Donderdag 17/10/2019

'Niemand moet mij zeggen wat ik moet doen'

De naam van Jean-Pierre Jeunet zal altijd verbonden blijven met het fabelachtigeLe fabuleux destin d'Amélie Poulain. Het hoofdpersonage uit zijn nieuwe filmThe Young and Prodigious T.S. Spivetkan nog het best als het Amerikaanse neefje van Amélie Poulain omschreven worden.

De Franse regisseur Jean-Pierre Jeunet (°1953), ook bekend vanDelicatessenenUn long dimanche de fiançailles, heeft reeds eerder een Amerikaanse film gedraaid, namelijkAlien: Resurrectionuit 1997. Maar dat was eigenlijk een opdrachtfilm, terwijl men bijThe Young and Prodigious T.S. Spivetniet eens de generiek nodig heeft om te zien dat dit pure Jeunet is.

"Dit is totáál geen Amerikaanse film", benadrukte de regisseur, toen hij zijn film vorige week kwam voorstellen op Film Fest Gent. "Dit is een Frans-Canadese coproductie, weliswaar gebaseerd op een Amerikaans boek, maar het project en de financiering zijn opgestart vanuit Parijs en de film is gedraaid in Canada. Het is dus 'un faux film Américain'.

"Het belangrijkste woord in het leven is voor mij het woord 'vrijheid'. Er is een Franse film waar ik veel van hou, namelijkLe quai des brumes(1938) van Marcel Carné, en daarin zegt Jean Gabin o.a. dat hij 'une forte tête' heeft. Wel, ik ben zelf ook zo'n koppigaard. Ik hou er niet van dat men mij zegt wat ik moet doen. In Frankrijk beschikken de filmmakers bij wet over hetgeen men de 'final cut' noemt. Het beslissingsrecht ligt helemaal bij de regisseur. Niemand zegt mij wat ik moet doen. Bij een Amerikaanse film zou dat niet het geval geweest zijn. Ik weet waarover ik spreek, want toen ikAlien: Resurrectiondraaide, waren er al die 'executive producers' die mij suggereerden wat ik moest doen. Hier dus niet. Of men van de film houdt of niet, ik ben er voor de volle honderd procent verantwoordelijk voor. Dat soort vrijheid, c'est génial!

"Begrijp me niet verkeerd: ik hou van Amerika, mijn vrouw is een Amerikaanse. Maar waar ik niet van hou, is wat de Amerikaanse cinema aan het worden is. Maar dat is eigenlijk altijd zo geweest. Ik heb onlangs de memoires van Jean Renoir(beroemd Frans cineast, 1894-1979, JT)herlezen en daar staan zaken in die nog steeds actueel zijn, bijvoorbeeld over al die mensen die menen dat zij, beter dan de filmmakers, weten wat het publiek zal bevallen. Deze film zal in Amerika gedistribueerd worden door de roemruchte Harvey Weinstein, die nu reeds spreekt van een nieuwe montageversie. Hij kan het blijkbaar niet laten. Maar ik zal daartegen vechten, want dit is een Fransefilm en dus heb ik de final cut."

Deze film is een adaptatie van de succesromanThe Selected Works of T.S. Spivetvan Reif Larsen, dus het verhaal is wel degelijk Amerikaans,

Jeunet: "Ja, stel je voor dat T.S. Spivet in Besançon zou wonen en met de TGV op reis zou gaan, dan was het natuurlijk een andere film geworden.(lacht)Het verhaal moest zich dus wel in de staat Montana afspelen. We hebben weliswaar in Canada gedraaid, maar net over de grens met Montana, in de provincie Alberta, daar waar de Amerikanen o.a.Brokeback MountainenLegends of the Fallhebben opgenomen. Hetzelfde soort landschappen dus."

Mogen we T.S. Spivet omschrijven als het Amerikaanse neefje van Amélie Poulain?

"Ja, daar heeft het wel iets van. Het is ongetwijfeld de reden waarom ik deze film wilde maken en ook omdat het verhaal iets ontroerends heeft, al ben ik in mijn films nogal pudiek en terughoudendwat emoties betreft. Vandaar dat ik bij voorbeeld geen vioolmuziek wilde gebruiken bij de toespraak van T.S. Spivet.

"Ik ben ook geboeid door de dualiteit tussen poëzie en wetenschap. Daarom heb ik trouwens een idee geleend van de Canadese wetenschapper Hubert Reeves, dat niet uit het boek komt. Als de jongen aan zijn treinreis begint, beschrijft hij de zon eerst op wetenschappelijke wijze door de chemische samenstelling op te sommen. En daarna beschrijft hij de zon via een gedicht van Baudelaire. Twee manieren om de wereld te benaderen: rationeel en poëtisch. Daarover gaat het dus ook in deze film.

"Maar ik maak mijn films vooral met mijn hart en ik denk dat de toeschouwer ze ook eerst met zijn hart bekijkt. De analyse kan later volgen. En dan stel ik bijvoorbeeld vast dat al mijn verhalen iets hebben van Klein Duimpje. Het kleine jongetje dat tegen reuzen vecht en dat het haalt dankzij zijn verbeelding. In dit geval was de reus het schuldgevoel van T.S. Spivet in verband met de dood van zijn broertje."

Uw films hebben vaak iets nostalgisch.

"Men gebruikt dat soms als een verwijt tegen mij. Maar dan verwart men nostalgie met leven in het verleden, met een houding van 'vroeger was het toch beter'. De mensen die mij dat verwijten, realiseren zich niet dat mijn films gemaakt zijn met de nieuwste technologische middelen. Voor de speciale effecten inLa cité des enfants perdusuit 1995 hebben we bijvoorbeeld nieuwe computerprogramma's ontwikkeld. EnThe Young and Prodigious T.S. Spivetis de eerste Franse film die écht in 3D gedraaid is.

"Ik hou van die technologische uitdagingen. Waarom makkelijk als het ook moeilijk kan! Anderzijds is het inderdaad zo dat ik op esthetisch vlak erg hou van het retro-aspect in films, maar dat heeft alleen met liefde voor het visuele te maken. Ik leef absoluut niet in het verleden. Deze film heeft wel een beetje een tijdloos karakter. In het begin op de ranch, weet men niet goed wanneer het verhaal zich precies afspeelt. Maar dat was ook zo in het boek, met bijvoorbeeld de vader met zijn cowboyfixatie, van wie letterlijk gezegd wordt dat hij een eeuw te laat is geboren."

Samen met die weidse landschappen geeft dat de film zelfs een westerntintje.

"Ja, dat was een genre dat ik nog niet geprobeerd had. En in mijn vorige, veeleer urbane films had ik ook nooit veel aandacht besteed aan de natuur. Bij stedelijke landschappen en interieurs kan ik altijd zelf het kader, met het perspectief en de vluchtlijnen, bepalen. Maar tegenover de natuur kan je niet anders dan nederig blijven. Je kan de camera wel tien meter verplaatsen, maar dat verandert niets als je tegenover een berglandschap staat."

Toen u de schrijver Reif Larsen ontmoette, zei die meteen dat hij bij het zien vanAmélie Poulainde indruk had dat iemand in zijn brein had zitten graven.

"Wel, ik had dezelfde indruk toen ik zijn boek las. Alsof we afkomstig zijn van dezelfde planeet. We hebben dezelfde interesses, dezelfde passies. Het enige verschil is dat hij 30 jaar jonger is. Hij had mijn zoon kunnen zijn.

"Toen ik hem in New York ontmoette, heeft hij mij een fotoboek cadeau gedaan. Dat bleek een boek te zijn dat ik zelf aan al mijn vrienden cadeau had gedaan! Er was dus echt sprake van een soort medeplichtigheid tussen ons. Die was zelfs zo sterk dat ik bepaalde zaken uit zijn boek heb moeten weglaten omdat ze te zeer aanAmélie Poulaindeden denken. Maar het boek is zo rijk, er zitten zoveel ideeën in dat men er tien films zou kunnen mee maken.

"Van bij de eerste lectuur was het ook duidelijk dat de verfilming in 3D moest gebeuren, met bijvoorbeeld die getekende uitvindingen van T.S. Spivet die uit het scherm komen gezweefd. Dat boek is echt geschreven en gedacht in 3D en we hebben daar bij het draaien bijzonder veel aandacht aan besteed, want écht filmen in 3D is zo'n beetje de cinema opnieuw uitvinden, zowel op de set als in postproductie. En ja, we zijn trots op het resultaat. Het Amerikaanse vakbladVarietyhad het zelfs over 'the perfect 3D vehicle'. Eigenlijk had ik al mijn films in 3D kunnen draaien, want mijn cinema is visueel, ludiek en leent zich daartoe."

U kent ongetwijfeld de beroemde uitspraak van Gustave Flaubert, namelijk: 'Madame Bovary, c'est moi'.

"En nu wilt u weten of ik T.S. Spivet ben? Inderdaad, net zoals ik indertijd ook een beetje Amélie Poulain was. Wat mij zo aanspreekt in T.S. Spivet is dat hij niets liever doet dan in een hoekje zitten tekenen en uitvindingen doen. Ik ben net hetzelfde. Ik zit mijn storyboards te tekenen en ik denk aan de films die ik wil maken.

"Op een dag wint T.S. Spivet een belangrijke prijs. Dat overkomt mij soms ook. Hij neemt de trein om naar Washington te gaan, de prijs in ontvangst te nemen en met de media te praten. Dat doe ik ook allemaal. En dan ziet T.S. Spivet zich geconfronteerd met wat de media vandaag geworden zijn. Men probeert hem te recupereren. Men zoekt de controverse, het schandaal of de polemiek op. Dat bevalt hem niet erg en dus is het enige wat hij wil terugkeren naar zijn ranch en opnieuw beginnen tekenen. Dat wil ik dus ook. Zo snel mogelijk naar het platteland gaan en mijn volgende film beginnen tekenen, al weet ik nu nog totaal niet wat het zal worden.

"Ideeën vinden binnen een film gaat mij makkelijk af, maar hét idee vinden voor een nieuwe film is altijd een heel gedoe, zeker omdat ik altijd zo lang aan een film werk. Ik moet dus echt wel verliefd zijn op het onderwerp."

The Young and Prodigious T.S. Spivetdraait momenteel in de bioscopen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234