Woensdag 19/02/2020

'Niet iedereen hoeft bang te zijn voor me'

Na tien jaar staat ze weer in de theaterzaal. In een stuk dat gaat over een actrice die bejubeld wordt door velen, maar beconcurreerd wordt door een jonge vrouw. Een stuk ook over het gevecht tegen de tijd, en gekonkelfoes achter de schermen. Dat vraagt om een gesprek met Barbara Sarafian (45). Of is het met Margo?

De tijd is onverbiddelijk. Dat weet iedereen. Mocht God - of enig ander opperwezen - toch ooit beslist hebben om enkele stervelingen te sparen van dat fenomeen, dan zou Barbara Sarafian er een van zijn. Vijfenveertig is ze ondertussen, en ze heeft een zoon van zeventien. Maar naast haar vurigheid houdt geen enkele twintigjarige stand. En tijd is niet haar vijand, zegt ze, maar haar vriend.

In dit stuk is dat misschien wat anders. InAlles van Evamoet Barbara Sarafian als theaterster Margo de strijd aangaan met de veel jongere Eva, die de grote ambitie heeft om niet langer een anoniem bestaan te leiden, en die haar onschuldige charme als het paard van Troje binnenrijdt in de loge van Margo.

Margo is bang dat ze met het ouder worden niet mooi genoeg meer zal zijn om de steractrice te blijven die ze is. Herkent u dat?

Barbara Sarafian: "Als acteur word je in grote mate beoordeeld op hoe je eruitziet en overkomt op het publiek: dik, dun, gerimpeld, groot, fotogeniek. Dat is nu eenmaal zo. Zelf ken ik mijn gezicht ook helemaal, elke vorm en elke schaduw, en ik weet welk licht je vooral niét op mij moet zetten. Als ik slecht sta te spelen, dan zeg ik meestal: doe iets aan het licht. Niet omdat ik bezig ben met zo mooi mogelijk voor de camera te staan, maar juist om het te kunnen loslaten en mij te concentreren op iets wat verder ligt dan dat. Dat is ook wat mensen zien en appreciëren aan mij, denk ik.

"Er zijn veel schoonheidsnormen in ons vak, maar tegelijk zit er iets in mij dat zegt:fuck it, ik beslis toch zelf hoe ik mij voel? Ik ben niet zo onderhevig aan die normen dat ik me daardoor minder vrouw ga voelen. Natuurlijk ben ik geen 20 of 30 meer. Ik ben 45. Is het daarom dan gedaan? Iemand van 20 kan onmogelijk mijn plaats innemen, louter omdat ze zo jong is.

"Maar natuurlijk word je vervangen, dat is in alle beroepen zo. Daarom is het nodig om te blijven onderzoeken wat je te bieden hebt. Die zoektocht bereikt nooit een eindpunt."

Op de set bent u dus niet bang van de tijd, maar bent u ermee bezig als u 's morgens in de spiegel kijkt?

"Nee, dat doe ik allang niet meer. En dat is een bevrijding. Ik schmink mij zelfs zonder spiegel. Als ik 's morgens dan toch mijn gezicht bestudeer, is het niet om het aantal rimpels te tellen dat ik er heb bijgekregen, maar wel om te bekijken welk effect mijn dromen op mijn gezicht hebben. Ik ben altijd aan het werk, zie je?

"Natuurlijk trek ik af en toe de huid rond mijn ogen eens wat strakker, om te zien wat het geeft, maar dat doet iedereen. Het is niet omdat er twintig camera's op mijn gezicht staan, dat ik daar obsessief mee bezig ben. Wat ik wel wil, is dat de persoon die de make-up doet op de set de textuur van mijn huid begrijpt. Als je in mijn intimiteit komt en aan mij begint te prutsen, dan moet je ook weten waar ik gevoelig voor ben."

Uiterlijk is één ding, maar zou u mentaal gezien weer 25 willen zijn?

"Nee. Misschien had ik mijn leven toen veel meer op een rij, of dacht ik dat tenminste, maar ik denk niet dat ik zo veel veranderd ben. Ik zie mijzelf soms op de zetel zitten en dan denk ik: die ken ik,that's me. Dat is een hele geruststelling. Ik heb dezelfde waarden en verlangens als toen ik 25 was. Wat mijn vrouw-zijn wel een stuk of duizend lagen meer gegeven heeft, is het feit dat ik een kind gekregen heb. (stilte) Schrijf nu maar op: krijgt een krop in de keel.

"Enfin, het moederschap kan je doen wankelen. Je wordt kwetsbaar door een kind te krijgen. Mensen zeggen altijd: je zoon is zeventien, laat hem eens los. Maar dan moet ik mezelf loslaten. Wat niet wil zeggen dat ik bang ben voor de dag hij definitief het huis verlaat. Ik kan heel goed alleen zijn. Hij is nu ook al vaak niet thuis. Maar soit, hij heeft niet graag dat ik over hem praat."

Alles van Eva gaat ook over gekonkelfoes in de achterkamertjes, om zo meer macht te krijgen. Is dat iets wat u herkent?

"Die spelletjes worden overal gespeeld, en dus ook in de film- en theaterwereld. Mensen denken dat dit een harde wereld is, en dat je dus listig moet zijn om erin te kunnen meedraaien. Dat klopt niet. En ik kan er niet tegen.

"In het stuk wringt Eva zich op een heel onzichtbare manier een weg omhoog, maar meestal is het zo gemakkelijk te doorprikken. Mensen doen soms groteske dingen om toch maar gezien te worden. Deze houding is bijvoorbeeld nogal populair: 'Kneed mij maar, doe maar alles wat je wilt, maar ik ga wel hard to get spelen.' Belachelijk. Maar er zijn mensen die daar een heel groot talent voor hebben. En dat talent is meestal groter dan dat voor het acteren zelf.

"Ik heb daar een neus voor. Als iemand in mijn buurt onoprecht is, dan ruik ik het, dan voel ik het, en dan doorprik ik het meteen. Stop maar met uw spelletjes, zeg ik dan, val me daar alstublieft niet mee lastig."

Spelletjes spelen hebt u zelf dus nooit gedaan?

"Ik kan het niet! Ik heb het hart op de tong. Soms ben ik misschien wat te direct, maar ik ga nooit foefelen. Ik denk dat veel mensen ook weten dat dat juist mijn kracht is. Ik zie soms mensen die allang de rollen hebben die ze willen hebben, en toch beginnen te kruipen en te manipuleren. Het zal de aard van het beestje zijn, maar zulke mensen duw ik weg. Je moet niet zeveren in mijn buurt. Dat zeg ik dan ook.

"En toch heb ik me al dikwijls laten belazeren. Dan ben ik kwaad op mezelf: ik wist het en toch ben ik erin getrapt. Omdat ik niet naar mijn intuïtie heb geluisterd. Maar voor alle duidelijkheid: er lopen in de theaterwereld veel fijne mensen rond. Met de krabbenmanden probeer ik me niet bezig te houden."

Hebt u meer rust gekregen dan vroeger?

"Ik heb de laatste jaren wel een paar klappen gekregen, er zou dus wel een beetje meer rust mogen komen. Nu ja, bij alles wat je meemaakt is het aan jou zelf om die rust te maken.

"Wat wel gebeurt met het ouder worden, is dat er meer van je afvalt. Angsten en neuroses, daar heb ik niet zo'n last meer van. Als nieuwjaarscadeau kreeg ik van een vriend onlangs zo'n magneet voor op de koelkast en daarop stond: 'The older I get, the more people can kiss my ass.' Meer had ik niet nodig.

"Het rare is dat ik die houding vankiss my asssowieso al uitstraal, maar dat ik eigenlijk zo niet ben. Ik ben een heel betrokken iemand. Je hoeft niet bang te zijn voor mij. Op voorwaarde dat je echt contact maakt, en dat je je laat zien zoals je bent.

"Ik heb ook best wel lichtheid, hoor. En ik kan heel lief zijn (lacht). Maar niet iedereen ziet dat. Nu ja, die dualiteit is meer een probleem voor anderen dan voor mij. Ik heb alleen maar last van de reflecties. Mensen raken veel te vlug in de war van mensen zoals ik. Je hebt culturen waarin die dualiteit gewoon een must is om elkaar te kunnen blijven omhelzen. Dat is toch niet evenwichtig, hoor je dan vaak. (blaast) Moet dat dan? Ik had nooit gedacht dat elke dag dezelfde moest zijn. Dat is ook net mijn kracht, dat ik er blijf staan met al die seizoenen die in mij huizen. En dat ik nieuwsgierig blijf naar welk weer het vandaag zal worden. Mensen die gelijkmatig door het leven gaan, en zogezegd geen last hebben van storm of onweer, die geloof ik niet. De kans is groot dat er iets in hen zit wat er niet uit kan."

U lijkt mensen heel makkelijk te kunnen doorgronden.

"Ik kan goed signalen lezen, en ik ben intuïtief heel sterk, ja. Net als Margo. In tegenstelling tot de perceptie ben ik heel erg geïnteresseerd in mensen. Vooral in wat ze verbergen."

Zijn er mensen in uw omgeving die weten wat u te verbergen hebt?

"Mijn vriendschappen bestaan maar op voorwaarde dat ze het willen weten. De gêne moet kunnen wegvallen bij mijn vrienden. Ik heb het moeilijk met schaamte. Dan bedoel ik niet schroom, voorzichtigheid, verlegenheid, of zachtheid, maar schaamte voor je eigen gebreken. Dat is ongelooflijk nefast. En geheel terzijde: veel ouders zijn daar verantwoordelijk voor.

"Iedereen moet natuurlijk zijn geheime plekken hebben. Als iemand mij iets vraagt wat hem of haar niet aangaat, dan zeg ik dat ook. Iemand die daarin wat wil prutsen en roeren, die moet er tegen kunnen dat hij af en toe een knauw en een beet krijgt. Of een glimlach, dat kan ook.

"Duidelijkheid scheppen is een recht, vind ik. Je kunt elkaar daar veel mee helpen. Ik heb al dikwijls naar mijn hoofd gekregen dat ik een harde ben. Dat klopt niet. Iemand een mes in de rug steken in plaats van rechtstreeks te zeggen wat je denkt, dat is pas hard. Wat ik ook vaak moet horen is dat ik altijd anders wil zijn dan de anderen. Gek, want ik ben juist heel hard mezelf."

Alles van Eva

Skagen maaktAlles van Eva, een stuk over een actrice die het gevecht voert met de tijd en een jongere concurrente. Het stuk is gebaseerd op het hoorspel The Wisdom of Eve, van de Amerikaanse actrice en auteur Mary Orr. In 1950 verfilmde Hollywoodregisseur L. Mankiewicz het gelijknamige scenario tot de Oscarwinnende filmAll about Eve, met in de hoofdrol de legendarische Bette Midler.

Alle info: www.skagen.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234