Woensdag 08/02/2023

ReportageBrussel

Niet alle Brusselaars zijn overtuigd van nieuw circulatieplan: ‘’s Avonds zouden we dit gesprek bijna niet kunnen voeren’

Aanschuiven in de Brusselse Dansaertwijk. Beeld Tim Dirven
Aanschuiven in de Brusselse Dansaertwijk.Beeld Tim Dirven

Een nieuw circulatieplan moet de leefbaarheid in het centrum van Brussel verhogen. Maar op sommige plaatsen vrezen buurtbewoners net meer overlast. Terecht, of heeft elk mobiliteitsplan tijd nodig om mensen te overtuigen?

Dieter De Cleene

“Het is nu middag, dus het is vrij rustig”, lacht Gunther De Wit (39) terwijl een wanhopige buschauffeur de toeter ingedrukt houdt. De Wit woont in de Dansaertstraat en maakt zich zorgen over de impact van het Brusselse mobiliteitsplan op de leefbaarheid in de buurt.

“Als we hier ’s avonds zaten, zouden we dit gesprek bijna niet kunnen voeren door het aanhoudende getoeter”, vertelt hij ons op het terras van café De Walvis, op de hoek van de Dansaertstraat en de Nieuwpoortlaan. “Het verkeer zat hier al vast en we vrezen dat het plan - dat het meeste transitverkeer via de Dansaertstraat en de Kleine Ring de stad wil uitleiden - de geluidsoverlast en luchtvervuiling nog zal doen toenemen.”

Op 16 augustus voerde Brussel het mobiliteitsplan Good Move Vijfhoek in. Dat moet het doorgaand verkeer in het stadscentrum terugdringen en de leefbaarheid van de stad vergroten. Uit onderzoek dat de stad liet uitvoeren, blijkt dat ongeveer een derde transitverkeer is, met luchtvervuiling, geluidsoverlast en files tot gevolg. Het mobiliteitsplan leidt verkeer dat niet in bepaalde wijken moet zijn om via lussen of naar openbare parkings. Sommige straten worden autovrij of eenrichtingsstraten.

Gunther De Wit (r.) en Gerben Van den Abbeele. 'Veel plekken in Brussel zijn superaangenaam geworden. Maar hier worden straten die daar helemaal niet voor geschikt zijn als afvoerpijp van het centrum gebruikt.' Beeld Tim Dirven
Gunther De Wit (r.) en Gerben Van den Abbeele. 'Veel plekken in Brussel zijn superaangenaam geworden. Maar hier worden straten die daar helemaal niet voor geschikt zijn als afvoerpijp van het centrum gebruikt.'Beeld Tim Dirven

Dat lokte voorspelbare kritiek uit. Het stadsbestuur “doodt de stad elke dag een beetje meer”, aldus MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez in Le Soir. Volgens Bouchez leidt het mobiliteitsplan er enkel toe dat mensen langer onderweg zijn, wat meer vervuiling veroorzaakt, de economie doodt en slecht is voor het welzijn.

Volgens mobiliteitsexpert Dirk Lauwers (UAntwerpen) loopt Bouchez ruim een halve eeuw achter. “Ten tijde van de wereldtentoonstelling van 1958 wilde men van Brussel een echte autostad maken. De stad is lange tijd een van de meest autogerichte steden van Europa geweest”, zegt Lauwers. “Tientallen steden, van Oslo tot Barcelona, gingen Brussel al voor met zo’n mobiliteitsplan en die zijn allesbehalve dood.”

Weerstand is er volgens Lauwers altijd. “Die is groter als je zo’n plan vrij abrupt invoert, zoals nu in Brussel gebeurt. Maar de stad heeft dan ook een grote achterstand goed te maken. En die weerstand ebt altijd weg.”

Gent

Ook in Gent was er aanvankelijk protest tegen het in 2017 ingevoerde circulatieplan en weerklonken mettertijd meer positieve geluiden. Uit een evaluatie door onderzoeksbureau Transport en Mobility Leuven (T&M) blijkt dat het aantal fietsers in de binnenstad met 50 procent is gestegen en dat het aantal auto’s dat de binnenstad inrijdt met 17 procent is gedaald. Het aantal ongevallen daalde met een kwart. Het aantal ondernemingen in de stad stijgt sterker dan het Vlaamse gemiddelde.

Maar op sommige assen is er wel meer verkeer dan voordien. Uit bevragingen blijkt dat wie binnen de ring woont positiever staat tegenover het circulatieplan dan wie rond de R40 of erbuiten woont. Het milieueffectenrapport over het Brusselse mobiliteitsplan verwacht dat de meerderheid van de mensen ‘globaal genomen winnaar en soms grote winnaar’ is, maar dat ‘bepaalde delen verliezers zouden kunnen zijn’.

“We vrezen dat wij bij de verliezers zullen zijn”, zegt Jordan Greenwood (48), zaakvoerder van De Walvis. “Mijn leveranciers klagen dat ze te lang in de file staan. Een vriend die hier onlangs met de wagen passeerde, deed een uur over 600 meter. En het is nu nog vakantie. Wat zal dat geven in september?”

Jordan Greenwood, mede-eigenaar van De Walvis: 'Een vriend die hier onlangs met de wagen passeerde, deed een uur over 600 meter. En het is nu nog vakantie.' Beeld Tim Dirven
Jordan Greenwood, mede-eigenaar van De Walvis: 'Een vriend die hier onlangs met de wagen passeerde, deed een uur over 600 meter. En het is nu nog vakantie.'Beeld Tim Dirven

Mobiliteitsexperts wijzen erop dat mensen tijd nodig hebben om zich aan een nieuw mobiliteitsplan aan te passen. “Dat leidt in het begin altijd tot problemen”, zegt Jesse Pappers (VUB). “Mensen passen dan hun routes aan, of verplaatsen zich op andere tijdstippen of met andere vervoersmiddelen.” Experts verwachten dat verkeer zich niet louter verplaatst, maar dat een deel van het autoverkeer verdwijnt. “In welke mate mensen hun gedrag zullen aanpassen, is op voorhand echter onmogelijk precies te bepalen”, zegt Pappers.

In en rond de Dansaertstraat zijn ze er niet gerust op. “Dit is de achilleshiel van het mobiliteitsplan”, zegt Gerben Van den Abbeele (50). Hij is een van de drijvende krachten achter de actie Picnic the Streets, waarmee burgers om een duurzamer mobiliteitsbeleid vragen. “Veel plekken in Brussel zijn superaangenaam geworden. Maar hier worden straten die daar helemaal niet voor geschikt zijn als afvoerpijp van het centrum gebruikt. Wij werken met Picnic the Bridge aan een alternatief voorstel om ook hier de leefbaarheid te verhogen.”

Gehoopt wordt dat het mobiliteitsplan meer mensen voor de fiets doet kiezen. Beeld Tim Dirven
Gehoopt wordt dat het mobiliteitsplan meer mensen voor de fiets doet kiezen.Beeld Tim Dirven

Volgens Lauwers is het te vroeg om conclusies te trekken. “Het is nu vooral zaak om goed te monitoren en in te grijpen op plaatsen waar te veel overlast ontstaat”, zegt hij. “Maar een echte evaluatie kun je pas na ongeveer een jaar maken.”

Eerder deze zomer werd de wijk Kuregem al autoluw. De tegenpetitie ‘Geef ons onze wijk terug!’ haalde meer dan 5.000 handtekeningen. Bewoners sleepten betonblokken weg en bekladden verkeersborden om hun ongenoegen te uiten. “Ik hoop dat het stadsbestuur volhoudt”, zegt Magali Surmont (37), die op het terras van Bar Beton in de Dansaertstraat zit en in Kuregem woont. “Te veel mensen nemen hier de auto voor een paar honderd meter. Ik hoop dat het mobiliteitsplan voor een broodnodige mentaliteitswijziging zorgt.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234