Zondag 29/11/2020

Opinie

Niemand is verantwoordelijk voor de daden van zijn familieleden. Laurette Onkelinx ook niet

PS-coryfee Laurette Onkelinx. Haar grootvader wordt beschuldigd van collaboratie.Beeld BELGA

Alain Gerlache is mediawatcher bij RTBF en opiniemaker voor De Morgen.

Het was een verwarrend schouwspel in 'Terzake'. Bruno De Wever, historicus en 'broer van', was uitgenodigd om te reageren op de aantijging van collaboratie tegen Maurice Onkelinx, 'grootvader van'. Het werd een manifeste illustratie van de manier waarop verleden en heden in elkaar grijpen wanneer het vraagstuk van de collaboratie in België ter sprake komt.

Officieel ging het alleen over gebeurtenissen van meer dan zestig jaar geleden. Maar wie dacht niet automatisch aan twee protagonisten van de Belgische politiek die sinds het aantreden van de regering-Michel, zes maanden geleden, de boventoon voeren?

"Elke familiegeschiedenis heeft haar geheimen", zo begint de schriftelijke verklaring van Laurette Onkelinx over de affaire. Wat opgaat voor families, gaat ook op voor staten en zeker voor België, inclusief alle vervormingen, halve waarheden en ontkenningen die erbij komen kijken. Wonden die nooit echt zijn geheeld, kunnen op elk moment weer worden opengereten. Verleden en heden.

Alain Gerlache.Beeld BELGA

Zachte heelmeesters maken stinkende wonden. De repressie van de collaboratie was hard maar, behalve in enkele academische kringen, bleef een grondige en onpartijdige analyse van die periode uit. Een echt verzoeningsproces was nuttiger geweest dan het touwtrekken over amnestie, dat het debat volledig heeft geblokkeerd.

Door het ontbreken van dat proces is er nu een gebrek aan kennis van de realiteit, dat de manipulatoren aan alle kanten in de kaart speelt. Hoeveel Franstaligen zijn er niet van overtuigd dat de N-VA een fascistische partij is die met weemoed aan de collaboratie terugdenkt? En hoeveel jonge mensen in het zuiden van het land weten dat een van de grootste collaborateurs van het land, Léon Degrelle, een rasechte Waal was?

Dat is niet de enige slecht genezen wonde in de geschiedenis van dit land. De andere is de poging om van het prille België een taalkundig en cultureel Franstalige natie te maken. Maar waarom verwijten zoveel Vlamingen dat aan 'de Walen'? De echte schuldige was de Belgische heersende klasse van de 19de eeuw, die ook in Vlaanderen aanwezig was.

Van familiegeschiedenissen gesproken, mijn overgrootvader was een tuinman die veel vaker Waals dan Frans sprak, tot 1919 moest wachten om te mogen stemmen en nooit van zijn leven een Vlaming heeft onderdrukt. En voor zover ik weet (je moet voorzichtig blijven) heeft hij ook nooit gecollaboreerd.

Niemand is verantwoordelijk voor de daden van zijn familieleden. Laurette Onkelinx ook niet. Als deze polemiek ertoe bijdraagt dat iedereen zich wat genuanceerder opstelt met de wonden van het verleden, zal het niet voor niets zijn geweest.

Het is hoe dan ook wellicht te laat om te proberen de knoop van de geschiedenis te ontwarren, al blijft het wenselijk dat te proberen. Men moet dat evenwel aan de historici overlaten en stoppen met provocaties, politieke spelletjes en overtrokken verklaringen. Laten we liever naar de realiteit van vandaag kijken om de erfenis van het verleden te relativeren en af te rekenen met de clichés.

Wat leren de laatste peilingen ons? Die van de KU Leuven zegt dat slechts zes procent van de kiezers warm loopt voor een nieuwe staatshervorming. De splitsing van het land interesseert slechts een marginale minderheid. En volgens een peiling van Le Soir zouden 25 procent van de Brusselaars en 33 procent van de Walen bereid zijn om op Marine Le Pen te stemmen. Maar dat is slechts een peiling, zoals dat heet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234