Maandag 08/03/2021

Mobiliteitveiligheid

Niet elke fietshelm biedt bescherming, blijkt uit onderzoek

Fietsende schoolkinderen in het verkeer, een nachtmerrie voor veel ouders. En een fietshelm biedt niet altijd de juiste bescherming. Beeld Wouter Van Vooren
Fietsende schoolkinderen in het verkeer, een nachtmerrie voor veel ouders. En een fietshelm biedt niet altijd de juiste bescherming.Beeld Wouter Van Vooren

Duizenden fietsende Vlaamse schoolkinderen raken elk jaar betrokken bij een verkeersongeval. Maar vlak voor de schoolstart blijkt uit onderzoek van Test Aankoop en de Universiteit van Straatsburg dat veel fietshelmen voor kinderen een vals gevoel van bescherming bieden.

Aan de vooravond van het nieuwe schooljaar staat de veiligheid van de schoolkinderen opnieuw centraal. Zeker ook de weg van en naar school zijn aandachtspunten. Vorig schooljaar raakten 4.551 Vlaamse schoolkinderen betrokken bij een fietsongeval. Dat blijkt uit cijfers die De Morgen opvroeg bij VIAS, het Belgisch kenniscentrum rond verkeersveiligheid. “Vooral vanaf de leeftijd van zowat 11 jaar zie je een duidelijke stijging van het aantal kinderen die betrokken zijn bij een fietsongeval”, zegt woordvoerder Stef Willems. “Dat is te wijten aan het feit dat op die leeftijd veel kinderen voor het eerst zelfstandig met de fiets naar school rijden.”

Maar de trend is algemeen, zo blijkt. Niet alleen fietsende kinderen, ook volwassenen zijn steeds vaker betrokken bij een ongeval. Er is een toename van het aantal letselongevallen (+21 procent) en slachtoffers (+19,8 procent) in tien jaar tijd. Er is ook een sterke stijging van het aantal dodelijke slachtoffers over de laatste tien jaar (van 73 in 2010 naar 94 in 2019). “Ook 2020 bleek slecht te beginnen op dat vlak”, duidt Willems. “Maar door de lockdown is er dan weer een fikse daling waargenomen, wat de jaarcijfers zal beïnvloeden.”

Fietsende schoolkinderen tussen het drukke verkeer: voor veel ouders is het een nachtmerrie. Een fietshelm is dan een welgekomen veiligheidsattribuut. Maar het is soms pover gesteld met de veiligheid die kinderfietshelmen bieden, zo stelt Test Aankoop na een vergelijking van negentien veelverkochte modellen. Samen met een gespecialiseerde afdeling van de universiteit van Straatsburg voerde de consumentenorganisatie een test uit die verder gaat dan wat de Europese norm oplegt aan fabrikanten. Ze bootsten zoveel mogelijke echte valomstandigheden bij een ongeluk na, waarbij ze op verschillende punten zowel een horizontale als een schuine ondergrond raakten tegen een snelheid van 20 kilometer per uur. Voor elke val berekende de consumentenorganisatie het risico op hersen- en schedelletsels. 

Het onderzoek bracht volgens de onderzoekers heel wat zwaktes aan het licht. Zelfs de helmen die uitgerust zijn met een extra beschermlaag tussen de schaal en voering, het zogenaamde MIPS-systeem, bieden nauwelijks een betere bescherming. Er is ook een groot verschil tussen de onderzochte helmen, zo blijkt. De beste helmen uit het onderzoek houden maar liefst 20 procent minder letselrisico in in vergelijking met de lager scorende exemplaren. Opvallend genoeg blijkt een duurdere helm niet noodzakelijk een betere helm.  

Update nodig

Voor wie nog aan het shoppen moet: de drie best scorende helmen zijn de Alpina Ximo (31 procent risico op letsel bij ongeval), de Scott Spunto (31 procent) en de Bobike One Plus (32 procent). De Bern Nino (52 procent), de Lazer Gekko (51 procent), de Nutcase Little-Nutty en de Specialized Shuffle Child Led (beide 50 procent) boekten de slechtste resultaten.

Verkeersexpert Hajo Beeckman zegt dat Europa al sinds 1997 specifieke normen heeft voor volwassenen én voor kinderen. Die bepalen waaraan een helm moet voldoen voor hij door een fabrikant op de markt mag worden gebracht. “Uit dit onderzoek blijkt ook dat alle geteste helmen voldoen aan die normen. Maar Test Aankoop stelt zich terecht de vraag of die normering wel voldoet aan de huidige omstandigheden. De huidige norm – waarbij een loodrechte val op een plat oppervlak wordt gesimuleerd – is wellicht aan een update toe. Nu zijn de helmen juridisch in orde, maar een kritischer blik kan wellicht geen kwaad.” 

Ook het debat over een verplichting voor het dragen van een fietshelm kan weer vanonder het stof worden gehaald. “Zes Europese landen hebben een dergelijke regelgeving”, weet Beeckman. VIAS poogde vorig jaar een dergelijk debat op gang te trekken, maar dat werd niet gevolgd. Momenteel beweegt er niets op dat vlak.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234