Woensdag 29/01/2020

Nietsontziende televisie

Een livestream van hun leven, ongecensureerd, drie weken lang; dat was het idee achter Super Stream Me van Nicolaas Veul en Tim den Besten. Ze hielden het niet vol. Wie wel?

Het hing in de lucht, eind jaren negentig. Dat we ons hele leven zouden filmen en uitzenden. Wellicht was het de opkomst van internet en beveiligingscamera's. Hoe dan ook, opeens stond de popcultuur bol van dat grote sociale experiment: geen privacy, constant filmen.

In de film Before Sunrise (1995) heeft Jesse, gespeeld door Ethan Hawke, een idee voor een televisieserie: 24 uur per dag uitzenden wat gewone mensen meemaken. 'Capturing life as it is', zegt hij profetisch, alsof dat nog echter is dan het echte leven.

Drie jaar later verscheen The Truman Show, een speelfilm over een door Jim Carrey gespeelde man die nietsvermoedend al zijn hele leven het middelpunt is van een realityserie - alles om hem heen is nep en geënsceneerd, behalve hij.

En in 1999 bracht regisseur Ron Howard de comedy EDtv uit, waarin Ed, een jonge Matthew McConaughey, uitgekozen wordt voor True TV, een non-stop live-uitzending van zijn leven. De film flopte, maar is relevanter dan ooit.

Kijk maar naar het vierdelige Super Stream Me, vanaf vanavond op het Nederlandse net NPO 3. Geen fictie, maar de ongefilterde levens van tv-makers Nicolaas Veul en Tim den Besten. Althans, ongefilterd was het toen ze twee weken lang alles livestreamden met camera's die met een tuigje aan hun lichaam waren bevestigd, nu is de docuserie - goddank - gemonteerd voor tv.

Dat betekent niet dat de serie is gecensureerd: meteen in de eerste seconden is de piemel van Den Besten vol in beeld. Want ja, ze gaven zich compleet bloot: ook op de wc, in de slaapkamer en onder de douche. "Mijn poep staat op YouTube!", roept Den Besten als hij voor het eerst - zingend om geluiden te maskeren - naar de wc is gegaan.

"Denk je dat we kunnen doordraaien?", vraagt Veul zich af en het antwoord wordt meteen gegeven: een paar shots van tranen, ruzie en frustratie schieten voorbij. Wie de stream heeft gevolgd, weet dat de jongens het experiment vroegtijdig afbraken, ze stopten na twee weken in plaats van drie, de constante stress werd hen te veel.

Een ideaal uitgangspunt voor de serie, natuurlijk: het pakte allemaal nog erger uit dan verwacht, experiment mislukt, les geleerd en tv-serie geslaagd. Wat hadden Den Besten, Veul en kijkers al kunnen leren uit eerdere experimenten, uit fictie of werkelijkheid, over een totaal gebrek aan privacy?

Super Stream Me vertoont opmerkelijke parallellen met EDtv. Net als bij Tim en Nicolaas gaat de aandacht bij Ed aanvankelijk uit naar de basale privéaangelegenheden: de stoelgang en seksualiteit. Toch kent het verlies van privacy sluipmoordenaars die pas later optreden, maar een groter effect hebben.

Roddelen, toch een belangrijke vorm van menselijk contact, wordt onmogelijk. Ed maakt meteen vijanden, hij breekt met zijn broer. Nicolaas laat daarentegen alleen een gepolijste versie van zichzelf zien. "We praten anders", zegt Tim tegen hem na een paar dagen. "Normaal zijn we superveel aan het haten op mensen."

Een andere neiging waar Nicolaas zichzelf op betrapt, heeft Ed ook: het presenteren van je eigen leven alsof het een tv-programma is, non-stop leuk doen dus. Dat breekt Nicolaas sneller op dan Ed. Tim lijkt er nauwelijks mee te zitten, hij voelt bijna geen druk om zich leuker voor te doen en ligt ongestoord uren op de bank, wat meteen een groot manco van livestreams verraadt: het is meestal godvergeten saai om naar te kijken.

Zelfs als je het oordeel van anderen niet hoort, kan het je wel bezighouden. Een totaal gebrek aan privacy betekent nooit meer de luxe hebben van je niet af te vragen wat een ander van je denkt. Waar bij EDtv de reacties beperkt blijven tot voxpopjes op tv en fans op straat, worden Tim en Nicolaas de hele dag via Twitter op de hoogte gehouden van de mening van de goegemeente.

Waar deze film- en tv-voorbeelden niet bij stilstonden, was de onstuitbare opmars van het internet, dat geknipt bleek voor non-stop uitzenden. De eerste superster die ontstond uit de beweging die nu lifecasting wordt genoemd, was JenniCam. Vanaf 1996 zond student Jennifer Ringley vanuit haar kamer een geluidloze fotostream uit. Haar missie was absolute transparantie: je zag haar studeren, zich opmaken voor een avond uit, zoenen met haar vriendje en alleen thuis masturberen.

Op het hoogtepunt trok haar site 7 miljoen bezoekers per dag en mocht ze aanschuiven in de talkshow van David Letterman. Maar na verloop van tijd werden de reacties van kijkers haar te veel. Nadat een man in 2003 voor de camera met haar was vreemdgegaan, kreeg zij zo veel kritiek dat ze haar website offline haalde. Tegenwoordig is ze praktisch onvindbaar, ze heeft geen enkel onlineprofiel.

Gratis drugs

Eerst alles uitzenden en daarna onderduiken - dat deed ook internetondernemer Josh Harris, oprichter van de eerste internet-tv-zender Pseudo. Als kunstproject stopte hij de laatste maand van het millennium honderd mensen in een bunker in New York. Hij gaf ze gratis alles wat ze wilden - van eten tot drugs - maar ze werden wel gefilmd. Velen draaiden door en het experiment liep bijna uit de hand, is te zien in de documentaire We Live In Public.

Sindsdien zijn internetverbindingen sneller en camera's kleiner geworden. Je leven livestreamen is steeds meer een reële optie. Er zijn dan ook talloze sterren uit lifecasting ontstaan, maar geen van allen ging voor het zo strikt en volledig opgeven van de privacy als Nicolaas en Tim. En niemand houdt het lifecasten eeuwig vol. Op de vraag wat zijn gemoedstoestand was, antwoordde Tim den Besten ten tijde van het experiment: "Pfoe, ik voel me een beetje bekeken. Manisch, maf, afgestompt - het gaat op en neer."

Super Stream Me, vanaf vanavond wekelijks om 21.05 uur op NPO 3.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234