Dinsdag 12/11/2019

Nicolas Sarkozy, ongecomplexeerd, ongegeneerd en alomtegenwoordig

PARIJS l 53 procent van de Fransen heeft op 6 mei op Nicolas Sarkozy gestemd. Geen drie maanden later keurt liefst 67 procent zijn beleid goed. Wittebroodsweken? Of is er meer in het spel, en is met Sarkozy een nieuwe ideologie in de maak?

DOOR LODE DELPUTTE

Afgunst is zelden een goede raadgever, maar de mopperaars die zich deze week in de diplomatieke wandelgangen roerden, hadden een punt. Maandenlang hadden ze, met religieuze eerbied voor het internationaal-politieke vak, in de cenakels van de Unie voor de uitlevering van de Bulgaarse verpleegsters geijverd. Toen de onderhandelingen rond waren, en enkel nog de puntjes op de i moesten worden gezet, stak Nicolas Sarkozy de pluim op zijn hoed door Cécilia naar Tripoli te sturen. Vanuit de cockpit van het regeringstoestel dat deze week in Sofia landde, werd niet het Europese maar het Franse vaandel geheven.

Natuurlijk, in Parijs klinkt de uitleg anders, en heet het tussen de lijnen door dat de verpleegsters al lang vrij hadden kunnen zijn. Dat het met andere woorden aan de daadkracht van 'Sarko' te danken was - en niet aan de coulissenarbeid van een groep onzichtbare maatpakken - dat het gezelschap na acht jaar gevangenschap de thuishaven terugvond.

De precieze toedracht zal nog wel even op zich laten wachten, maar een gebrek aan daadkracht kan Nicolas Sarkozy inderdaad niet verweten worden. Meer nog, voortdurende actie, waarbij beslissingen schier op hetzelfde moment uitgevoerd worden als ze zijn genomen, waren lang voor zijn aantreden, toen hij als minister van Binnenlandse Zaken bij het brede publiek bekendraakte, al Sarkozy's visitekaartje.

Ongecomplexeerd, ongegeneerd, zonder scrupules en schijnbaar onbevreesd voor risico's: zo is Nicolas Sarkozy het Europese en internationale toneel opgestormd. Het in juni uit de brand gesleepte Europees verdrag? Aan de Franse opinie, links inbegrepen, verkocht hij de overeenkomst als een persoonlijke overwinning. De nationale feestdag op 14 juillet? Alle legers van de Unie marcheerden voor Sarkozy, daarmee de perceptie voortzettend dat heel Europa aan zijn voeten ligt.

In Colombia, waar de Frans-Colombiaanse politica Ingrid Betancourt gegijzeld wordt, kreeg Sarkozy president Uribe na een drietal telefoontjes ver genoeg om een groep gevangen FARC-soldaten vrij te laten, topguerrillero Rodrigo Granda inbegrepen. Over de vraag of het schouwspel Betancourts vrijlating ook maar een haar dichterbij gebracht heeft, is daarna amper nog wat gehoord. In Frankrijk wordt onthouden dat de president keihard werkt, en op zijn jetsetachtige escapade naar Malta na nauwelijks vakantie houdt.

Sowieso stelt Sarkozy's neiging om van hot naar her te springen, steevast achtervolgd door camera's en pers, het publiek in staat haastig de bladzijde van een eventuele mislukking om te slaan. Dat omslaan doet Sarkozy zelf uiteraard ook. Meer nog, in de New York Times noemde filosoof en 'ségolist' Bernard Henry Lévy Sarkozy zelfs een man zonder geheugen, iemand die los wil komen van de geschiedenis - los van het Franse oorlogsverleden in Algerije, los van mei '68, los van alles wat Frankrijk zou kunnen bezwaren in zijn te herwinnen opmars. Niet voor niets is Sarkozy een uitgesproken bewonderaar van de VS en neemt die bewondering bijwijlen idolatrische trekjes aan - zoals toen hij met een NYPD-T-shirt aan uit joggen ging, op Malta.

Sarkozy verrast en blijft verrassen. Altijd weer duikt hij op waar niemand hem verwacht. François Fillon, de premier met wie Sarkozy zich óók joggend in de straten van Parijs begaf, heeft intussen alle moeite van de wereld om de aandacht te trekken. In kringen van de UMP, de centrumrechtse partij waarlangs 'Sarko' naar het Elysée opklom, wordt gemopperd over wat sommigen stilaan als ontrouw moeten beschouwen: zijn neiging om de ideologieën dusdanig op te breken - faire bouger les lignes, zoals de Fransen dezer dagen graag zeggen - dat linkse verruimers (Bernard Kouchner, Dominique Strauss-Kahn, Jack Lang of, sinds donderdag, Jacques Attali) haast gretiger in de arm genomen worden dan de eigen partijcoryfeeën, jonge allochtone vrouwen (Rachida Dati, Rama Yade, Fadela Amara) ook liever dan oude autochtone mannen.

Actiegericht vooruitgangsgeloof, machtsdronken prestatiedrang, l'hyperprésidence en marche of, zoals Henry Lévy suggereert, politiek cynisme? Hoe republikeins-monarchistisch, napoleonesk of caesariaans is Nicolas Sarkozy? Is zijn beleid echt dat van de veelbeloofde rupture? En hoe lang kan hij ze volhouden, zijn poging om zowel de erfenis van Thatcher als van De Gaulle te belichamen? Om 'reactionaire' intellectuelen en journalisten in naam van het anti-elitisme publiekelijk te verachten of tot excuses te dwingen (zie de RTBF-collega die gesuggereerd had dat Sarkozy na zijn ontmoeting met Poetin dronken was) en zo zijn nabijheid tot het stukken minder pretentieuze peuple te onderstrepen? Datzelfde Franse volk te amuseren door zijn verhaal met sentiment te kruiden, met zijn liefde voor Cécilia bijvoorbeeld, met Kennedy-achtige familiekiekjes op het Elysée, met filmsterren als Tom Cruise en zangers als Johnny Hallyday?

Zoveel is zeker, in het klassiekminnende Frankrijk zijn Sarkozy's aplomb en bravoure nooit gezien en de sarkomania heeft alle segmenten van de Franse samenleving in de ban: de lagere klassen die zijn recht-voor-de-raapse taal appreciëren, de middengroepen waaraan Sarkozy's oproep tot persoonlijke sociaaleconomische verantwoordelijkheid appelleert, en de financiële elite die haar belastingen verlaagd en successierechten afgeschaft wil zien, maar tezelfdertijd genoeg protectionisme in de economie hoopt te houden.

Terwijl links zich in allerlei bochten wringt om Sarkozy toch maar van weerwerk te kunnen dienen, zijn vriend en vijand het erover eens dat hij de perfecte politicus is, een heerschap dat op onnavolgbare wijze de actuele waarden van het Franse volk heeft weten te vatten. Of zoals politoloog Marc Lazar ze opsomt: "Arbeid, merite, vrijheid, orde, autoriteit, vaderlandsliefde, politieke wilskracht, samenhorigheid, solidariteit zonder assistentialisme, bewondering door Europa en afkeer van libertarisme uit de jaren zestig."

Luidt, zoals hier en daar geopperd wordt, de Franse president een nieuwe 'voor elk wat wils'-ideologie in, het sarkozysme? Of profiteert hij gewoon van zijn wittebroodsweken om reservekapitaal op te bouwen voor de hete herfst die er volgens sommige sociale actoren (vooral de studenten, die de hervorming van de universiteiten niet zien zitten) aankomt? De komende maanden zullen duidelijkheid verschaffen. Sarkozy is hoog geklommen, alles zal hij eraan doen om niet laag te vallen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234