Woensdag 02/12/2020

Documentaire

Nick Cave toont zich breekbaarder dan ooit

Nick Cave toont zich zeer openhartig.Beeld RV

Vrijdag verschijnt Skeleton Tree, het nieuwe album van Nick Cave. De avond voordien wordt de film One More Time with Feeling wereldwijd in cinemazalen getoond. Regisseur Andrew Dominik: "Nick gelooft niet meer in verhalen."

"Wat vond je ervan?" Charles McDonald, publiciteitsagent van de film, wou het wel weten. "Ja, wat kun je daarvan vinden... Zeer aangrijpend." Dat kreeg ik nog gezegd. En toen barstte ik in tranen uit. Met tuiten kwamen ze. De man voor mij wist niet wat hem overkwam. En ik nog minder. Ik heb gevoelens, maar ben doorgaans zuinig met mijn tranen. "Gaat het? Is jou ook overkomen wat hem..." Ik schudde van neen. "Het was gewoon de film..." kreeg ik er nog uit. Zo verpletterend. En zeggen dat ik me aan een promofilm had verwacht. Enkele uren later zat ik tegenover Andrew Dominik, de regisseur van de film.

Op 15 juli 2015 viel de 15-jarige Arthur Cave - tweelingbroer van Earl - achttien meter diep van de kliffen van Brighton, compleet het noorden kwijt na een experimentje met lsd. Een dik jaar later pakt zijn vader Nick uit met een nieuwe plaat, Skeleton Tree, en een film. "Niet om de plaat te promoten, maar om ze uit te leggen", zo zegt Andrew Dominik. De Nieuw-Zeelandse regisseur van de gestileerde western The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford en de esthetische misdaadfilm Killing them Softly is al 30 jaar bevriend met Cave. "Nick had geen zin om bij de release van zijn plaat overal ter wereld met journalisten over zijn overleden zoon te gaan praten. Maar hij wou wel een woordje uitleg geven. Eerst dacht hij aan een film waarin hij alle nummers zou opvoeren. Maar dat zou slechts goed geweest zijn voor 35 minuten. Dus we hadden meer materiaal nodig. En dat is organisch gegroeid. Aanvankelijk zouden we bij iedere song het verhaal errond brengen. Maar dan zei hij al snel dat er geen verhalen waren, dat hij niet meer geloofde in verhalen. Ik wist dat het uiteindelijk moest draaien rond het trauma waarmee hij opgezadeld zit. De hele plaat is ervan doordrongen. Maar als vriend wil je niet binnendringen waar hij je niet wil binnenlaten."

Het werd een zoektocht. Dat voel je van bij de eerste scène. Waar Warren Ellis, zijn rechterhand - "What would I do without him?" - geïnterviewd wordt in een taxi. Het beeld, in zwart-wit, zoals bijna de hele film, is onscherp. Niet simpel om een 3D-camera scherp te stellen. Zelfs niet met een expert achter de lens als Benoît Debie, onze landgenoot. 3D is een filmprocédé dat de illusie van diepgang verschaft. Precies waar Cave in het verleden door cynische medemensen weleens van verdacht werd, dat hij de illusie van donkerte wilde verschaffen. Maar Benoît Debie krijgt dus het beeld niet meteen scherp en de camera stopt. En Ellis stapt uit. Het geluid loopt nog en we horen hem sakkeren: "Ik ben gechoqueerd. Ik ga hier geen boekje opendoen over Nicks privéleven... Waar zijn jullie mee bezig?"

Dezelfde dealer

Hoe vermijd je dat mensen gaan denken dat hier een tragedie wordt geëxploiteerd? Andrew Dominik zocht manieren om tot de kern te komen. "Ik kwam op het idee om Nick in voice-over over de beelden te laten spreken. Ik zei hem dat hij zijn gedachten maar moest inspreken en opsturen. Zo kon ik meer kanten uit. Want als je hem voor de camera hebt, laat hij zich niet makkelijk regisseren. Hij is ongeduldig. Als je bij een 3D-camera een lens vervangt, ben je al vlug een uur kwijt. En hij kan niet wachten." Dat laat hij ook blijken in de film. Net zoals hij ook lucht geeft aan zijn bedenkingen bij het 3D-procédé. "Dat is Nick, dat is zijn humor. Je moet hem kennen."

Andrew Dominik kent hem. "We hadden ooit dezelfde dealer, en ook hetzelfde lief", lacht hij. Het was Cave die hem vroeg. En Dominik gunt hem een aanloop in de film. Het duurt een tijd voor hij ter zake komt. Eerst zegt hij dingen als "Time feels elastic these days...", maar dat is maar een aanzet naar wat volgt: dat de herinneringen aan het trauma niet te verdringen zijn en dat ze harder terugmeppen naarmate je ze wegduwt. Maar zelfs als hij het niet meteen over de dood van zijn zoon heeft, boeiende gedachten krijg je in overvloed. Net als in 20.000 Days on Earth, een semifictieve 'documentaire' over Nick Cave van amper een paar jaar oud, vol levensbeschouwingen van de man voor wie het allemaal niet donker genoeg kon zijn, tot de kleur van zijn haar en zijn wenkbrauwen toe. "Het was goed dat hij die film eerder gedaan had. Dat hielp hem om over zichzelf te praten voor de camera. Dat zei hij zelf. Hij is al zo lang beroemd, maar sinds die film komen mensen makkelijker met hem praten, zei hij altijd. Er is een muur weggevallen."

Regisseur Andrew Dominik.Beeld Kurt Vandemaele

Vol twijfels

Maar de openhartigheid waarop hij uiteindelijk getrakteerd werd, had Dominik niet verwacht. En ook Cave niet. Los van de vele uitgesproken meningen die hij altijd wel had, had hij niet de gewoonte om met zijn hart op de tong te lopen. Maar hij is een zwalpende mens. Zo vol twijfels. "Wat doe ik hier?", vraagt hij zich op een gegeven moment hardop af, terwijl hij nog maar eens een poging doet om met de brokstukken waaruit hij tegenwoordig bestaat een mens te vormen. "Vroeger zou ik zulke gedachten nooit voor een camera hebben zitten delen...", zegt hij letterlijk. Nu doet hij het wel. "Als ik een album maak, hoop ik dat het iets van betekenis zal zijn, dat het een verschil zal maken, nu weet ik dat niets een betekenis heeft."

Het is gedachte die erin hakt, zoals op de duur ieder beeld, ieder woord, en alle acht hypnotiserende songs die vol hulpeloosheid zitten. En vol van Arthur. Ook als hij er niet over spreekt. De songs zijn geen verhalen meer, vertelt hij. Hij gelooft niet meer in verhalen. In een begin en een einde. Er is zoveel waar hij niet meer in gelooft. "Alles wat ik zeg, klinkt nu als complete onzin...", hoor je hem zeggen. En nog: "Ik ben uitgegroeid tot een object of pity: 'Je staat bij de bakker, iedereen spreekt je aan, iedereen tracht iets vriendelijks te zeggen, we voelen met je mee. Ze bedoelen het goed, maar sinds wanneer ben ik een object van medelijden geworden?"

Ook echtgenote Susie spreekt. Ze doet haar best. "Ze heeft lang getwijfeld," zegt Dominik. "Maar ik wist dat ik haar nodig had. Nick is een familieman. De helft van wat hij zegt, gaat over Susie of over de kinderen. En als kijker wil je het ook weten: hoe gaat het met Susie? Hoe gaat het met Earl? Ik moest hen in de film hebben. Het is hen allemaal overkomen."

Weinig rockdocumentaires die zo ontroerend zijn. Aan het eind wordt het helemaal emotioneel. Wanneer de camera over de kliffen glijdt waar Arthur is gestorven. En intussen horen we hem zingen. "Susie zond het naar mij. Maar ze zei erbij dat Nick er niet van op de hoogte was", zegt de regisseur. "Ik denk dat Nick en Earl het samen hebben geschreven voor Marianne Faithfull. Earl doet de backingvocals."

En wat Cave zelf van de film vindt? "Hij heeft er gemengde gevoelens bij. Maar hij kan ermee leven. Zoals hij tegenwoordig met alles makkelijker kan leven", legt Dominik uit: "De gebeurtenissen hebben hem veranderd. He's like Nick a bit more so. Een extreme versie van zichzelf."

De docu One More Time with Feeling is donderdagavond te zien in de Kinepolis-bioscopen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234