Donderdag 29/07/2021

‘Niemand is gebaat bij een zwakke VRT’

oit was er een tijd dat vtm en Eén met geslepen messen tegenover elkaar stonden: de bazen vlogen elkaar om de haverklap in de haren, de concurrent werd voor ‘boer’ uitgescholden en de zenders maakten elkaars rekening betreffende wie nu de beste en de goedkoopste was.

Maar nieuwe bazen maken nieuwe wetten. Van onvoorwaardelijke liefde is nog geen sprake, maar beide omroepen zijn wel al een paar jaar on speaking terms. Om de goede verstandhouding te beklemtonen, had Eén-netmanager Jean Philip De Tender zelfs taart mee bij zijn bezoek aan de Medialaan. De baas van Eén en vtm die samen gezellig taart eten, wie had dat ooit kunnen denken? “De tijd dat we op gespannen voet leefden, ligt een tijdje achter ons”, zegt De Tender. “Er is ook geen reden meer waarom we niet met elkaar zouden praten. We kennen elkaar niet persoonlijk, maar we horen elkaar wel regelmatig. Of het nu over de Vlaamse Televisie Sterren gaat of over een benefiet voor Haïti, als er iets is, bellen we elkaar gewoon.” “Maar natuurlijk bellen we ook vier keer per jaar om afspraken te maken over het schema”, voegt Jan Segers er ironisch aan toe.

Wat is de oorzaak van de rust? Is dat een personenkwestie?

Segers: “Ik denk het wel, ja. In het verleden was vtm nogal gefocust op Eén. De rapportering hier in huis gebeurde ook nog op 4+ (alle kijkers ouder dan vier jaar, JDB), wat ook oneigenlijk is voor een commercieel station. Vtm gedroeg zich zo als een publieke zender, waardoor het leek alsof twee publieke omroepen met elkaar in de clinch gingen. Wij zijn in de voorbije jaren veel meer ons eigen verhaal gaan schrijven. De VRT heeft na een tijd ook begrepen dat vtm niet meer de dagelijkse strijd met Eén aanbond. Daarbij komt dat Jean Philip en ik geen tafelspringers zijn. We hebben niet voortdurend de grote profileringsdrang om het nieuwe Eén of het nieuwe vtm aan te kondigen.”

De Tender: “Het medialandschap is veel volwassener geworden. Bij de VRT hebben we hard aan het verhaal van Eén gewerkt, maar we beseffen ook wat de opdracht van vtm is. Dan merk je dat je met twee generalistische zenders perfect naast elkaar kunt leven en dat je allebei een breed publiek kunt bereiken.”

Hoe zou u de eigenheid van Eén omschrijven, meneer De Tender? Eén krijgt vaak het verwijt dat het te commercieel is.

De Tender: “Een openbare omroep is verplicht om op ieder moment voor iedereen te werken. Vtm kijkt naar de commerciële doelgroep van 18-54-jarigen. Wij maken ook televisie voor de 54-plussers, die commercieel minder interessant zijn. Daarnaast nemen wij iets meer risico’s en kiezen we er bewust voor om minder vanzelfsprekende thema’s op de kaart te zetten. Programma's als Kukeleku, In Godsnaam of De school van Lukaku kunnen alleen maar door een openbare omroep gemaakt worden.”

Segers: “Wij hebben te maken met twee duopolies. Het eerste is dat met Eén. Wij zijn geen doelgroepenzender en de 4+ blijft voor ons heel belangrijk om een gezonde zender te bouwen.

Het is cruciaal dat we voldoende programma’s hebben die tegen het miljoen kijkers gaan of meer. Dat is ook het eerste wat we ’s ochtends tegen elkaar zeggen: er heeft zoveel volk gekeken. Daarna kijken we of zich dat vertaalt in commerciële cijfers. Het tweede duopolie is het commerciële met SBS Belgium (VT4, Vijftv, JDB). Wij liggen door die duopolies in het midden.”

Naar wie kijkt u dan het meest, SBS of VRT?

Segers: “Het heeft ons heel goed geholpen om naar onszelf te kijken en ons eigen verhaal te schrijven. Zowel Eén als wij hebben standaarden gezet voor kwaliteit. Wij in genres zoals fictie - denk aan Code 37 - en in spelprogramma’s. Maar Eén heeft dan weer duidelijk de algemene toon bepaald en de smaak gevormd van de Vlaamse kijker. VT4 is een zender die we commercieel in de gaten moeten houden, maar inhoudelijk moeten we die niet volgen om te kijken wat we daar voor vtm kunnen van opsteken.”

Hoe verlegt Eén de standaard voor vtm, en omgekeerd?

Segers: “In Godsnaam zou bij mij nooit gepasseerd zijn als concept. Maar wij zien ook dat het succes heeft en dat het een breed publiek kan bereiken. Dat helpt ons om dingen in vraag te stellen. Maar ik hoop dat wij af en toe iets doen waarvan Jean Philip zegt: ‘Potverdorie, dat moeten we in de gaten houden.’”

De Tender: “Met fictie zijn jullie goed bezig.”

Segers: “Maar met programma’s zoals De beste hobbykok Van Vlaanderen of Mijn restaurant zijn wij de leider in evenementiële reality. Daar durf ik ons meten met het buitenland. Al moeten we daar ook niet te veel pluimen op onze hoed steken: we worden geholpen door schitterende producenten. Wij blijven afhankelijk van hun ideeën.”

De Tender: “We zitten nu in een gezonde situatie, waar je een breed publiek bereikt met eigen programma’s. Dat is het resultaat van de stappen die eerder gezet zijn. Het risico dat we vandaag nemen, is maar mogelijk omdat we eerst voor verbreding gegaan zijn en daarmee succes geoogst hebben. In Godsnaam zou tien jaar geleden ook bij ons niet gepasseerd zijn. Maar als Leuven Hulp of De school van Lukaku geen 20 procent marktaandeel halen, is dat ook geen issue.”

Maar voor vtm is dat natuurlijk leuk meegenomen, want dan kunnen jullie profiteren van die minder scorende programma’s.

Segers: “Natuurlijk, want het blijft mijn ambitie om Eén te verpletteren (lacht). Jean Philip moet daar ook niet flauw over doen: je speelt het spelletje om het te winnen. Je kunt als zender maar betekenis geven aan bepaalde programma’s als je voldoende succes hebt. Het is in die mix dat je kunt innoveren. Als ik weet dat de fundamenten van vtm ijzersterk zijn, kan ik me meer veroorloven.

“Maar wat ik spectaculair vind, is dat de kijkdichtheid dit najaar is toegenomen. Dat heeft wellicht met het aanbod te maken. Televisie is opnieuw hét medium geworden, ook voor de adverteerder.”

De Tender: “Ik geloof ook sterk in het lineaire. Zeker bij generalistische netten willen mensen samen kijken en er samen over praten. Ik merk ook dat we allebei die richting zijn ingeslagen om meer actuele televisie te maken. Op Eén bestaat de helft van de programma’s in primetime ’s ochtends nog niet: Het journaal, Man bijt hond, De rode loper, De laatste show... Dat geldt ook voor jullie, met evenementiële programma’s als De maandagshow of De beste hobbykok. Het succes van het lineaire ligt daar en ik zie dat niet snel veranderen.”

Jullie houden dus nog geen rekening met dat uitgesteld kijken?

De Tender: “Uitgesteld kijken gebeurt vooral de dag zelf. Het treintje start om 20 uur in plaats van om 19 uur. Een fractie bekijkt het de dag erna, maar daarna daalt het spectaculair.”

Segers: “We waren allemaal bezorgd over het uitgesteld kijken en zijn dat nog altijd een beetje, omdat dat een bedreiging vormt voor ons commercieel model. De neiging om reclame door te spoelen, is heel groot bij uitgesteld kijken. Daarom is het belang van lineair kijken voor ons iets groter dan voor Eén. De evenementiële programma’s hebben dus zeker een reden: we willen het lineaire kijken stimuleren.”

Zou u soms niet meer willen innoveren met vtm?

Segers: “Nee, innoveren om te innoveren interesseert ons niet. Maarwe staan er wel voor open. Missie Amazone is bijvoorbeeld van een wit blad vertrokken. Maar als je de schema’s van vijf jaar geleden vergelijkt met die van nu, dan zul je zien dat er al veel innovatie in zit. De maandagshow is innovatie, want dat hebben we nog nooit gedaan. Dat mag dan niet Duts-achtig zijn qua experiment, voor ons is het toch een belangrijke ingreep in het schema. Benidorm Bastards idem. Ik kan me inbeelden dat vele zelfverklaarde specialisten het succes daarvan konden voorspellen, maar ik niet. So You Think You Can Dance op zondagavond uitzenden is wel degelijk een experiment omdat dat geen vanzelfsprekende avond is voor vtm.”

De Tender: “Het vergt natuurlijk lef om te experimenteren. Wij zijn bereid om risico’s te nemen en een deel van het marktaandeel in te leveren om te kunnen innoveren.”

Segers: “Zit er op Eén dan zoveel spectaculair experiment?”

De Tender: “Het gaat ook niet om het experiment an sich, maar om het lef om niet-vanzelfsprekende thema’s aan te kaarten.”

Segers: “Maar dat is toch niet het experiment zoals BNN in Nederland dat doet, of Canvas?”

De Tender: “We beginnen van een wit blad, we verplichten de producenten daar ook toe. Het is leuk om vast te stellen dat als Het sterke geslacht nu op vtm komt, dat eigenlijk komt doordat De Filistijnen (het productiehuis van Bruno Wyndaele, JDB) Beste vrienden en Eeuwige roem heeft kunnen maken voor Eén. Wij moeten daarin een voortrekkersrol spelen. Ik heb in mijn schema bijna geen aangekocht format staan.

“Ik beschouw het als mijn missie om dat risico te nemen en op voorhand niet te weten of een programma succesvol zal zijn. Een nieuwe policier als opvolger van Witse bestellen is relatief makkelijk. Maar we kiezen er ook voor om op zondag fictie te programmeren die lang niet de kijkcijfers van Witse zal halen. We hebben nu onder meer Het goddelijke monster van Tom Lanoye in voorbereiding. Dat wordt een heel mooie reeks, al zal die nooit dezelfde score halen als een politieserie. Maar je triggert de productiesector ermee. Daarom is innoveren voor ons ook beslissen om na zes succesvolle seizoenen te stoppen met Kinderen van Dewindt en te innoveren met nieuwe midweekfictie.”

Dat is net wat Bruno Wyndaele u verwijt, dat u te vroeg bent gestopt met het door hem gemaakte Beste vrienden en Eeuwige roem.

De Tender: “Maar hij weet ook dat ik hem telkens opnieuw zal vragen iets nieuws te ontwikkelen als hij na twee succesvolle seizoenenvraagt om een derde seizoen te maken. Dat was zo na Beste Vrienden en na Eeuwige roem. We blijven dat doen.”

Terwijl vtm wel een derde seizoen zou bestellen.

Segers: “Als hier iemand zegt dat we een programma moeten stoppen op zijn hoogtepunt, dan antwoord ik hem dat hij daarvoor naar de VRT moet gaan. Wij zullen altijd een reeks te veel maken. Binnen de commerciële logica is dat nu eenmaal zo. Waarom zouden we nu stoppen met Boer zkt. vrouw? Dat lijkt iets moedigs, maarde vraag is of wij de kijker daar een plezier mee doen.”

Bent u soms niet afgunstig op de middelen waarover Eén beschikt om programma’s te maken?

Segers: “Eerlijk? Nee. Toen ik hier pas begon, heb ik me in interviews laten verleiden om onze middelen te vergelijken met die van de VRT. Maar dat is de verkeerde focus. De middelen van de VRT zijn wat ze zijn. Wij zijn conjunctuurgevoelig, maar de VRT blijkbaar ook. Natuurlijk heeft de VRT er alle belang bij om te zeuren over de lineaire besparingen die ze moeten doorvoeren. Je leest elke dag in de krant hoe ze het publiek en de politiek goed masseren over hoe slecht het wel niet gaat. Ik heb daarnet even het schema van Eén dag na dag overlopen. Ik denk dat de VRT nog altijd correcte middelen heeft om drie of vier televisiemerken te runnen.”

De Tender: “We bereiden de publieke opinie niet voor. Eén moet het al drie jaar na elkaar met minder middelen doen en we blijven het in die omstandigheden goed doen. De kijker die nu tevreden is met Eén verwacht alleen dat we het even goed blijven doen. Die heeft geen uitstaans met de dotatie. Maar ik kan mijn kop niet in het zand steken en zeggen dat het met nog minder middelen even goed zal blijven gaan. Ik kan dat niet garanderen. Ik denk dat de prijs voor de VRT nochtans correct is. De Vlaming betaalt 48 euro voor de openbare omroep. Het Europees gemiddelde ligt op 69 euro.”

Segers: “Ik heb geen enkele belangstelling voor de dotatie van de VRT, maar het valt me wel op dat de publieke opinie goed voorbereid wordt.”

Voor vtm is het toch belangrijk te weten wat er in de beheersovereenkomst zal staan en over hoeveel middelen de VRT kan beschikken?

Segers: “Ik ben maar de programmadirecteur van dit huis. Ik ben een eenvoudige bediende. Ik veronderstel dat mijn oversten daar wel mee bezig zijn.”

Als 2011 een moeilijk jaar wordt voor de VRT, moet vtm nu misschien wat extra op het gaspedaal duwen?

Segers: “Ik kijk geweldig uit naar 2011 (lacht). Maar het gaspedaal dieper induwen? Onze middelen staan ook onder druk. Vergeet niet dat we uit een diepe crisis komen. Nu gaat de advertentiemarkt opnieuw goed, maar als we vergelijken met 2004-2006, dan zitten we nog altijd op dezelfde budgetten. Als we dat lineaire kijken belangrijk willen houden, heb je evenementiële programma’s, reality en fictie nodig, en die zijn relatief duur. Bovendien is niemand gebaat bij een zwakke VRT. Daar hunkeren we niet naar. Als ik de cijfers van het najaar bekijk, dan is Eén marktleider op 4+ en zijn wij marktleider op onze kerndoelgroep. De ambitie is niet om per se marktleider te zijn, wel om belangrijk generalistisch te zijn, om impact te hebben.”

De Tender: “In het Vlaamse medialandschap is er een gezond evenwicht: er zijn twee generalistische zenders die met succes de kijkers bedienen. Er zijn een aantal kleintjes die tussen de 4 à 5 en 10 procent marktaandeel perfect hun rol aan het spelen zijn. En de kleinere digitale zenders zijn ook tevreden. We lopen elkaar niet voor de voeten.”

Nochtans zegt VT4 dat vtm moet opletten omdat het profiel van hun kijkers veel interessanter is voor de adverteerder.

Segers: “SBS Belgium is een challenger en Thierry Tacheny (CEO van SBS Belgium, JDB) gedraagt zich ook zo. Dat betekent dat je veel en hard moet roepen: dat is de opdracht en dat doen ze ook heel goed. Maar ik zie de evolutie van Vijftv, en die is ook interessant. Ik heb achter mijn bureau altijd de cijfers van de laatste vijf jaar hangen. De VT4-cijfers van nu zijn ongeveer de cijfers van toen ik begon. Spectaculair onder de indruk ben ik daar niet van. Ik zou meer onder de indruk zijn als daar programma’s zitten die ik had willen uitzenden. Dat zou ik ambetanter vinden. Maar VT4 is een doelgroepenzender. Vtm is een generalistisch station. Ik ga mezelf nooit lekker maken met alleen maar goede commerciële cijfers.

“Ik ken Thierry heel goed, he, ik heb hem heel graag. Hij heeft me het eerste jaar dat ik hier was opgeleid in cijfers. Hij heeft mij getoond waar ik met vtm kon verbeteren en wat de zwakke punten waren. 2009 was een redelijk dramatisch jaar voor VT4. Hij heeft dat op korte tijd kunnen ombuigen. VT4 doet het zeer goed, al hoop ik dat ze nog veel Banana splits maken (lacht)”

Zijn er veel programma’s die jullie van elkaar zouden willen?

Segers: “Zeker. De slimste mens ter wereld? Dat is een goed voorbeeld, maar Eén heeft veel mooie programma’s. Ik blijf ook een grote fan van Man bijt hond. Volt is voor ons dan weer een moeilijk programma. Ik zag onlangs nog de shampoovergelijking. Als wij dat doen, is het oorlog met onze klanten. Maar je voelt wel dat er bij het publiek veel interesse is voor een consumentenprogramma. Ik zou ook niet alleen de Woestijnvisprogramma’s willen, want er waren er dit jaar een paar waar wij geen belangstelling voor zouden hebben. De school van Lukaku bijvoorbeeld, hoewel ik het een prachtig programma vind. Leuven Hulp hetzelfde, hoewel ik er met heel veel belangstelling naar gekeken heb.”

De Tender: “Jullie hebben een aantal stappen gezet in fictie en zijn daar ook vernieuwend in geweest. Vtm slaagt er ook in om op een goede manier entertainment en ontspanning te brengen. Welke titels dat dan zijn, doet er op zich niet toe. Ik vind dat vtm een goede mix aan programma’s aanbiedt. Ik ben ook maar een doorsnee kijker: behalve naar Eén kijk ik graag naar vtm en Canvas. Kijkers combineren ook uit het aanbod wat hen aanspreekt. Het gaat niet meer over tegen elkaar zijn.”

Segers: “(lacht) Dan moet je Saartje Vandendriessche toch heropvoeden.” (De Eén-omroepster riep de kijkers op om naar ‘De school van Lukaku’ te kijken in plaats van naar ‘Boer zkt. vrouw’, JDB.)

De Tender: “Saartje was trouwens zelf nogal ongelukkig over wat ze toen heeft gezegd.”

Segers: “Och, ik vond dat heel leuk. Laatst kreeg ik nog een bezorgde mail over een item over Thuis in De maandagshow. ‘Weten jullie wel dat dat een Eén-programma is?’ Ik heb van het begin gezegd dat dat programma zenderoverschrijdend moet zijn, dat moet zich op de kijker richten. Ik heb al een paar zulke reacties gehad. ‘Jullie zijn reclame voor Komen eten aan het maken!’ Als daar een leuk fragment in zit, waarom niet? Nu komt De allerslimste mens ter wereld eraan. Het zou nogal een impact op de kijkcijfers hebben als wij dat doodzwegen. We kunnen daar maar beter wat van profiteren.

“De tijden zijn op dat vlak veranderd. Ik was een new waver toen ik veertien was. Zwart, strijkijzers aan de voeten, een potloodje onder mijn ogen om te tonen waar ik voor stond en me af te zetten tegen de rest. Uit onderzoek blijkt dat jongeren nu niet tégen iets zijn, maar vóór iets. Ik heb een dochter van zestien. Zij houdt van alternatieve muziek als Florence and The Machine, maar ze vindt ook Dolly Parton goed. Zij kiest gewoon vóór dingen. Ook op Facebook sturen ze dingen naar elkaar die ze leuk vinden. Zij bepaalt haar identiteit niet door zich tegen iets te richten. Kijkers kiezen net op dezelfde manier voor programma’s. De zendermerken blijven, maar de mensen durven wel makkelijk te schakelen daarbinnen.”

Is daarom ook de kritiek op vtm verminderd de laatste jaren?

Segers: “Ik herinner me nog dat het Interfacultair Songfestival in Leuven plaatsvond op de dag dat vtm werd opgericht. Dat moet ergens in 1989 geweest zijn. Je voelde dat de komst van een commerciële zender voor jonge intellectuelen heel bedreigend was. Het werd geassocieerd met alles wat slecht is. Bij die generatie - dat is mijn generatie, die nu tussen 40 en 45 is - voel je nog de behoefte om uitgesproken keuzes te maken. Als ik op café iemand hoor zeggen dat hij een Canvaskijker is, voel ik altijd de behoefte om daarmee te praten en hem vijf programma’s te laten noemen behalve TerZake en Phara. Maar Canvas is een mooi merk, hè. Ik zie soms ook de auto’s met een sticker van Radio 1, Canvas en Humo. Ik vermoed dan meteen dat dat iemand tussen 40 en 45 is, en meestal klopt dat.

“Onze medewerkers moeten belangstelling hebben voor de brede, populaire cultuur. Als je jezelf graag opsluit in een niche, is het moeilijk om voor een publiekszender te werken. Ik ben fan van Mad Men en The Killing, maar ik geniet ook van De beste hobbykok en ik kan een telenovelle volgen. Ik ben een brede publiekskijker. Ik hou van wat populair is. Ik vind het belangrijk dat mijn medewerkers dat smallere appreciëren, maar dat ze het bredere niet uit het oog verliezen.”

De Tender: “Voor een breed net werken is moeilijker omdat je zoveel meer status krijgt als je voor een duidelijk onderscheidend net werkt. Wij zitten aan een heel grote tafel, waar zowel de grootmoeder zit die graag stoemp eet, het neefje die van fusion houdt, een pastaliefhebber... Je moet die rond de tafel krijgen met een maaltijd die ze allemaal waarderen. Terwijl het veel makkelijker is een pasta te bereiden voor de pastaliefhebbers en stoemp voor zij die daarvan houden. Maar dat maakt het des te leuker en des te uitdagender.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234