Donderdag 17/10/2019

Niemand dacht aan de reizigers

Johan Decuyper, CEO van Belgocontrol, heeft het sociaal overleg vrijdagavond bewust geforceerd omdat hij gokte dat het personeel na de aanslagen niet zou durven te staken. In een bui van blinde razernij weigerden de verkeersleiders te verpinken. Geen van beide hield rekening met de gevolgen.

Vrijdag 8 april, iets na 16 uur. In een vergaderzaal van Belgocontrol, in Steenokkerzeel, slaat CEO Johan Decuyper zijn kaft dicht. "Deze onderhandeling is afgelopen." Tegenover hem zitten vertegenwoordigers van de drie grote vakbonden: ACV Transcom, VSOA en ACOD. Zij kijken elkaar verbaasd aan. Allemaal hebben ze hun familie op voorhand gewaarschuwd dat deze onderhandeling een heel weekend zou duren. En zelfs dan is de kans groot dat er geen akkoord komt, zoals in de voorbije drie weken. In dat geval hebben ze afgesproken dat ze hun staking van de voorbije weken, de boycot van de opleiding voor een nieuwe vliegroute, gewoon verderzetten.

De afgrond in

Die vrijdagavond beslist Decuyper daar anders over. Aanleiding is de eis van de vakbonden om een aantal toegevingen op papier te zetten. Zij willen in het ontwerp van sociaal akkoord opnemen dat er verder kan worden gesproken over de regeling van hun eindeloopbaan. Geen haar op het hoofd van Decuyper dat daaraan denkt. Hij verlaat boos de vergaderzaal. Op maandag mailt hij zijn voorstel van het akkoord rond naar de vakbonden.

Een dag later vertrekt er vanuit 'ATC staff', een groepje verkeersleiders dat zou losstaan van de vakbonden en de Gilde van Luchtverkeersleiders, een mail naar tientallen verkeersleiders. "Het is duidelijk voor het personeel dat het management zijn bezorgdheden niet serieus neemt", staat er te lezen in het Engels. "Daarom wordt voorgesteld om een aantal opleidingen te boycotten. We herinneren er ook aan dat elke luchtverkeersleider een professionele verantwoordelijkheid heeft om aan te geven of hij geschikt is om te werken. Als je je niet fit voelt om te komen werken, kom dan niet." Met die oproep leggen ze de basis voor de stakingsactie van eergisteren.

Ook Decuyper doet er nog een schepje bovenop. Dinsdagmiddag ligt 'zijn' sociaal akkoord ineens voor op het paritair comité. Met een ultieme demarche slaagt hij erin de socialistische vakbond, die ongeveer 10 procent van de luchtverkeersleiders vertegenwoordigt, aan zijn kant te krijgen. Dat doet hij met een bonus van 600 euro per jaar voor de niet-verkeersleiders bij Belgocontrol (DM 13/4). Om 13.30 uur wordt het sociaal akkoord met de steun van de socialisten goedgekeurd, ondanks het feit dat de overgrote meerderheid van de luchtverkeersleiders dat niet ziet zitten.

Het resultaat is bekend: een halfuurtje later, wanneer de luchtverkeersleiders op Belgocontrol toestromen voor hun late shift, is de verontwaardiging groot. Verschillende luchtverkeersleiders gaan naar huis. Anderen zijn al thuisgebleven en melden zich ziek. Het verkeer op Zaventem valt een uur stil en nadien blijven vluchten op Zaventem én Charleroi zwaar ontregeld. Zaventem is nog maar net begonnen aan de klim uit het dal of een groepje verkeersleiders duwt haar weer de afgrond in. De verkeersleiders krijgen niet geheel onterecht de volle laag.

De personeelsvertegenwoordiging draagt een verpletterende verantwoordelijkheid. Waar zit het morele besef van de Gilde, de vakbonden of het groepje werknemers dat heeft opgeroepen tot een boycot van de vluchten? Uitgerekend zij zouden als leden van de familie op Zaventem moeten beseffen hoe zwaar de luchthaven al heeft geleden. De Belgische luchtverkeersleiders hebben al langer de reputatie van heethoofden. "Ze kijken vanuit hun toren letterlijk neer op de luchthaven", zegt een insider. Telkens als zij betrokken zijn bij sociaal overleg, draait het in de soep.

Gegokt

Tegelijk wijst alles erop dat Decuyper zeker niet vrijuit gaat in deze crisis. Er hangt al maanden, zelfs jaren, hoogspanning boven Zaventem. Iedereen ging ervan uit dat het sociaal overleg een werk van lange adem zou worden. Maar Decuyper heeft beslist om afgelopen weekend zelf de forcing te voeren. "De CEO heeft zijn moment goed gekozen. Hij heeft erop gegokt dat we na de aanslagen geen weerwerk zouden durven te bieden. Hij, en niemand anders, heeft het overleg opgeblazen", zegt Maryse Meulemans, voorzitter van de Gilde.

Meulemans, die door Decuyper in gebreke is gesteld maar voorlopig geen juridische gevolgen hoeft te vrezen, geeft toe dat ze dit liever anders had zien verlopen. "Wij hebben altijd de gevolgen voor de reiziger voor ogen. Daarom hebben wij tot dinsdag enkel gestaakt op een manier die voor reizigers niet zichtbaar was. Maar de verontwaardiging is groot. Geen enkele passagier is gebaat bij oververmoeide verkeersleiders. Liever een clash op de grond dan een crash in de lucht."

Minister van Werk Kris Peeters (CD&V), minister van Mobiliteit Jaqueline Galant (MR) en de officiële vakbonden hebben de luchtverkeersleiders gistermiddag opgeroepen om zo snel mogelijk weer aan het werk te gaan. Dat is gelukt. Tot gisterenavond laat bleef de hinder alvast beperkt. Maar aangezien niemand de morele of feitelijke leiding over de luchtverkeersleiders lijkt uit te oefenen, durft niemand te voorspellen wat er de komende dagen zal gebeuren. "Het wordt afwachten hoeveel mensen komen opdagen", zegt Belgocontrol-woordvoerder Dominique Dehaene.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234