Zaterdag 11/07/2020

'Niets is erger dan het lijden dat nergens goed voor lijkt'

distant voices, still livesRegisseur Terence Davies (1988)

Net zoals zijn drie korte films (Children, Madonna and Child en Death and Transfiguration) was de debuutfilm Distant Voices, Still Lives van de Britse scenarist-regisseur Terence Davies sterk autobiografisch geïnspireerd. Het is enerzijds het concrete portret van een working class-familie, anderzijds een meer algemeen tijdsbeeld (Liverpool, in de jaren '40 en '50). Op zich bevat dat familieportret geen ophefmakende informatie, al zijn er heel wat schokkende scènes, die vooral om de agressieve houding en impulsieve uitbarstingen van de tirannieke vader (rol van Pete Postlethwaite) draaien. De kracht van deze kroniek schuilt echter vooral in de eenvoud en directheid, de juistheid en herkenbaarheid van de getoonde situaties. Maar tegelijkertijd wordt dat pure documentarisme van het zogenaamde kitchsensink-realisme vermeden door de gestileerde vormgeving, de genuanceerde bruintinten van de fotografie, de subtiele wisselwerking tussen beeld en geluid, de complexe verhaalstructuur met flashbacks en flashforwards.

Het tijdsbeeld wordt voornamelijk gereconstrueerd via de liedjes en de radioshows uit die periode. Beide elementen blijken een heel sterke rol te hebben gespeeld in het leven van de familie Davies. Men zong thuis, in de kroeg of op een huwelijksfeest. Men zong omdat men zich gelukkig voelde. Of juist heel erg ongelukkig. Men zong om te vergeten of om zich te herinneren. En de radio, "die verenigde de mensen zoals televisie dat nooit zal kunnen", zei regisseur Davies. "Als je in het begin van de jaren '50 op zondag een raam openzette, kreeg je het gevoel dat de hele wereld naar de BBC Home Service luisterde."

De 'verre stemmen' waarnaar de regisseur ons in zijn film laat luisteren, vertellen vooral schrijnende verhalen vol wrede herinneringen en grimmige afrekeningen. Maar de film bevat niet alleen kommer en kwel. Er wordt ook gelachen, gezongen en gedanst. Er worden kerstcadeautjes uitgedeeld. De mensen helpen elkaar, steunen elkaar, houden (soms) van elkaar. Maar de overheersende toon daarbij is wel degelijk die van... nu ja, die van schone liedjes. En daarvan weten we hoe vluchtig en voorbijgaand die zijn.

"Niets is erger dan het lijden dat nergens goed voor lijkt, dat geen reden heeft en dat op geen enkele manier terug te vinden is. Als het wordt vastgelegd, kunnen mensen erdoor geroerd raken, ervan leren. Dan is dat lijden op een perverse manier toch nog ergens goed voor geweest", vertelde Terence Davies indertijd over deze sombere, maar toch zo mooie en aangrijpende film.

In '92 draaide hij dan The Long Day Closes als een soort vervolg, maar vooral een voortzetting van dit autobiografische Distant Voices, Still Lives. In hun vormgeving pasten beide films (met hun rustige en zorgvuldige kadrering, hun donkerzachte kleuren en het overvloedig gebruik van liedjes, radioflarden en andere muziekfragmenten) perfect bij elkaar, maar in die tweede film, zonder de vaderfiguur, was de algemene teneur veel milder en zachter.

Jan Temmerman

Distant Voices, Still Lives wordt vanavond om 20 uur vertoond in de Sphinx in Gent, op 3/02 om 17.30 uur in de Lumière in Brugge, op 5/02 om 20 uur in de Cartoon's in Antwerpen en op 12/02 om 20 uur in de Studio in Leuven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234