Vrijdag 23/10/2020

‘Niemand wordt een beter mens in de gevangenis’

‘Als we toch zo nodig mensen willen opsluiten, dan kan het beter zinvol zijn.’ Het lijkt een evidentie, maar gevangenisdirecteur Guido Verschueren moet elke dag opboksen tegen de harde realiteit van het Belgische gevangeniswezen.

De laatste keer dat Verschueren (58) het nieuws haalde, was toen hij vorige maand aan drievoudig moordenaar Rik Debrabandere de toelating gaf om verkleed als travestiet te trouwen met zijn gevangenisvriendje, de notoire verkrachter Mike Vandamme. Het huwelijk kondigde zich aan als ongezien voor een gevangenis: de tot levenslang veroordeelde Debrabandere zou een bruidsjurk en een gestoomde blonde pruik aantrekken en vervolgens drie nachten lang in een met kerstlichtjes versierd hemelbed het huwelijk consumeren.

Het is een karikatuur, maar uw beleid staat nu eenmaal te boek als erg mild.

Guido Verschueren: “Ik wil niet ingaan op individuele gevallen. Het is altijd onze filosofie geweest gedetineerden op te sluiten met aandacht voor hun waardigheid. Bovendien moet er een maximale betrokkenheid zijn met de samenleving. Daarom worden binnen onze muren net zo goed de diensten van een CAW, de VDAB en basiseducatie aangeboden.”

Op welke principes is uw visie gebaseerd?

“Detentie moet in de eerste plaats zinvol zijn. Gedetineerden blijven tenslotte mensen. Het is een illusie te denken dat je iemand beter kunt maken in de gevangenis. Door menselijk te blijven, wordt de kans groter dat gevangenen zonder wrok buitenkomen. Laat ze stilstaan bij wat ze gedaan hebben, stimuleer ze om aan zichzelf te werken en breng ze in contact met scholing en cursussen. Nieuwe kansen aanreiken, daar gaat het om.

“Onze toneelgroep is tot buiten de gevangenis bekend. Daar doen uitsluitend gevangenen aan mee die nog nooit op scène hebben gestaan. Door met toneel in aanraking te komen, merken ze plots dat ze een typetje kunnen neerzetten. Mensen beginnen hier te sporten en komen ’s avonds bijeen om te jammen in een muziekgroep. Onze bibliotheek kan de vergelijking met een kleine openbare boekerij doorstaan. We organiseren zelfs lezingen waar twintig man op afkomt.”

Doet iedereen daar ook aan mee? Sommige gedetineerden zullen liever in hun cel willen blijven zitten.

“Daar vergist u zich in. Met ons vrijetijdsaanbod bereiken we maar liefst vier vijfde van alle gedetineerden. Maar nog belangrijker is de tewerkstellingsgraad: zeventig procent begint ’s morgens om zeven uur in een atelier of de gevangeniskeuken, tot drie uur in de namiddag. Het is de bedoeling dat we het leefpatroon van de buitenwereld nabootsen.”

U heeft het natuurlijk een stuk gemakkelijker dan uw collega’s. Het grootste deel van uw cliënteel bestaat uit langgestraften. Logisch dat ze willen werken en openstaan voor resocialisatie.

“Zij hebben een perspectief, dat klopt. Van de 350 gedetineerden zijn er 300 definitief veroordeeld. Het zijn assisenklanten, zware recidivisten, seksuele delinquenten, buitenlanders die met drugs en mensenhandel zijn bezig geweest. Toch is dat geen gemakkelijke combinatie. De gevangenis is altijd een kruitvat. Pluk maar eens tweehonderd mensen willekeurig van de straat en steek ze samen. Hoe lang denkt u dat het duurt voor de problemen beginnen?”

Leuven-Centraal viert dit jaar zijn 150-jarig bestaan. U bent er 31 jaar aan de slag, sommige gedetineerden zijn er al even lang als u.

“Zij kennen mij en ik hen. We gaan voor een stuk met ze mee op pad, leven mee met een overlijden of wanneer er problemen zijn met de kinderen.”

Sommigen schoppen het zelfs tot uw privétuinman, zoals seriemoordenaar Jan Caubergh. In 2003 ging hij op een uitstap zijn begeleider Kris Timmerman te lijf met een mes. De psychopaat miste op een haar na een slagader.

“Ik zie niet in wat dat te maken heeft met ons beleid. Ja, wij adviseren over uitgaanspermissies, maar het is de minister van Justitie die de uiteindelijke beslissing neemt.”

Door Caubergh in uw tuin te laten werken, wekte u op zijn minst de suggestie dat hij te vertrouwen was.

“Nogmaals, ik wil het daar niet over hebben, dat zijn individuele gevallen.

“Wonen in de gevangenis heeft nooit problemen opgeleverd. Ik heb drie kinderen grootgebracht in de ambtswoning van Leuven-Centraal. En hoewel mijn huis aan de gevangenis grenst, ga ik nooit binnendoor naar mijn werk. Elke morgen trek ik netjes de voordeur van mijn woning dicht en loop via de gevangenispoort weer naar binnen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234