Woensdag 02/12/2020

FortisEconomie

Niet iedereen is Fortis vergeten: ex-toplui vandaag voor de Nederlandse rechter

Een oude foto van de Fortis-bestuurders uit 2008. De 'vergeten' Fortis-zaak tegen Maurice Lippens, Jean-Paul Votron en Gilbert Mittler komt vandaag voor in Arnhem.Beeld BELGA

Als ex-bestuurders van Fortis werden ze persoonlijk schuldig bevonden aan misleiding van de beleggers, in 2012. Waarna Jean-Paul Votron en Gilbert Mittler in hoger beroep gingen en de zaak op de lange baan werd geschoven. De ‘vergeten’ Fortis-zaak komt vandaag voor in Arnhem. Ook graaf Maurice Lippens wordt door topadvocaat Hendrik Jan Bos gedagvaard.

Nadat de rechtbank van Utrecht acht jaar geleden Jean-Paul Votron, de gewezen CEO van Fortis, ex-financieel directeur Gilbert Mittler en de financiële groep zelf schuldig had verklaard aan misleiding van de Fortis-beleggers bleef het jaren windstil. Ze gingen in beroep tegen die uitspraak waarbij ze voor het eerst persoonlijk werden aangeklaagd voor het faillissement van Fortis, dat zich had verslikt in de dure overname van ABN Amro aan de vooravond van de kredietcrisis. De toplui moesten een groep gedupeerde aandeelhouders een schadevergoeding betalen. Die beleggers eisten 1,5 miljoen euro van het voormalige management. “Door allerlei schikkingen in België en Nederland is dat hoger beroep door het gerechtshof lang op de plank gelegd”, legt de Nederlandse topadvocaat Hendrik Jan Bos uit. Tot nu.  Vandaag komt deze ‘vergeten’ zaak nu voor in hoger beroep in Arnhem. 

“Jean-Paul Votron en zijn medebestuurders hebben er in de procedure alles aan gedaan om zand in de raderen te gooien en de boel zoveel mogelijk te vertragen”, zegt Bos. “Dat zij veroordeeld zijn, is een streep door hun rekening geweest. Aangezien onze cliënten niet wilden schikken, maar als enigen de zaak tot de bodem willen uitvechten, is dit het enige gevecht dat openbaar zal plaatsvinden en eindigen.” De zaak zorgde acht jaar geleden al voor reuring: het was de eerste keer in de Fortis-saga dat een rechtbank oordeelde dat toenmalige topmanagers persoonlijk in de fout gingen bij het voorlichten van de markt in de periode voor de financiële crisis en de implosie van Fortis.” 

Hand overspeeld

Om het geheugen op te frissen: Fortis had in de zomer van 2007 zijn hand overspeeld. Wat aangekondigd werd als de deal van hun leven, de aankoop van een groot deel van ABN Amro voor 24 miljard euro, werd een nachtmerrie voor voorzitter Maurice Lippens, topman Jean-Paul Votron en financieel directeur Gilbert Mittler. En uiteraard voor de aandeelhouders. Terwijl de kredietcrisis al aan de deur klopte van de internationale financiële wereld, besloot het management zijn fiat te geven voor de monstertransactie. Amper een jaar later was het besef dat Fortis balanceerde op de rand van de afgrond wél doorgedrongen bij Lippens. De zakenkrant De Tijd publiceerde in een reconstructie mailverkeer van de voorzitter aan zijn management. Op 26 juni 2008 stuurde hij een e-mail naar topman Jean-Paul Votron. Daarin schreef hij – in hoofdletters – ‘ENORME’ en ‘EXISTENTIËLE’ vragen over de toekomst van Fortis te verwachten. “De focus zou nu op het REDDEN en ik bedoel echt het REDDEN van Fortis moeten liggen.” Lippens schreef verder “nog nooit zo’n SCHRIK te hebben gehad over de toekomst van het concern”.  

Fortis had zich wel degelijk verslikt in de overname van ABN Amro, dat 24 miljard euro moest kosten. Om dat kapitaal op te halen besloot het concern om nieuwe aandelen uit te geven. Daags na het versturen van de ‘reddingsmail’, zegt Lippens op televisie dat Fortis met ABN Amro ‘de mooiste parel’ heeft binnengehaald. Hij roept het publiek zelfs op om snel te investeren. In werkelijkheid is het kalf dan al verdronken. In het eerste weekend van oktober 2008 wordt de nachtmerrie van Lippens bewaarheid. Fortis is zo goed als failliet. De bank kan zich niet langer financieren via de interbancaire markt, waarbij banken elkaar leningen toekennen. Door de kredietcrisis is die markt volledig ingestort: alle banken zijn bezig met zichzelf overeind te houden. Het vertrouwen in de andere banken zit op een dieptepunt. Toezichthouders en politiek besluiten in te grijpen om niet alleen in Nederland en België maar in heel Europa grotere rampen te voorkomen. Nederland koopt voor 16,8 miljard euro ABN Amro en de Nederlandse delen van Fortis terug. De vele duizenden beleggers, veelal eenvoudige particuliere beleggers, zien hun geld in één weekend in rook opgaan. Met de transactie waarbij drie landen delen van Fortis kopen en (delen) weer doorverkopen, verdwijnt ruim 12 miljard euro aan beurswaarde in een week. Fortis België zal in een zenuwslopend reddingsweekend uiteindelijk bij de Franse groep BNP Paribas belanden. 

De rechtbank in Utrecht oordeelt in 2012 dat  toenmalig CEO Jean-Paul Votron en zijn financieel directeur Gilbert Mittler in de periode tussen 22 mei en 26 juni 2008 “meerdere malen onjuiste en misleidende informatie openbaar (hebben) gemaakt over de solvabiliteit van de onderneming”. De rechtbank neemt het Mittler kwalijk dat hij op een investeerdersdag op 22 mei 2008 de aanwezige beleggers een rad voor de ogen draaide. Votron is volgens de rechtbank als CEO ook aansprakelijk voor onjuiste uitlatingen in die periode. De rechtbank verwijt Votron ook dat hij in de periode van 22 mei tot 26 juni 2008 koersgevoelige informatie, over het gebrek aan financiering,  niet openbaar heeft gemaakt. De rechtbank oordeelde dat de gedupeerden recht hadden op een schadevergoeding. De omvang daarvan moet de rechtbank nog bepalen. De beleggers claimen 1,5 miljoen euro, hoofdelijk te betalen door de drie veroordeelden. Dat wil zeggen dat ze samen instaan voor dat bedrag.

Opmerkelijk: toenmalig voorzitter Maurice Lippens werd buiten vervolging gesteld. Volgens de rechtbank heeft hij zelf geen onjuiste mededelingen gedaan. “Omdat hij meer op afstand van het dagelijkse management stond, kan hem van de mededelingen van anderen en van het niet openbaar maken van koersgevoelige informatie geen ernstig persoonlijk verwijt worden gemaakt”, luidde het verdict. Hendrik Jan Bos: “De rechtbank heeft geoordeeld dat Lippens als niet-uitvoerende bestuurder te ver van de gang van zaken bij Fortis af stond om hem voor misleiding te veroordelen. Tegen dat oordeel zijn wij in hoger beroep gegaan en ook dat wordt vandaag behandeld door het gerechtshof in Arnhem. De heren Votron, Mittler en Lippens behoren daarbij aanwezig te zijn, maar waarschijnlijk zullen zij zich weer verstoppen.”

Naast de procedure tot schadevergoeding had Bos ook nog een bijzondere procedure gevoerd om Votron, Lippens en Mittler als getuigen door de rechtbank te laten verhoren. In 2010 oordeelde de rechtbank van Utrecht dat de betrokkenen naar de rechtbank in Nederland moesten komen voor getuigenverhoor. Het Fortis-trio weigerde, en ging in hoger beroep tot voor het Europees Hof van Justitie. Dat oordeelde dat Votron, Lippens en Mittler wel degelijk naar de rechtbank in Nederland moesten komen voor getuigenverhoor. Toch bleef het trio weigeren om acte de présence te geven in de Utrechtse rechtszaal om te getuigen. Zij beriepen zich op Europese regels waardoor zij zich in civiele zaken in eigen land, en in het geval van Votron en Mittler, in hun eigen taal (Frans) kunnen laten horen. Maar volgens het Hof mag een rechtbank zijn nationale regels toepassen om een getuige op te roepen. Hadden de bestuurders de Nederlandse nationaliteit gehad, dan hadden ze het risico gelopen om bij de rechtbank te worden opgehaald door een politiebus. 

Veroordeeld

Voor de zaak had het weinig gevolgen. Bos heeft die zonder de getuigenverklaringen voortgezet en de rechtbank veroordeelde Votron, Mittler en Fortis.  Advocaat Bos is tevreden dat het eindelijk tot de slotpleidooien is gekomen. “Zonder overdrijving is deze zaak uniek in de financiële wereld. Velen hebben dit geprobeerd, maar slaagden niet. Ik denk dat het ook de eerste keer is in Nederland en België dat toplui van een bedrijf persoonlijk schuldig worden bevonden wegens misleiding van beleggers.” 

Het blijft afwachten of ze ook in hoger beroep schuldig worden bevonden. En er is ook nog cassatie mogelijk bij de Hoge Raad. Paul Olden, de advocaat van Jean-Paul Votron, verkoos niet te reageren. Ook Fons Leijten, de advocaat van Maurice Lippens wilde niet reageren. Op de rechtspraak in ons land zal het alvast geen impact hebben. Op 20 december 2018 maakte het parket van Brussel immers bekend het voormalige management van Fortis niet langer te vervolgen. Hiermee eindigde in ons land een tien jaar aanslepend onderzoek zonder enige strafrechtelijke vervolging.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234