Zondag 28/02/2021

Nietsdoen brengt zoals steeds de oplossing

Herman Koch doet wat van hem verwacht wordt in zijn Boekenweekgeschenk Makkelijk leven: een onderhoudend verhaal afleveren met een licht sardonische ondertoon.

Novelle.

Het stond in de sterren geschreven. Wie anders dan Herman Koch (63) had dit jaar het Boekenweekgeschenk voor zijn rekening moeten nemen? Een van Nederlands best verkopende auteurs en exportproduct tot in de Verenigde Staten. Leverancier van uitgekiende, vlot weglezende romans met scherpe morele dilemma's en ontsporende levens. Bovendien onderwerpt Koch zich steeds minzaam en zonder morren aan de promotiemolens.

De Stichting Collectieve Propaganda voor het Nederlandse Boek (CPNB) speelde deze keer op veilig, na het debacle met Esther Gerritsen, die met Broer een hoogst matige novelle de wereld in stuurde. Met Herman Koch kan de Boekenweek overigens behendig Vlaanderen bespelen, want ook bij ons is hij behoorlijk populair.

In Makkelijk leven stuiten we op een bestsellerschrijver. Dat schept natuurlijk kansen voor Koch om zichzelf mild te ironiseren. Tom Sanders heeft zijn succes te danken aan zelfhulpboeken. Veertig miljoen keer ging zijn Makkelijk leven over de toonbank, in binnen- en buitenland. Ondanks die trammelant is hij allerminst naast zijn schoenen gaan lopen. 'Dicht bij mezelf gebleven, zou ik bijna zeggen, als dat niet zo'n afgelebberde uitdrukking was.'

Sanders denkt zijn leven feilloos op de rails te hebben. Ondanks de weelde gunt hij zich weinig akkefietjes, als je de zwarte Jaguar XF en een occasionele buitenlandse reis buiten beschouwing laat . Met behulp van zijn filosofie, die 'past op één A4'tje. Wat zeg ik? Een half A4'tje.' De baseline: maak het leven niet te moeilijk. Veel problemen raken opgelost door ze te laten overwaaien.

In zijn boek smeert hij die boodschap uit over driehonderd pagina's. En als er al een vuiltje aan de lucht komt, blaast de goeroe het achteloos weg.

Onuitstaanbare schoondochter

Maar zijn theorie wordt op de proef gesteld. Een van zijn twee zonen is gehuwd met de onaangename, eeuwig ontevreden Hanna. Tijdens een verjaarsfeestje staat ze plots voor de deur, met een gezicht dat duidelijk sporen van geweld vertoont. Tom vangt haar op en weet Hanna weer naar huis te dirigeren. Niemand heeft iets gemerkt. Heeft zijn zoon losse handjes? Sanders is op zijn hoede, maar de kwestie blijft hem bezighouden en de lezer merkt dat zijn slappe theorieën slagzij maken. 'Ook ik heb recht op vakantie van mijn eigen inzichten', laat hij zich niet zomaar ontvallen.

Koch geeft zijn ik-verteller een licht zalvend toontje mee en schrijft alweer tergend efficiënt, franjeloos en vol rake zelfspot, ook in het portret van de zelfingenomen auteur. Zal Sanders kant kiezen voor zijn zoon of voor zijn onuitstaanbare schoondochter? Lang blijft alles doorsudderen - alsof Koch zijn verhaal aan de rekstok hangt - en merken we hoe Sanders zichzelf op een dwaalspoor brengt.

De lezer mag op zijn beurt stelling nemen en gaat zich meer en meer ergeren aan de holle frasen van Sanders, die in Hanna een 'projectje' ziet. Is nietsdoen beter dan ingrijpen? Tot de novelle in een hogere versnelling schiet, met een nogal onbesuisde afloop. Verhaaltechnisch zit Makkelijk leven niet helemaal in balans, alsof Koch op het laatst een nijdig spurtje trekt.

Toch poot Koch een verhaal neer dat feilloos past in het straatje van Het diner, Geachte heer M. of De greppel. Met inbegrip van grimmige oprispingen over pakweg winkelverkoopsters of vijftigers die dansen: 'iets te vlot, iets te blij, (...) de armen te ver naar buiten, als vogels die proberen op te stijgen uit het water, de ellebogen een gevaar voor eenieder die zich te dicht in de buurt waagt. (...)'

Makkelijk leven is een licht sardonische amuse-gueule die niet teleurstelt. Een bekend recept, jawel, maar de smaak is niet flets.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234