Woensdag 20/10/2021

Vier vragenArbeid

Nieuw akkoord over kledingproductie in Bangladesh verzamelt maar half zoveel ondertekenaars

Een kledingfabriek in Bangladesh. Beeld AP
Een kledingfabriek in Bangladesh.Beeld AP

Sinds woensdag is een nieuw Bangladesh-akkoord van kracht. Dat moet de veiligheid in kledingfabrieken garanderen. In 2013 ondertekenden meer dan 200 kledingmerken het akkoord, nu zijn dat er voorlopig maar 80.

Waar gaat het Bangladesh-akkoord precies over?

Op 24 april 2013 stortte in de Bengalese hoofdstad Dhaka de kledingfabriek Rana Plaza in. Bij de ineenstorting van de acht verdiepingen tellende fabriek kwamen meer dan 1.100 mensen om en raakten 2.500 mensen gewond. Grote modemerken en -ketens als Mango, Primark, Gucci en Prada lieten hun kleding in de fabriek maken.

De ramp veroorzaakte in het Westen ontsteltenis over de gevaarlijke werkomstandigheden, waar ngo’s al veel langer aandacht voor vroegen. Binnen de drie weken was het Accord on Fire and Building Safety in Bangladesh klaar. Meer dan tweehonderd kledingbedrijven uit meer dan twintig landen beloofden zich te houden aan bindende afspraken over de omstandigheden waarin hun kleding in Bangladesh geproduceerd werd.

Sindsdien moeten de kledinggiganten erop toezien dat Bengalese fabrieken op eigen kosten veiligheidsmaatregelen doorvoeren. Onafhankelijke inspecteurs die de brandveiligheid, elektriciteit en bouwveiligheid controleren moeten altijd toegang krijgen tot de fabrieken. Het akkoord en het toezicht wordt gecoördineerd door de Nederlandse Bangladesh Accord Foundation.

Wat heeft het akkoord tot dusver bereikt?

Vakbonden en ngo’s noemden het akkoord in 2013 baanbrekend. Met het akkoord, dat in 2017 voor de eerste keer werd verlengd, moet voor meer dan 2 miljoen medewerkers van Bengalese kledingfabrieken een veilige werkomgeving gegarandeerd zijn.

Volgens de Foundation zijn de afgelopen acht jaar 1.600 fabrieken gecontroleerd en is zo’n 93 procent van de vastgestelde veiligheidsgebreken verholpen. Meerdere kledingbedrijven die zich onvoldoende aan de afspraken hielden, werden door vakbonden en de Bengalese overheid voor de rechter gesleept.

Op 25 april 2013 stortte de fabriek Rana Plaza in Bangladesh in. Omstanders kijken toe terwijl er naar overlevenden gezocht wordt. Beeld epa
Op 25 april 2013 stortte de fabriek Rana Plaza in Bangladesh in. Omstanders kijken toe terwijl er naar overlevenden gezocht wordt.Beeld epa

De Schone Kleren Campagne (SKC), een belangrijke aandrijver en ‘getuigenondertekenaar’ van het akkoord, vindt de resultaten van het akkoord indrukwekkend. “De belangrijkste doelen zijn bereikt, het gaat om de laatste 4 procent”, zegt Ineke Zeldenrust van SKC. “Maar bij die 4 procent zijn nog wel belangrijke zaken, zoals sprinklers en volledig afsluitbare nooduitgangen. Dat is nog niet bij alle leveranciers in orde.”

Bovendien beperkt het akkoord zich tot de staat van de werkruimtes en de fabrieken zelf. Op zaken als het loon van de arbeiders heeft het minder betrekking. Nog steeds krijgen arbeiders in veel gevallen niet meer dan 30 eurocent per uur. Wel krijgen medewerkers veiligheidstrainingen en hebben ze sinds 2018 de vrijheid om zich te verenigen in vakbonden.

Daarnaast gaat het akkoord enkel over kledingfabrieken in Bangladesh. In andere landen kunnen de kledingproducenten ‘gewoon’ hun gang gaan. In mei van dit jaar publiceerden onderzoeksorganisaties SOMO en Arisa een rapport over Indiase spinnerijen waar dwang- en kindarbeid schering en inslag waren. De meeste kledingbedrijven die gebruikmaakten van de spinnerijen, waren ondertekenaars van het Bangladesh-akkoord.

Waarom moest er een nieuw akkoord komen?

Het laatste akkoord werd in 2017 gesloten en liep in mei simpelweg af. Nu het onderwerp niet meer zo actueel was en de ineenstorting van Rana Plaza alweer even geleden, waren veel grote modehuizen minder happig zich te verbinden aan de veiligheidseisen. Om te voorkomen dat al het werk voor niets was geweest, werd het akkoord eind mei tijdelijk met drie maanden verlengd.

In de tussentijd kwamen de vakbonden er toch uit en kon de Bangladesh Accord Foundation vorige week een nieuw akkoord aankondigen. Het nieuwe akkoord, dat sinds woensdag van kracht is, geldt tot 31 oktober 2023.

Op hoofdlijnen is de nieuwe overeenstemming een verlenging van het bestaande Bangladesh-akkoord. Wel is opgenomen dat een nieuw opgerichte Bengalese toezichtsraad voortaan de veiligheidscontroles en trainingen uitvoert. Voorheen deed de Bangladesh Accord Foundation dat.

Een vrouw huilt bij een herdenking van het Rana Plaza-drama. Beeld REUTERS
Een vrouw huilt bij een herdenking van het Rana Plaza-drama.Beeld REUTERS

Bovendien hebben de ondertekenaars toegezegd mee te werken aan een uitbreiding van het akkoord naar andere landen. Het komende halfjaar gaat de Foundation onderzoeken in welke landen dat nodig en haalbaar is. “Maar voor de hand ligt dat dat landen zullen zijn waar de ondertekenaars veel produceren en waar vergelijkbare risico’s gelden”, zegt Oldenziel. “Denk aan Pakistan, India, Vietnam en Turkije.”

Oldenziel heeft de goede hoop dat voor 31 oktober 2023, als het nieuwe akkoord verloopt, er minstens één nieuw land onder het akkoord valt. Dat zal dan wel opnieuw onderhandeld moeten worden met de huidige ondertekenaars van het Bangladesh-akkoord.

Wie heeft het nieuwe akkoord ondertekend?

Dat zijn veel minder bedrijven dan eerst. Waar in 2017 nog meer dan 190 merken zich aan het akkoord committeerden, zijn dat er bij het nieuwe akkoord nog maar 80. Onder meer Primark en Desigual ontbreken, producenten die eerder wel ondertekenden. Bedrijven als H&M, Zara, C&A, Hema en G-Star staan wel achter het nieuwe akkoord.

Hoewel de deadline officieel woensdag om 12 uur ’s middags verliep, krijgen bedrijven de komende maanden de kans om zich alsnog aan te sluiten. Het nieuwe akkoord is pas sinds een week rond. “De kans is groot dat er meer bedrijven bijkomen, voor veel bedrijven was die week bedenktijd wel erg kort”, nuanceert Oldenziel de afname in ondertekenaars van meer dan 110.

Ook Zeldenrust van SKC denkt niet dat 80 het eindaantal is. “Wij gaan druk uitoefenen op de bedrijven die niet hebben ondertekend. Ik ga ervan uit dat alle bedrijven die eerder tekenden dat nu uiteindelijk ook gaan doen, en mogelijk nog nieuwe bedrijven.’

Net als bij de eerdere akkoorden ontbreken grote Amerikaanse kledingproducenten zoals Gap en Walmart. Zij sloten in juli 2013 het Bangladesh Worker Safety Initiative. De Amerikaanse bedrijven ontvingen van vakbonden kritiek op dit alternatieve akkoord, omdat het minder streng en nauwelijks juridisch bindend zou zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234