Zaterdag 04/02/2023

Blik op BelgiëAntwerpen

Nieuw (en verplicht) op het Conservatorium: leren omgaan met de ellende van het kunstenaarsbestaan

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Het Antwerps Conservatorium start met een verplichte cursus rond mentaal welzijn. ‘We willen studenten wapenen tegen problemen die later kunnen ontstaan.’

Paul Notelteirs

“Als zangeres laat ik letterlijk mijn stem horen. Wanneer iemand daar kritiek op geeft, komt dat hard binnen.” Het leeuwendeel van de Belgische studentenpopulatie geniet nog van de laatste vakantieweken, maar op het parkeerterrein van het Koninklijk Conservatorium Antwerpen vertelt Sarah Lema (19) dinsdagmiddag dat ze al op weg is naar een introductieles. Het wordt een academiejaar waarin ze naast haar artistieke capaciteiten ook haar psychische weerbaarheid zal versterken.

Alle eerstejaarsstudenten uit de opleidingen drama, dans en muziek volgen vanaf september namelijk het vak ‘weerbare kunstenaars’. Het opleidingsonderdeel focust op de preventie van mentale problemen bij studenten. Daar is volgens Lema wel degelijk nood aan. “Je legt jezelf als uitvoerend kunstenaar veel druk op, iedereen wil ook graag de beste zijn.”

De analyse van de zangeres lijkt misschien anekdotisch, maar onderzoek bevestigt wel degelijk dat artiesten vaker met psychische problemen te maken krijgen. Een review van meer dan honderd Britse studies toonde dit voorjaar aan dat de kans op een depressie bij die groep zelfs twee keer hoger ligt dan bij de rest van de bevolking. Zestig procent van de acteurs en 90 procent van de muzikanten gaf aan met angstgevoelens te kampen, terwijl dat bij de rest van de populatie 6 procent is.

Gevoeliger

Het zijn cijfers die Andreas Beriatos (24) niet verbazen. In de wandelgangen van zijn nieuwe school laat de student trombone merken dat hij een vak over psychisch welzijn een goed idee vindt. “Een verzekeringsmakelaar en een kunstenaar kunnen dezelfde problemen ervaren, maar de impact op die laatste persoon zal vaak groter zijn. Ze zijn gevoeliger.” Hij voegt eraan toe dat veel van zijn vakgenoten het gevoel hebben dat hun werk met hun persoonlijkheid samenvalt. Daardoor is het niet makkelijk om grenzen te trekken.

Naast de persoonlijkheid van kunstenaars heeft het kader waarin ze werken een belangrijke impact op hun mentale gezondheid. Het is niet eenvoudig een vast contract te versieren, wat financiële stress kan veroorzaken. De pandemie legde die bestaande problemen nog meer bloot. De langdurige sluiting van de culturele sector leidde tot werkloosheid en vele kunstenaars lieten weten dat ze zich niet gewaardeerd voelden.

Het verplichte vak aan het Conservatorium verandert uiteraard niets aan die turbulente tijden of aan de maatschappelijke omgang met cultuur. Toch geloven doctors in de psychologie Tessa Weyns en Bart Michiels (AP Hogeschool) dat het nuttig is om jonge mensen uit te leggen hoe ze zelf beter met die moeilijkheden kunnen omgaan. “We willen ze wapenen tegen problemen die later kunnen ontstaan.”

Veerkracht

Weyns en Michiels ontwikkelden het lesmateriaal in het kader van een vierjarig onderzoek naar psychische kwetsbaarheden bij podiumkunstenaars. Het Conservatorium en de opleiding toepaste psychologie van de AP Hogeschool werkten daarvoor samen. Hun cursus vervangt persoonlijke therapie niet, maar wil vooral de mentale veerkracht bevorderen. Het eerste deel van de zesdelige lessenreeks is eerder theoretisch en behandelt onderwerpen als faalangst of stress. In het vervolg gaan studenten zelf aan de slag met het lesmateriaal en doen ze oefeningen.

Het Conservatorium wil een pioniersrol innemen en de onderzoekers hopen hun methode op termijn ook aan andere kunstscholen aan te reiken. Het is een nobel streven, al blijven de uitdagingen groot. Het credo dat kunst alleen uit leed geboren kan worden, leeft sterk in de kunstensector en wordt niet zelden aangehaald door machtige artiesten als ze op de vingers getikt worden voor machtsmisbruik.

“Ik hoop dat de cursus ook iets bijleert aan mensen die later posities bekleden waarin ze een grote invloed op het mentaal welzijn van anderen hebben”, zegt een eerstejaarsstudent wanneer hij gehaast uit zijn auto stapt. Hij zwaait het portier dicht en enkele seconden later verdwijnt hij achter de deuren van het Conservatorium. De plek waarvan hij hoopt dat ze niet alleen excellente kunstenaars, maar ook mooie mensen zal afleveren.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234