Maandag 27/06/2022

ReconstructieOverlegcomité

Niemand wilde het, maar iedereen wist het: hoe de sluiting van de cultuursector op tafel kwam

Brussels minister-president Rudy Vervoort (PS), premier Alexander De Croo (Open Vld) en Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) op de persconferentie na het Overlegcomité. Beeld Photo News
Brussels minister-president Rudy Vervoort (PS), premier Alexander De Croo (Open Vld) en Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) op de persconferentie na het Overlegcomité.Beeld Photo News

Niemand wilde de cultuursector treffen, toch moet die opnieuw de deuren sluiten vanwege de dreigende opkomst van de omikronvariant. De knoop werd doorgehakt op het Overlegcomité woensdag, maar eigenlijk lag de beslissing twee dagen eerder al vast.

Roel Wauters

“De vertrouwensbreuk is compleet.”Met een knik in de stem zei Marius Gilbert, een van de bekendste Franstalige virologen, het op de RTBF-radio. Hij begrijpt niet waarom de politiek alle evenementen binnen heeft verboden en dus de facto de cultuursector heeft dichtgegooid. Dat stond niet in de adviezen van expertengroep GEMS.

Vlaams Parlementslid Elisabeth Meuleman (Groen) vraagt nu om de beslissing terug te draaien, haar Open Vld-collega Stephanie D’Hose drukte gisteren haar ongeloof uit. Tijdens het vragenuurtje in de Kamer hadden ook MR, PS, CD&V en Ecolo hun bedenkingen. Nochtans zaten al die partijen mee aan tafel bij het Overlegcomité. De sector loopt storm. Vijf Waalse en Brusselse bioscopen zeggen gewoon open te blijven, acteur Stany Crets kondigt op Facebook een betoging in de hoofdstad aan.

Twee uitgangspunten

Hoe is het dan toch zo ver gekomen? Maandagavond riep premier Alexander De Croo (Open Vld) de regeringsleiders van de regio’s bij zich in zijn ambtswoning in de Wetstraat 16, zoals hij wel vaker doet in aanloop naar een Overlegcomité.

Samen met Jan Jambon (N-VA), Elio Di Rupo (PS), Rudi Vervoort (PS) en Pierre-Yves Jeholet (MR) analyseerde de premier de situatie: de opkomst van de omikronvariant is reden tot grote bezorgdheid. De variant is extreem besmettelijk, bewijst ook de razendsnelle opmars in Denemarken. Ondanks de grote onduidelijkheid over de impact was iedereen het eens: snel ingrijpen is nodig. Maar waar?

De hele week waren er twee onwankelbare uitgangspunten bij de politieke besluitvorming: de scholen moeten weer normaal open na de kerstvakantie en ingrijpen in privésfeer is een no-go. Niemand wil in volle eindejaarsperiode aan de burger gaan uitleggen dat hij het aantal bezoekers thuis weer moet beperken.

Aan De Munt in Brussel hielden artiesten eerder dit jaar optredens in openlucht als vorm van ludiek protest.  Beeld Marc Baert
Aan De Munt in Brussel hielden artiesten eerder dit jaar optredens in openlucht als vorm van ludiek protest.Beeld Marc Baert

Blijven over: grote bijeenkomsten buiten aan banden leggen, zoals bij sportwedstrijden; bijeenkomsten binnen verbieden, zoals theater en cinema; en de horeca sluiten. Maar ook die laatste optie vond weinig bijval, gezien de economische belangen van de sector, de grote impact voor de gewone man en de kostprijs van de steunmaatregelen die dan weer moeten worden bovengehaald.

Ook al werd die avond officieel enkel van gedachten gewisseld, onder regeringsleiders was er consensus. Cultuur zou dicht moeten, wist Jambon dan al, ondanks zijn dure beloftes om alles weer open te gooien van twee weken eerder. Ook was iedereen het die avond eens dat werken met een ‘schakelplan’, zoals werd ingefluisterd door de experts, politiek onwerkbaar is.

‘Waardeloos advies’

Dinsdag na de middag kreeg de federale regering het finale rapport van de expertengroep GEMS in de bus. Daarin is effectief sprake van twee scenario’s. Een eerste met relatief weinig maatregelen en waarin de cultuursector openblijft, en een tweede dat fors ingrijpt en neerkomt op een lockdown. Die dubbele aanpak moest de onzekerheid door de omikronvariant opvangen. Het tweede scenario zou pas worden geactiveerd zodra het aantal besmettingen weer begint te stijgen.

Die manier van werken werd al snel afgeserveerd. Premier De Croo had geen zin om nog meer verwarring te stichten bij de bevolking met maatregelen die op korte termijn veranderen. De drie snel opeenvolgende Overlegcomités vorige maand waren al rampzalig genoeg. Bovendien: volgens het rapport van coronacommissaris Pedro Facon zullen de cijfers sowieso al rond kerst beginnen stijgen. Waarom enkele dagen niets doen om dan toch zwaar in te grijpen? “Het advies was waardeloos”, zegt een regeringstopper.

Het is Facon die, zoals gebruikelijk, het finale adviesrapport opstelde voor het Overlegcomité. Hij baseerde zich daarbij niet enkel op de GEMS, maar ook op Europese aanbevelingen, voorbeelden uit het buitenland en overleg met de politiek. Bij hem was al geen sprake meer van een tweesporenaanpak, wel van één “voldoende effectief pakket aan maatregelen”. In dat pakket stond, jawel, het verbieden van alle grotere activiteiten binnen, dus ook cinema en theater.

Protest van De Sutter

Het is op basis van dat rapport dat de topministers van de federale regering zich dinsdagavond een eerste keer bogen over de te nemen maatregelen. Groen-vicepremier Petra De Sutter tekende protest aan en op het eind van de vergadering heerste enige onduidelijkheid. Toch kwam in het finale verslag de volgende ochtend, op aandringen van De Croo en minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke, dat de cultuursector en de cinema’s moeten sluiten. Ook zouden sportwedstrijden voortaan achter gesloten deuren gebeuren. De horeca toegooien is nooit ernstig overwogen, geven aanwezigen aan. Ook een vroeger sluitingsuur voor cafés en restaurants en een alcoholverbod vanaf 22 uur hebben nooit echt een kans gemaakt.

De Croo lichtte Jambon woensdagochtend in tijdens een informeel ontbijt dat toevallig deze week gepland was. De andere minister-presidenten kregen ook een seintje van de premier.

Wat volgde die namiddag, was een van de “rustigste” en “meest constructieve” Overlegcomités van de laatste maanden. Iedereen wist wat zou komen. Jeholet, minister-president van de Franstalige Gemeenschap, maakte nog even bezwaar over de cultuursector maar stelde geen veto’s. De aanwezigen zagen het vooral als een symbolisch nummertje. Dat hij achteraf publiekelijk zei dat hij op de vergadering geen steun kreeg, maakt weinig indruk: hij was van bij het begin betrokken bij het beslissingsproces. De tegenstemmen in het parlement zitten in dezelfde categorie. “Dit is klote”, zegt een hoge bron. “Maar we zitten allemaal in het bad.”

Rechtzetting (27/12): In de oorspronkelijke versie van de tekst stond dat Marius Gilbert lid is van het adviesorgaan GEMS, maar dat is niet correct.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234