Vrijdag 16/04/2021

AchtergrondVaste benoemingen

Niet iedereen is blij met onderwijsakkoord: ‘Dit is geen oplossing’

Peter Pollefoort, directeur van het Instituut Mariawende-Blydhove in Brugge. Beeld © Stefaan Temmerman
Peter Pollefoort, directeur van het Instituut Mariawende-Blydhove in Brugge.Beeld © Stefaan Temmerman

Sneller vast benoemen en beter begeleiden, maar ook sneller ontslag bij slecht presteren. Dat is het akkoord dat het onderwijsveld gesloten heeft. Maar niet iedereen stapt mee in wat ze een ‘goednieuwsshow’ noemen.

Bijna ieder van ons heeft in zijn of haar schoolcarrière wel een voorbeeld gezien van een slecht presterende leerkracht. Een rotte appel, zoals onderwijsminister Ben Weyts (N-VA) ze graag noemt. En rotte appels haal je er maar beter snel uit, vooraleer ze de hele mand verrotten. Alleen is dat door de vaste benoemingen in het onderwijs zo complex dat het zelden zover komt.

Ook alle voorgangers van Weyts wilden dat veranderen. Ze beten er steevast hun tanden op stuk. Minister Weyts slaagde er wel in om een compromis te vinden waar zowel onderwijsvakbonden als koepels zich achter konden scharen. Het houdt in dat beginnende leerkrachten sneller vast benoemd zullen worden en ook beter begeleid.

Daarmee wil het onderwijsveld het beroep van leerkracht aantrekkelijker maken. Nu haakt 37 procent van de beginners binnen de vijf jaar af, vaak omdat ze van de ene tijdelijke opdracht naar de andere gegooid worden. Het duurt dikwijls zeven tot acht jaar vooraleer een beginneling een vaste benoeming krijgt. In ruil komt er wel een hervorming van de evaluatieprocedure, waardoor slecht presterende vastbenoemde leerkrachten sneller kunnen worden ontslagen.

‘Welke rotte appels?’

Zowel de minister als de koepels en vakbonden willen het akkoord nu volop verdedigen in het werkveld. Maar daar wordt voorlopig eerder lauwtjes gereageerd. Het is goed dat er opgetreden kan worden tegen rotte appels, klinkt het, maar zoveel verschil zal het niet maken, want hun aantal is eigenlijk verwaarloosbaar. Het gaat om naar schatting 1 procent van het volledige lerarenkorps.

“Ik ken er hier alvast geen”, zegt Peter Pollefoort, directeur van het Instituut Mariawende-Blydhove in Brugge. “Wel hebben we soms mensen die een moeilijke fase in hun leven doormaken waardoor ze enkele weken of maanden onderpresteren. Dat is heel lastig voor de leerlingen. Dan moet je geen rode kaart trekken, maar wel de nodige omkadering bieden.”

En daar wringt het schoentje in de ‘goednieuwsshow’ van het onderwijsveld, meent directeur Pollefoort. “Sneller vast benoemen en sneller ontslaan is niet de oplossing voor het probleem. Wat nodig is, is meer tijd en ruimte om mensen te begeleiden. Niet alleen bij aanvang van hun carrière, maar ook in de veertig jaar die daarop volgen. En dat mag geen extra klusje voor de directeur worden. Er moeten meer middelen komen om een modern hr-beleid uit te bouwen in een school.”

Gespecialiseerde leerkrachten

Bovendien geldt dat sneller vast benoemd worden niet voor iedereen, stelt hij. Het gaat enkel over wie in zogenaamde vacante uren staat en dus met andere woorden geen vervanging doet. “Het is een maatregel die in het basisonderwijs en voor de grote vakken in het aso misschien wel kan werken, maar bij ons in het tso en bso veel minder”, vreest Pollefoort. “We hebben nogal veel nichevakken, waarvoor we gespecialiseerde leerkrachten nodig hebben. Daardoor zijn er hier minder snel vacante uren.”

In aso- noch tso-scholen wordt het akkoord op gejuich onthaald. Beeld Getty image
In aso- noch tso-scholen wordt het akkoord op gejuich onthaald.Beeld Getty image

Maar ook in aso-scholen staan ze niet meteen te springen voor die snellere vaste benoeming. Die houdt in dat een beginner al na een volledig schooljaar een tijdelijke aanstelling krijgt die zicht geeft op een vaste benoeming (TADD).

“Dat wil dus zeggen dat directies al na een jaar moeten beslissen over het lot van die mensen”, zegt Hilde Allaert, directeur van het Sint-Bavohumaniora in Gent. “Dat is heel problematisch. In een lagere school waar er minder leerkrachten zijn en waar die nieuwe leerkracht dag in dag uit voor de klas staat, is dat misschien duidelijk. Maar in een school als de onze, met bijna 120 leerkrachten, is dat een pak moeilijker. Je hebt als directeur na één jaar niet altijd zicht op hun functioneren.”

Nog problematischer is dat jonge mensen daardoor niet eens de kans krijgen om te groeien in hun job, meent Allaert. Want het duurt vaak enkele jaren vooraleer je echt je draai gevonden hebt in het lesgeven.

‘Puzzel wordt nog ingewikkelder’

Directeur Allaert wijst ook op een ander probleem: dat van de zogenaamde reaffectaties. Bij de start van elk schooljaar worden binnen de school de opdrachturen verdeeld. Vastbenoemden die niet aan de uren komen waarvoor ze benoemd zijn, kunnen terechtkomen in een andere school binnen een straal van 60 kilometer.

Een honderdtal directeurs schreef in december nog een open brief om dat aan te kaarten. Door de reaffectaties moeten ze soms noodgedwongen jonge, enthousiaste krachten laten gaan ten voordele van vastbenoemden. En die komen dan weer in vakken terecht waar ze niet noodzakelijk ervaring mee hebben of voor opgeleid zijn.

Een situatie die voor niemand goed is, meent Allaert, en die door meer vaste benoemingen enkel zal verergeren. “De puzzel leggen zal zo nog ingewikkelder worden.”

Waar de directeur wel heel positief over is, is de beslissing dat de directie voortaan kan focussen op de personeelsleden die extra aandacht nodig hebben. Dat betekent dat ze niet meer systematisch met al haar 120 personeelsleden een heel formeel functioneringsgesprek hoeft te houden. “Ik zat nu toch aan een vijftigtal gesprekken per jaar. Dat dit losgelaten wordt, is een grote opluchting.”

Jonge, beginnende leerkrachten zullen sneller vast benoemd worden. In ruil zullen slecht presterende leraars sneller ontslagen kunnen worden. Beeld Getty image
Jonge, beginnende leerkrachten zullen sneller vast benoemd worden. In ruil zullen slecht presterende leraars sneller ontslagen kunnen worden.Beeld Getty image
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234