Vrijdag 15/11/2019

Nicc als één man achter de kunstenaar

expo

kunstenaarsvereniging nicc wordt stilaan volwassen

Het Nicc, de bekende kunstenaarsvereniging met 'hoofdzetel' in Antwerpen, en inmiddels ook een van de zes erkende - lees gesubsidieerde - centra voor beeldende kunst in Vlaanderen, lijkt goed op weg naar de volwassenwording. De benoeming van Wim Peeters als artistiek leider bewijst dat het centrum duidelijk kiest voor een professionele aanpak. Wij hadden een gesprekje met Peeters en met kunstenaar Freek Wambacq, die er momenteel tentoonstelt in de reeks 'FreeSpace'.

Antwerpen / Van onze medewerker

Luk Lambrecht

De nauwelijks gestructureerde en ietwat stuurloze vereniging van kunstenaars die het Nicc in den beginne was, toen er nog geen sprake was van subsidies, heeft er niettemin een jarenlange strijd opzitten voor een beter statuut van de kunstenaar. Nu dat statuut er 'min of meer' is, verlangen de kunstenaars meer zeggenschap, via allerlei commissies en raden van bestuur.

Is er nog een toekomst voor het Nicc, nu vaststaat dat het statuut voor de kunstenaar er komt?

Wim Peeters: "Het statuut betekent een enorme verbetering van de sociaal-maatschappelijke positie van de kunstenaar. Niet alles is op dat vlak al even duidelijk, maar het komt hierop neer dat een kunstenaar kan worden 'aangeworven' als hij een grote publieke opdracht in de wacht sleept. Vergeet niet dat het Nicc in het verleden voor een belangrijke juridische bijstand zorgde. In de toekomst kan die taak wellicht beter worden vervuld door het onlangs opgerichte IBK, het Instituut voor Beeldende Kunst, waarvan directeur Johan Vansteenkiste (ooit zelf galeriehouder, LL) de vaak benarde situatie van de kunstenaar maar al te goed kent. Ik verwacht trouwens heel wat van het IBK, ook op het vlak van de promotie van onze kunstenaars in het buitenland."

Het Nicc wordt dan een centrum voor beeldende kunst zoals de vijf andere?

"Nee, het Nicc zal blijven ijveren voor een verbetering van bijvoorbeeld de infrastructurele omkadering van de kunstenaar. Een belangrijk punt is nu het atelierbeleid."

Atelierbeleid?

"Heel veel kunstenaars zoeken een betaalbaar atelier. Wij willen dat er een databank komt, zodanig dat kunstenaars het aanbod beter kunnen afwegen, rekening houdend met hun beschikbare middelen. Dat kan best op stedelijk niveau worden georganiseerd."

Moet het Nicc tentoonstellingen blijven maken in een stad zoals Antwerpen?

"Ja, ik ben hier benoemd voor een periode van twee jaar en mijn belangrijkste taak bestaat erin het Nicc administratief en zakelijk te profileren, weg van het schreeuwerige en sloganeske amateurisme. Met de programmering van tentoonstellingen zou ik een voorbeeldfunctie willen vervullen."

Bedoelt u dat de tentoonstellingen in onze musea niet interessant genoeg zijn?

"Niet direct, maar in het Nicc willen we meer en nauwer met de kunstenaars samenwerken, ervoor zorgen dat hun werk in optimale omstandigheden wordt getoond. Tijdens Casino 2001 in het S.M.A.K. in Gent bijvoorbeeld zag bijna niemand het weggestopte werk van Jeroen de Rijke en Willem de Rooij. Hier in de context van de tentoonstelling Viewmaster is dat anders. In het Nicc voelen beide kunstenaars zich gerespecteerd en niet zomaar een radertje in een machinerie.

"Waar kun je als jong kunsthistoricus het vak van curator in de praktijk omzetten en leren... Het Nicc wil hiertoe kansen bieden, ook aan studenten en pas afgestudeerde kunsthistorici om teksten te schrijven over hier getoond werk van kunstenaars. Het is heel vreemd te moeten ervaren dat heel veel jonge afgestudeerden tijdens hun studies nooit in contact kwamen met kunstenaars..."

Denkt u ook aan een ruimer publiek, dat de weg maar niet vindt naar de hedendaagse beeldende kunst?

"Het Nicc probeert via die teksten van jonge kunsthistorici de inhoud van de kunst op een zo open mogelijke manier door te geven, en hopelijk ook via andere publicaties waarvoor de middelen nu nog niet voorhanden zijn. Ik ga proberen het draagvlak van het Nicc te verruimen door er meer kunstenaars, critici en curatoren bij te betrekken."

'FreeSpace' is een relatief nieuw initiatief binnen de werking van het Nicc om jonge kunstenaars te ondersteunen?

"Ja, 'FreeSpace' is een initiatief gebaseerd op een selectie gemaakt door kunstenaars. Na de tentoonstellingen Koen De Decker, Wesley Meuris, nu Freek Wambacq en later Bruna Hautman en Vanessa Van Obberghen voeren deze vijf de selectie voor de komende reeks.

"Ik kan niet alles zelf doen. We zoeken uitbreiding van personeel, want vandaag voel ik me in het Nicc als een circusartiest die moet zorgen dat alle borden draaiende worden gehouden..."

Wat betekent het voor een jonge kunstenaar tentoon te stellen in het Nicc?

Freek Wambacq (24): "Voor mij is het een unieke kans om in een experimentele ruimte en geest nieuw werk te kunnen maken en op die manier met mijn werk een ruimere belangstelling te kunnen losweken. Er wordt ook een folder gedrukt die op grote schaal wordt verdeeld, en door de perfecte ligging van het Nicc komt hier veel volk langs."

Is het moeilijk aan de bak te komen als jong kunstenaar?

"Ja, maar ik kan en mag persoonlijk niet klagen, al vind ik het als jonge kunstenaar toch wel vreemd hoe de kunstwereld functioneert. Ik word vaak geselecteerd van 'horen zeggen'. Mensen uit de kunstwereld doen soms heel weinig moeite om mijn werk beter te leren kennen. Ze hebben een blind vertrouwen in wat ze horen..."

Wat toont u in het Nicc?

"Onlangs bezocht ik het Legermuseum in Brussel en ik zag er tal van interessante sculpturale situaties die in feite niets meer of niets minder betekenen dan museale infrastructuur."

U eigent zich die gevonden situaties toe?

"In de Nicc-folder is geen tekst te lezen, ik heb foto's afgedrukt van situaties uit het legermuseum onder de titel fragments d'infrastructure, die ik dan in de 'FreeSpace' herbouw vanuit mijn sculpturaal oogpunt. Ik toon een lege vitrine, een lijst waarin ooit een monoprint van me stak en die nu 'kunstloos' de ruimte helpt weerspiegelen. Ik toon met deze tentoonstelling de voorwaarden die kunst op een interessante manier kunnen kadreren."

Uw werk vertoont affiniteiten met belangrijke Düsseldorfse kunstenaars zoals Reinhard Mucha en Thomas Schütte...

"Die kunstenaars zijn van grote invloed op mijn manier van denken. In het Nicc bouw ik als het ware een geheel van wanden en dragers die wachten op kunst, maar hier op zichzelf de kunst uitmaken."

Uw werk lijkt sterk geïnspireerd door de architectuur?

"In eerste instantie wou ik architect worden, maar als architect ben je te veel aan regels gebonden. Ik werk graag alles zelf af; het zelf maken blijft voor mij van groot belang. De installatie in het Nicc wordt een spiegelende enscenering die de vergelijking kan doorstaan met de reconstructie van een stockageruimte in een museum; het moment waarop de kunst nog even in de wachtkamer verblijft..."

Aan de andere kant bent u ook geïnteresseerd in kleine verhalende details?

"De speelgoedhelikopter hier op een stapel stoelen verwijst opnieuw naar de situatie in het legermuseum waar een heuse helikopter naast een glasraam staat opgesteld. Zeg maar dat ik zeer geïnteresseerd ben in de manier waarop kunst of een ander object wordt gepresenteerd. Hier staan talrijke hekjes van koper die in een museale context functioneren als een psychologische grens tussen het getoonde (kunst)object en de toeschouwer. Ik wil de mensen laten voelen dat de manier waarop iets zich aan het oog voordoet de betekenis ervan sterk beïnvloedt.

"Om die reden word ik aangetrokken door het kitsysteem en zijn commerciële presentatie, je weet wel, het pakket dat de koper thuis in elkaar kan knutselen tot een nutsobject. In het Nicc wordt een uitvergrote foto van dat berglandschap getoond als enig trashy beeld dat kan verwijzen naar mijn zoektocht in het legermuseum..."

Naast de nieuwe installatie van Freek Wambacq in 'FreeSpace' organiseert Wim Peeters de tentoonstelling Viewmaster met werk van drie videokunstenaars. Ronduit revelerend is het werk van de Argentijn Sebastian Diaz Morales, die met twee nogal narratieve video's bewijst dat erg knappe beelden met 'open' verhaallijnen ongewoon boeiend kijkvoer kunnen opleveren. Van de Nederlanders Jeroen de Rijke en Willem de Rooij wordt Forever and Ever geprojecteerd; het is een film opgenomen ergens in India, waar de leegte van een huis het failliet aankondigt van een verloren liefde. Alleen het oeverloze telefoongerinkel blijft nagalmen... Ten slotte is de inmiddels erg succesvolle Albanees Anri Sala present met een film die hij opnam in de verlaten dierentuin van Tirana in Albanië. Een lege zoo met een stel wilde honden: het is stof voor een aangrijpende en tegelijk vervreemdende en metaforische kijk op een wereld die enige tijd geleden aan diggelen lag...

Viewmaster loopt nog tot 2 juni. De tentoonstelling van Freek Wambacq in FreeSpace opent vanavond om 18 uur en loopt tot 19 mei (van dinsdag tot zondag van 14 tot 18 uur) in het Nicc, Pourbusstraat 5 in Antwerpen. Inlichtingen: 03/216.07.71.

'Vreemd dat veel jonge afgestudeerden tijdens hun studies nooit in contact kwamen met kunstenaars...'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234