Dinsdag 22/06/2021

Niemand wordt warm van Nederlands regeerakkoord

Net op een moment dat veel Nederlanders zich wat versuft leken neer te leggen bij een recordformatie, raakt bekend dat het regeerakkoord bijna 'uitonderhandeld' is. Grote afwezige aanwezige gedurende de 220 formatiedagen: Geert Wilders.

Het ziet ernaar uit dat Mark Rutte (VVD), Sybrand Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) aanstaande dinsdag een persconferentie zullen geven en in de week van 23 oktober het nieuwe Nederlandse kabinet zullen voorstellen.

Een fraai formatieparcours is het niet geworden. En een quick fix evenmin: op het einde van de rit zal er bijna 220 dagen onderhandeld zijn, een nationaal record.

Misschien kon dat ook niet anders. Want de Nederlandse kiezers hadden hun beleidsmakers bij de stembusgang van 15 maart in een versnipperd politiek landschap achtergelaten.

Bovendien was van in het begin duidelijk dat de schaduw van de extreemrechtse Geert Wilders boven de regeringsgesprekken zou hangen. Tijdens de campagne had Mark Rutte luid verkondigd dat hij in geen geval met Wilders zou regeren: een begrijpelijke strategische en morele keuze; maar wel een die de mathematiek van de formatie danig zou bemoeilijken: Wilders' PVV was van vijftien naar twintig zetels gestegen en zo de op een na grootste partij geworden.

Maar Wilders was nog om een andere reden de grote 'afwezige aanwezige' van de regeringsonderhandelingen: om hun toekomst veilig te stellen, moesten centrumrechtse partijen verhinderen dat nog meer kiezers naar de PVV zouden overlopen, en dat maakte dat hun gespreksmarges over thema's als vluchtelingen, migratie en identiteit behoorlijk klein waren.

Dat bleek tijdens de eerste formatiepoging toen GroenLinks nog van de partij was, die andere grote winnaar van de verkiezingen. In juni ontploften de onderhandelingen omdat Jesse Klaver niet kon leven met een asielbeleid waarbij kandidaat-vluchtelingen enkel in hotspots buiten Europa asiel konden aanvragen.

Piepend en krakend

Na de exit van GroenLinks kwam de ChristenUnie aan zet: een diepreligieuze partij die erg conservatief is op het ethische vlak. De aanvankelijke vrees was dat ChristenUnie en het ethisch liberale D66 zouden blokkeren over het zogenaamde waardig levenseinde: een D66-voorstel waarbij mensen meer vrijheid krijgen om te bepalen wanneer hun leven niet meer de moeite waard is en tot euthanasie kunnen overgaan. Maar beide partijen kwamen tot een pragmatische pacificatie die erop neerkwam dat ethische kwesties uit het regeerakkoord werden gehouden.

Vanaf dat moment kon informateur en voormalig minister Gerrit Zalm (VVD) de onderhandelingen op kruissnelheid brengen en kwam er een akkoord uit de bus dat nu al door Nederlandse media als een "piepend en krakend" compromis wordt omschreven waarover eigenlijk niemand enthousiast is.

Dat er een voorzichtig en wat zoutloos vergelijk uit de bus kwam, hoeft niet te verbazen met een bijzonder nipte meerderheid van 76 op 150 zetels. Er hoeft maar een meerderheidslid met een griepje in bed blijven liggen om een belangrijke stemming te verliezen.

Maar al die reserves zullen de Nederlandse partijwoordvoerders de komende dagen en weken vakkundig minimaliseren. Ze zullen vooral uitpakken met de nieuwigheden van het akkoord: stimuleringsmaatregelen voor kleine bedrijven om werkgevers aan te nemen, een half miljard extra voor het basisonderwijs, verschuiving van de belastingen van arbeid naar consumptie.

Verplicht naar het museum

Om Wilders af te houden, is er een akkoord om Europese migratiedeals te steunen. En verder zijn er nog enkele symbolische identiteitsmaatregelen die ervoor moeten zorgen dat scholieren "meer binding krijgen met de Nederlandse cultuur". Zo moeten leerlingen minstens eenmaal het Rijksmuseum en de Tweede Kamer bezoeken. Afwachten maar of dit de groei van de PVV zal tegenhouden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234