Zaterdag 27/11/2021

Niet nep, bekrompen of bescheten

Acht grotere schouwburgen uit evenveel middelgrote steden hebben zich verenigd in GROS, wat staat voor Grote Schouwburgenoverleg. Samen zijn ze op zoek naar hún plaats binnen het kunstenlandschap, tussen de grote 'bakken' uit de grootsteden Antwerpen, Brussel en Gent enerzijds, de kleinere culturele centra in minder grote steden anderzijds. Als de overheid er werk van maakt, vinden ze, kunnen ook hun middelgrote steden broeinesten van kunst en cultuur worden.

Leuven

Eigen berichtgeving

Anne Brumagne

'Natuurlijk is het een provinciestadje. Iets van niets. Nep, bekrompen en een beetje bescheten, zoals het provinciestadjes past.' Van wie het citaat is dat gisteren bij het begin van de persontmoeting van GROS in de Leuvense stadsschouwburg werd geprojecteerd, is onduidelijk. Dat het werd aangehaald, wijst erop dat de acht schouwburgen die GROS hebben opgericht, wel beseffen dat er nogal wat vooroordelen bestaan tegenover provincienestjes (en dat ze zelf ook wel weten dat ze niet in blitse grootsteden actief zijn). Concreet zijn de initiatiefnemers van GROS De Werf in Aalst, het Cultuurcentrum Brugge, CC Hasselt, de Kortrijkse Schouwburg, CC Leuven, CC de Spil in Roeselare, CC Sint-Niklaas en De Warande in Turnhout.

Aan de andere kant kun je er niet meer omheen dat er in die zogenaamde centrumsteden de laatste jaren op cultureel vlak veel is gebeurd, door de schouwburgen zelf en door andere culturele instellingen. De Warande is al járen een begrip, Brugge is over twee jaar culturele hoofdstad van Europa, en zo valt er over het culturele landschap in al die steden wel iets opmerkelijks te melden.

Hoe verschillend dat landschap ook is, schouwburgen in middelgrote steden hebben dikwijls een aantal identieke problemen. Ze programmeren vaak voor een hele regio, maar worden alleen door de stad betoelaagd. En ze maken gelijkaardige evoluties door: zo wordt de laatste jaren veel meer dan vroeger aandacht besteed aan kunstproductie, en niet alleen meer aan cultuurspreiding. Culturele centra proberen zich meer en meer te profileren, omdat ze het gevoel hebben dat ze 'verzuipen' in het grote aantal in Vlaanderen.

Hoewel GROS al een jaar geleden (in stilte) werd opgericht, vóór de regeringswissel, past het initiatief uitstekend binnen het cultuurbeleid dat minister van Cultuur Anciaux (VU&ID) wil uittekenen. Dat beleid wil vooral uitgaan van de grootsteden Antwerpen, Brussel en Gent, en daarnaast, vertrekkend van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen, een indeling maken in regionale steden en kleinstedelijke gebieden. Via een decreet op het lokale cultuurbeleid hoopt hij in de steden een geïntegreerd cultuurbeleid te krijgen. Met andere woorden: dat niet alle culturele instellingen op hun eigen eilandje zitten te werken, maar dat er een visie groeit rond samenwerking. Dat uitgangspunt heeft de voorbije maanden al tot heel wat discussies geleid. Sommigen hebben vooral begrepen dat Anciaux de kleinere stadjes in de steek zal laten, anderen vragen zich dan weer smalend af hoe hij pakweg én Brussel én Vilvoorde belangrijk kan vinden en passend kan subsidiëren.

De voorstudie van onderzoeker Pascal Nicolas die gisteren door GROS werd gepresenteerd, is vooral bedoeld als een stand van zaken van de huidige situatie. Hij bekijkt bijvoorbeeld welke factoren er mee voor kunnen zorgen dat een stad zich een culturele kernstad mag noemen. De aanwezigheid van culturele infrastructuur speelt een rol, maar net zo goed van hoger (kunst)onderwijs en van kunstenaars en gezelschappen. De studie stelt ook de vraag (zonder ze echt te beantwoorden) of al diegenen die in een bepaalde stad een cultuurbeleid uitoefenen (Vlaanderen, de provincie, de gemeenten, particulieren) hun initiatieven in de toekomst dan helemaal op elkaar moeten afstemmen, of liever niet. Nicolas waarschuwt in ieder geval voor 'totalitaire efficiëntie'.

Tot slot doet hij een aantal aanbevelingen. Op korte termijn zou moeten worden onderzocht welke rechtspersoonlijke organisatie kan instaan voor zo'n geïntegreerd lokaal cultuurbeleid, en zouden 'cultuurbeleidsplaninformateurs' aangesteld kunnen worden. Die zouden, net zoals bij een regeringsformatie, een eerste plan voor zo'n lokaal beleid kunnen maken.

En later? Dan zou er voor gezorgd moeten worden dat de culturele kernsteden een globale enveloppe krijgen met centen waarmee ze zowel kunnen programmeren als zelf produceren. Bovendien zullen de overheden inspanningen om de scholen bij cultuur te betrekken, om gezelschappen te steunen of om erfgoed te ontsluiten, kortom, de 'professionele deskundigheid', moeten honoreren.

GROS (Grote Schouwburgenoverleg) presenteert stand van zaken

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234