Maandag 27/09/2021

Niemand weet waar NAVO-geld naartoe gaat

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Miljarden NAVO-euro's verdwijnen in een boekhoudkundig zwart gat. Volksvertegenwoordigers van de 28 NAVO-lidstaten, waaronder België, weten niet hoeveel belastinggeld hun land exact uitgeeft aan het militaire bondgenootschap en wat daarmee gebeurt. De boekhouding rammelt, en veel uitgaven krijgen het stempel 'geheim'.

Volgens de Volkskrant blijkt dit uit onderzoek van de Nederlandse Algemene Rekenkamer, waarvan de resultaten vandaag worden gepubliceerd. "Misschien verspilt de NAVO heel veel, of komt ze veel tekort. We hebben geen idee", zegt Rekenkamer-voorzitter Saskia Stuiveling.

De NAVO-ambassadeurs zijn op de hoogte van de rommelige boekhouding, maar dat heeft niet geresulteerd in een oplossing, stelt de Rekenkamer. De controleurs maken de informatie nu openbaar om het onderwerp prominent op de agenda te krijgen van de volgende NAVO-vergadering voor parlementariërs, in november in Den Haag.

Niet openbaar
"Sommige rapporten zijn niet openbaar vanwege het vertrouwelijke karakter", klinkt het bij de NAVO. "Bondgenoten behouden echter volledige controle over het kostenniveau en hoe het geld wordt besteed", zegt een woordvoerder. Hij doelt op de beoordeling door NAVO-ambassadeurs in de zogenoemde Noord-Atlantische Raad. Wat daar wordt besproken, is lang niet altijd openbaar voor toezichthouders zoals parlementariërs.

Het Nederlandse ministerie van Defensie wijst erop dat "alle geldstromen en uitgaven momenteel worden gecontroleerd door de IBAN", de rekenkamer van de NAVO. Het zijn echter alleen de civiele budgetten die voortdurend worden nagekeken, erkent de verdragsorganisatie.

Politiek gevoelig
Uitgaven voor militaire missies zoals die in Afghanistan, of andere speciale militaire projecten, vallen daar meestal niet onder. Dat is vermoedelijk de grootste kost. De NAVO maakt vanaf juli alleen enkele onderzoeksrapporten over civiele uitgaven openbaar op haar website.

De ondoorzichtige boekhouding bij het militaire bondgenootschap ligt politiek gevoelig, omdat de defensiebegroting van vrijwel alle NAVO-landen onder druk staat. Als niet bekend is hoeveel van het nationale defensiebudget exact aan de organisatie wordt besteed en of het geld effectief wordt uitgegeven, dan is ook niet helder of daarop bezuinigd kan worden.

Geldstromen
Alle NAVO-landen samen geven ruim 733 miljard euro uit aan defensie. Daarvan komt driekwart van de VS. Hoeveel via de NAVO-boekhouding loopt is onbekend, stelt de Rekenkamer. De Amerikaanse president Barack Obama heeft Europese NAVO-lidstaten opgeroepen om juist meer te besteden aan defensie, ook met het oog op de crisis in Oekraïne.

Drie geldstromen financieren de NAVO. Slechts één daarvan is gedeeltelijk openbaar. Het gaat om de gezamenlijke inleg van 28 lidstaten bestemd voor de organisatiepoot van de NAVO. Onder meer het hoofdkantoor in Brussel wordt hiermee bekostigd. Vorig jaar ging het om een totaalbedrag van 2,4 miljard euro. Hoe dat is samengesteld, is niet openbaar.

Zes jaar touwtrekken
De andere twee geldstromen waar de NAVO van leeft, zijn grote vraagtekens. Er is een fonds voor internationale missies en een fonds voor speciale projecten. Of en hoeveel landen hieraan bijdragen, is geheim.

Na zes jaar touwtrekken is het de Rekenkamer niet gelukt om ook maar enig zicht te krijgen op de omvang van de bedragen die lidstaten hieraan kwijt zijn. Wel heeft de Nederlandse instelling ontdekt dat er tussen 1970 en 1994 378 NAVO-projecten zijn gestart die als 'nog niet afgesloten' in de boeken staan. De omvang van deze achterstand is 3,3 miljard euro aan belastinggeld.

Lees meer in De Morgen, ook digitaal beschikbaar. Abonnees lezen de krant gratis digitaal.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234