Dinsdag 20/08/2019

Onderwijs

"Niet besneden? Dan ben je vies"

Antropoloog Johan Leman maakt melding van culturele botsingen in het Brusselse Nederlandstalig onderwijs. Beeld Photo News

Vervelende opmerkingen richting kinderen die niet besneden zijn of varkensvlees op hun boterham hebben. Johan Leman, voorzitter van de Molenbeekse vzw Foyer, maakt melding van zulke incidenten in het Brusselse onderwijs. "Ik begrijp niet dat zulke onnozelheden uitgroeien tot problemen waardoor ouders hun kind van school halen."

“Het gaat om kinderen die bij een zwembad aan een medeleerling zeggen dat hij 'vuil' is omdat hij niet besneden is. Of om een zevenjarig kind van Spaanse herkomst dat wat varkensvlees mee heeft en daarom als 'zondaar' aangewezen wordt door zijn medemaatjes.” Antropoloog Johan Leman, voorzitter van de Molenbeekse vzw Foyer, spreekt op Facebook over zulke incidenten in het Brusselse Gemeenschapsonderwijs (GO!). Hij stelt dat sommige ouders hun kinderen van school laten veranderen en geeft aan de reactie van de betrokken leerkrachten en directies, of het gebrek daaraan, niet te begrijpen.

“Ik hoor zulke verhalen wel vaker en er hapert duidelijk iets aan de omgang van leraren”, zegt Leman in een reactie. “Zij grijpen niet onmiddellijk in of gaan het gesprek niet aan, terwijl dit juist aanleidingen moeten zijn om, eventueel met de ouders, een goed gesprek te voeren. Je moet daarbij duidelijk zijn over onze wetgeving, over positieve verdraagzaamheid en het onderscheid tussen privé en publiek. Ik sta perplex dat sommige leerkrachten niet reageren, terwijl dit uitgelezen kansen zijn om dergelijke thema’s bespreekbaar te maken. Ik begrijp niet dat zulke kleine onnozelheden, want dat zijn het eigenlijk, uitgroeien tot problemen waardoor ouders hun kind van school halen.”

Sleutelfiguren

Andere scholen kunnen erover meespreken. Verschillende betrokkenen geven aan dat zulke incidenten vaker voorkomen. Een Brusselse directeur, die anoniem wenst te blijven, geeft aan dat op zijn school eveneens een kind is vertrokken omdat het te horen had gekregen dat zijn boterhambeleg “haram” was. In zulke gevallen gaat de school altijd in gesprek met de kinderen zelf en hun ouders. Ook zijn er sleutelfiguren die kunnen helpen met lastige gesprekken.

“Het zijn zeker herkenbare incidenten, waarbij communiceren het sleutelwoord is. Er is altijd minstens een leerkracht aanwezig die is opgeleid om hiermee om te gaan. Leerkrachten reageren niet altijd meteen, maar komen eerst naar mij of naar een van de begeleiders. We lichten dan beide ouders in, die vaak zelf heel gechoqueerd zijn over wat hun kind heeft gezegd. Vaak zijn het misverstanden of vooroordelen. Het groeit eigenlijk slechts zelden uit tot echte problemen.”

Leman benadrukt dat hij geen anti-islamdebat wil openen. Het gaat volgens hem hier ook niet om de religie op zich, wel om soms onzinnige uitspraken van jonge kinderen. Moraalfilosoof Patrick Loobuyck (UAntwerpen/UGent), auteur van Samenleven met gezond verstand, kan de Foyer-voorzitter hierin volgen. “Los van de diversiteitsproblematiek kunnen jonge kinderen bijzonder hard uit de hoek komen. Ik hoor zulke verhalen eveneens. Het is niet gemakkelijk voor leerkrachten om daarmee om te gaan, al heb ik het gevoel dat er vandaag een zekere handelingsverlegenheid bestaat. Er heerst een pleinvrees om in te grijpen: niet alleen omdat het gaat om maatschappelijk gevoelige thema's, maar ook omdat leerkrachten er niet altijd goed zijn voor opgeleid. Zij hebben geen duidelijk kader van waaruit zij kunnen reageren, waardoor ze soms doen alsof hun neus bloedt.”

Slecht

Het is, zo geeft Loobuyck aan, belangrijk om meteen te handelen en het gesprek in de klas aan te gaan. “Zit erop en geef het signaal dat die uitspraken niet door de beugel kunnen of gewoon vervelend zijn. Als een kind zegt dat varkensvlees 'haram' is, dan is daar juridisch niets mis mee. Vanuit zijn levensbeschouwing is het zelfs een juiste observatie. Maar je moet kinderen wel duidelijk maken dat er ook heel veel andere waardevolle opvattingen bestaan en dat een leerling die varkensvlees eet daarom geen slecht mens is.”

Bij het GO! valt te horen dat zulke voorvallen deel uitmaken van de realiteit op school. “Het klopt dat er door de toegenomen diversiteit heel veel vragen op onze scholen afkomen”, zegt afgevaardigd bestuurder Raymonda Verdyck. “Vragen waarop scholen niet altijd meteen antwoorden hebben. Zoiets kan tot spanningen leiden, maar onze scholen gaan altijd in dialoog met ouders en leerlingen om te duiden waarom bepaalde zaken niet kunnen of om een oplossing te vinden. Daarvoor zijn er over al onze scholen samen 1.200 sleutelfiguren opgeleid. In augustus organiseren we ook nog een zomercursus om leerkrachten te ondersteunen in het ‘actief burgerschap’ waarmee we vanaf september aan de slag gaan in de scholen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden