en diende me morfine toe. Ik onderging het allemaal.“Het is zwaar geweest voor mijn moeder. Mijn vader werd op zijn 23ste gedood door een bom in Noord-Ierland. Ze was schitterend, bracht me naar het revalidatiecentrum en bleef gewoon werken.“In Birmingham namen ze vlees van mijn dij en een zenuw van mijn been om mijn arm te reconstrueren. De zenuw groeit ongeveer een millimeter per dag - ik voel het gevoel terugkomen. Ik had een blijvende wonde aan mijn beenstomp. Als ik de prothese gebruikte begon het te bloeden. Het probleem was dood vlees, en dus gebruikten ze maden, die dood weefsel vreten.“Als iemand me acht weken geleden gezegd had dat ik nog op ski’s zou staan, had ik hem nooit geloofd.”

Verwonding: verloor zijn rechterbeen onder de knie in Helmand op 6 november 2007

Ambitie: terugkeren naar Afghanistan“We zaten met drie in de jeep. Ik zei tegen mijn kameraad dat er iets niet klopte. Ik had een vreemd gevoel. Toen reden we op de mijn. De jeep kantelde en ik vloog de woestijn in. Ik dacht: ‘Het is gebeurd, ik ga sterven.’ Mijn kameraad riep: ‘Jono, kun je je benen voelen?’ Ik zag ze en voelde me beter. Ik had mijn camera bij en begon te filmen: ‘Mama, ik ben niet opgeblazen, ik hou van je.’“Ik wilde mijn kameraden niet bang maken, en dus zei ik dat ik mijn benen gebroken had. Ik had enorm veel pijn, maar begon me naar de jeep te slepen. Ik had geen morfine bij, en dus wierpen ze me wat toe om te injecteren.“Ik werd drie weken lang geopereerd en kon mijn knie alleen behouden dankzij het werk van de dokters. Ik weet nu dat ik opnieuw zal kunnen lopen. Op een avond vertelde een arts me dat ze mijn hele been niet konden redden.“Op sommige ochtenden vraag ik me af: waarom ik? Maar dan herpak ik me. Dit heeft me een stamp onder mijn achterste gegeven. Ik was bijna dood. Ik ben een been verloren. Maar dankzij Blesma zit ik in Amerika en ben ik aan het snowboarden.“Ik blijf soldaat tot het leger zegt dat ze van me af willen. Ik voel me schuldig. Ik ben me hier aan het amuseren in Colorado, terwijl mijn vrienden in Afghanistan zitten.”

Verwonding: verloor twee benen toen zijn konvooi op 17 juni 2006 geraakt werd door een projectiel in Irak. Omdat hij niet meer in dienst was, kreeg hij geen steun van het leger, tot Blesma op de proppen kwam.

Ambitie: gaan skiën met zijn vrouw en drie dochters.“Het was een routineklus, we moesten iemand beschermen tijdens een rit van 200 kilometer naar Naseria. Ik zat als navigator in het voorste voertuig, toen het op een infraroodtrekker stootte en we een enorme kwak voelden. Ik keek naar beneden en zag dat mijn rechterbeen onder de knie weg was en dat mijn linkerbeen beschadigd was. Er vloeide nogal wat bloed, maar de hitte van het tuig dat ons geraakt had schroeide sommige wonden dicht.“Ik stierf drie keer op de operatietafel toen ze mijn been probeerden te redden. Ik werd overgebracht naar Duitsland, en ik besloot wat nog overbleef te laten gaan omdat er een probleem was met de bloedtoevoer. Leren lopen met protheses is niet makkelijk, want je moet je spieren op een andere manier gebruiken. Lid worden van Blesma heeft me goed gedaan: iemand was echt met me begaan. Het skiën is fantastisch. Opnieuw een gevoel van vrijheid ontdekken is echt geweldig.”

Verwonding: beide benen verloren, versplinterde arm, brandwonden na contact met een mijn in Afghanistan op 8 februari 2008. Onderging 35 operaties.

Ambitie: deelnemen aan de Paralympics in 2016.“We bevonden ons op een omgeploegde akker. Er was niets verdachts. Toen werd ik de lucht in geblazen. Ik zag rook en mijn oren toetten. Ik viel op de grond en dacht: ik ben geraakt. Een arts diende me direct morfine toe. We moesten een uur wachten op de heli. Ik was de hele tijd bij bewustzijn en daar ben ik blij om. Ik had geen pijn.“Veertien uur hebben ze aan me gewerkt in Camp Bastion. Ik wist dat ik binnen de week mijn benen zou kwijtraken, maar bleef dat maar vergeten. Mijn moeder moest me eraan herinneren. Ze was fantastisch. “Ik had het geluk dat ze mijn arm konden redden. Een chirurg met wat tijd keek ernaar en zei: ‘Ik zal eens proberen.’ Ze staken er pinnen en platen in.“Blesma brengt je samen met mensen die vergelijkbare letsels hebben. Op een dag lag ik met verschrikkelijke pijn op bed. Mijn ogen waren opgezwollen omdat ik te verzwakt was om mijn gezicht op te heffen van het kussen. Toen kwam er een kerel binnen. Hij deed zijn jeans naar beneden en ik zag zijn C-benen. Ik had niet gezien dat hij iemand als ik was. Dat was een enorme opsteker.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234