Woensdag 22/09/2021

Niet leuk, het Tanja-T-shirt

Moet de mooie glimlach van Tanja Nijmeijer per se gebruikt worden in wat een smakeloze legitimering van het gewelddadig clandestien Farc-leger inhoudt?

Lode Delputte over de domme verheerlijking van de Colombiaanse terreur

Lode Delputte is buitenlandredacteur van deze krant.

'Tanja would go!' heeft een Nederlandse ontwerper op zijn nieuwste T-shirts laten drukken. Boven die woorden prijkt, in onmiskenbare Chéstijl, kaki versie, het beeld van Tanja Nijmeijer, de jonge Nederlandse die zich bij de Revolutionaire Strijdkrachten van Colombia liet inlijven - een marxistisch-leninistische guerrilla die al sinds de prille jaren zestig, met veel minder succes dan bloedvergieten, de regering in Bogotá omver probeert te werpen. Bij een operatie van het Colombiaanse leger enkele maanden geleden werd de hand gelegd op Nijmeijers dagboek, dat vervolgens in de pers belandde.

In haar schriftje bevestigt Nijmeijer, 'Eillen' zoals haar nom de guerre luidt, wat ze in een in 2005 opgenomen, eveneens teruggevonden videofilmpje al zei: dat de Farc haar leven is, haar familie, dat ze "jullie allemaal" vreselijk mist maar dat ze, op de keper beschouwd, denkt dat ze de juiste stap gezet heeft. Ze hoopt het ook allemaal een keer uit te kunnen leggen, want het is niet zoals "de media" schrijven, daar in de jungle.

De berichtgeving heeft haar effect niet gemist. "Forget about Patty Hearst, Eva Haule and Jeanne D'Arc, we have got our very own rebel!", motiveert ontwerper Broekema het T-shirt op zijn website.

Misschien wil de designer een ironiserend knipoogje afleveren, de Ché Guevaramythe even persifleren, een publiciteitsstunt uithalen. Maar ook dan luidt de vraag: is dit grappig? En is 's mans creatieve talent niet stukken groter dan zijn inzicht in de Colombiaanse situatie? Moet de mooie glimlach van Nijmeijer per se gebruikt worden in wat, als puntje bij paaltje komt, een smakeloze legitimering van een uiterst gewelddadig clandestien leger inhoudt?

De feiten zijn immers wat ze zijn: geen guerrillabeweging in Latijns-Amerika heeft de mensenrechten op zo massale wijze geschonden als de Farc. Niet één houdt er concentratiekampen in de jungle op na waar duizenden burgers, soldaten en politici - Ingrid Betancourt gaat in februari haar zesde jaar al in - gegijzeld worden, onschuldige pasmunt voor schaamteloze politieke en financiële deals. Zelden is een revolutionaire groep zover van haar politieke wortels afgeweken dat wat overblijft grof gezegd een drugskartel is. Steenrijk, maar verkapt onder revolutionaire retoriek die er, tot verontwaardiging en ontgoocheling van een grote meerderheid van Colombianen, nog steeds ingaat bij kortzichtige Europeanen.

'Tanja would go', lees je op de T-shirts. De vraag is of ze ook vandaag nog zou gaan. Na vijf jaar junglewerk lijkt Nijmeijer, hoewel ze beseft dat er amper een weg terug is en ze zichzelf noodgedwongen moed inspreekt, haar lesje wel te hebben geleerd: "Hoe zal het zijn als we aan de macht komen?", schrijft ze in haar dagboek. "Zullen de vrouwen van de commandanten in Ferrari's Testarossa rondrijden? Zullen ze borstimplanten hebben, kaviaar eten? Zo ziet het ernaar uit."

Toevallig valt de ontdekking van Nijmeijers dagboek samen met de veertigste verjaardag van de dood van die andere Tania, Tamara Bunke, alias Tania la Guerrillera, een Duits-Argentijnse die op 31 augustus 1967 in Bolivia omkwam. Dat was vijf weken voor ook Ché Guevara in zijn fatale hinderlaag viel, vastbesloten om de Cubaanse heroïek in het volstrekt onvergelijkbare Andesland over te doen.

Dat Ernesto Guevara de la Serna vandaag nog steeds zo'n heldenstatus geniet, daar kun je de schouders bij ophalen, bedenkingen bij maken over hoe het mooie verhaal het won van de politieke werkelijkheid, die minder rooskleurig blijkt. Over hoe alles welbeschouwd dat ene beeld, Ché met de diepe ogen die Christusgewijs het revolutionaire ochtendgloren monsteren, meer voor zijn erfenis gedaan heeft dan zijn politiek-militaire wapenfeiten op zich.

Op een - uiteraard - heel andere schaal, en in een volstrekt verschillende historische context, dreigt het T-shirt in Nederland iets vergelijkbaars te doen: jeugdig idealisme prediken, zonder de vraag te stellen hoe goed dat nog is als het zich voor een mensenrechtenschendende kar laat spannen? Als Nijmeijer de wereld wou verbeteren, waarom moest ze dat dan mordicus met een kalasjnikov in de hand? Mogen jonge vastberadenheid, kritiek op de sociaal-economische werkelijkheid en enige onbezonnenheid een excuus zijn om domme dingen te doen? Als ze dan toch bereid was om risico's te nemen, waarom deed Nijmeijer dat dan niet voor, pakweg, een humanitaire organisatie in een conflictgebied? Of, als ze per se revolutie wou, voor de verkozen politicus Hugo Chávez en diens misiones onder Venezuela's armen?

Het is niet onwaarschijnlijk dat Tanja Nijmeijer zich, wijzer geworden door haar situatie, die vraag zelf ook stelt. Jammer dat ze zo diep in de jungle zit, en daar vermoedelijk andere dingen aan haar hoofd heeft dan commentaar te leveren bij dit staaltje van Europese blindheid.

Jammer ook dat het tragische lot van de Farc-slachtoffers er in deze kennelijk stukken minder toe doet dan de minzame lach van een avontuurlijke dame uit Denekamp.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234