Woensdag 21/08/2019

Niet klaar met collaboratie

De redactie van De Morgen zet de blik op oneindig. Vandaag: Yannick Verberckmoes over De kinderen van de collaboratie

"Ik heb er erg veel respect voor", zegt Ledy Broeckx over het verhaal van haar nonkel Jef. "Ik vind dat ze het moesten doen." Ledy Broeckx is een van de Kinderen van de collaboratiein de Eén-reeks over WO II. Haar nonkel Jef is de man op de foto aan de muur in uniform van de Waffen-SS.

Ik bleef hangen aan die uitspraak, want ik begreep haar niet. Niemand moest dienst nemen bij de Waffen-SS, zoals ook niemand bij de weerstand moest.

Nog voor de serie uitgezonden werd, verscheen er al een opmerkelijk interview in De Standaardmet Jan Tollenaere, zoon van Reimond Tollenaere, die als Untersturmführer naar het oostfront trok om het bolsjewisme te bestrijden. Alleen al de titel van het interview is iets om even bij stil te staan: "Ik kan me niet indenken dat Hitler een crimineel was".

Ik kan dat wel. Wat ik niet kan begrijpen is dat hij bijna kritiekloos nog enkele zware uitspraken mag doen. "Niet dat ik een hitleriaan wil zijn", zegt hij bijvoorbeeld. "Ik ben een democraat, of toch met mate." En daar lacht hij even.

Ook in Kinderen van de collaboratiemis ik af en toe een scherpe vraag van de interviewer, al was het maar om de uitspraken van de getuigen in een historisch kader te zetten. Maar wat bezielt je toch om zulke dingen te zeggen, vraag ik me dan af. En hoe kun je dat nu, nadat je zelf de gruwel van de oorlog hebt meegemaakt, dat zo volhouden?

In de huidige context van terreur en radicalisme is het ontluisterend dat mensen decennia later met dezelfde ideeën kunnen rondlopen, waarvoor ze in hun jeugd bereid waren te sterven. Kijk daarvoor even opnieuw naar een oude Terzake, waar een cameraploeg langsgaat bij de laatste Vlaamse oostfronters.

Trots

Wanneer je een oostfrontveteraan dan trots naar zijn medailles ziet wijzen, wil je weten of hij ook spijt heeft. En waar komt jaren later die verbetenheid nog steeds vandaan? Heeft dit met de repressie na de oorlog te maken, of kun je van ideeën simpelweg niet genezen?

Vergelijk je dit dan met het beruchte interview van Bart Schols in De afspraakmet de veroordeelde Syrië-strijder Younes, dan is het bijna raar dat daar dan wel zoveel heisa over was. Stel dat Schols hetzelfde interview over 70 jaar nog eens opnieuw doet, zullen we dan minder verontwaardigd zijn?

Ik weet dat dit een historische vergelijking is en dat zulke vergelijkingen altijd wel spaak lopen, maar laten we hier nog eens goed over nadenken. Hoe moeten we hier - 70 jaar later - mee omgaan? Daarom is het goed dat volgende zondag in De zevende daghierover een debat gevoerd wordt. Want we zijn nog niet klaar met de collaboratie. Zoals we ook nog niet klaar zijn met de WO II.

Na de eerste aflevering van Kinderen van de collaboratie keken mijn huisgenoot en ik elkaar aan. Vol onbegrip, maar ook mateloos gefascineerd door hoe de tijd van onze grootouders en overgrootouders, plots weer bij ons was. Alsof hij nog nooit echt is weggeweest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden