Zaterdag 12/06/2021

New Yorks erogene zones

Wat zullen we doen: vrijen voor we naar het seksmuseum gaan of daarna? Uw verslaggevers kozen voor het laatste, kwestie van onze professionele nieuwsgierigheid niet te laten afzwakken door verzadiging. Plicht voor alles. Maar na ons bezoek is ons advies eensluidend: je kunt het beter vooraf doen. Je leert veel bij in het Museum of Sex, maar je komt er niet opgewonden buiten. Wij toch niet.

New York telt meer dan 250 musea. Zijn nieuwste aanwinst, het Museum of Sex of 'MoSex' ligt op de hoek van Fifth Avenue en de 27ste straat, het hart van de 'Tenderloin'-wijk. Vandaag zijn er winkels, restaurants, kantoren en flats, maar tussen 1880 en 1920 floreerden hier theaters en bordelen. Een boogscheut verder lag de Rialto-wijk, populair bij straatprostituees en flanerende heren op zoek naar gelijkgezinde heren. Een historisch significante buurt dus om een seksmuseum onder te brengen, dat zich voorneemt om de "historische en culturele betekenis van de menselijke seksualiteit te bewaren en te presenteren en een open debat te stimuleren".

Zaterdagavond zes uur. Door de melkglazen deuren van MoSex is het een constant komen en gaan. De buitenkant van het museum is sober, alleen het discrete logo 'MoSex' verraadt dat je op de juiste plaats bent. De lobby en de galerijen zijn hospitaalwit. Donkere hoekjes zijn er niet; wie een foefelplek zoekt moet hier niet zijn. Voor 17 dollar krijgt de bezoeker een rode X op de borst gekleefd. Met die inkomprijs is het MoSex het duurste museum van de stad. De reden: de staat weigert MoSex de museumerkenning die het vrij zou stellen van belastingen en het museum heeft de gulle subsidies die de porno-industrie offreerde afgeslagen. De bezoeker draait daarvoor op maar anderzijds eet het museum uit niemands hand en kan het dus tonen wat het wil. Voorlopig gaat het goed: MoSex trekt twee keer zoveel volk als verwacht.

Het publiek is opvallend divers. We zien jonge en oude mensen, evenveel vrouwen als mannen, hetero- en homokoppels, vriendengroepjes en mensen alleen. Ze ogen flamboyant en conservatief, slordig en chique, muisachtig en uitdagend. Dat beantwoordt de vraag van moraalridder William Donahue van de Catholic League, die zich smalend afvroeg wie in godsnaam 17 dollar zou betalen voor iets wat ze "voor een kwartje in een peepshow op Times Square kunnen zien". Voor alle duidelijkheid: de peepshows van Times Square zijn slechts een detail in het museum. MoSex wil wisselende tentoonstellingen organiseren. De openingsshow heet: 'How New York City Transformed Sex in America'. Voor hun research gingen de makers in zee met het Kinsey-Instituut en stadshistorici zoals de Belgische Amerikaan Luc Sante.

De tentoonstelling begint in 1835 toen New York door Walt Whitman al beschreven werd als "een grote, vuile, opschepperige, glorieuze, slecht verlichte, smerige, rijke, zondige en magnifieke metropool". De prostitutie floreerde. De sekswerkers varieerden van super-de-luxe bordeelvrouwen tot jonge straatkinderen, die ogenschijnlijk met lucifers of snoepjes leurden. Kindhoertjes waren populair, vanwege het waanidee dat ze geen ziektedragers waren en niet zwanger konden worden. Bij het binnenkomen van de tentoonstelling zie je onder een laken het 'lijk' liggen van de toen 23-jarige Helen Jewett, een prostituee wier moord in een duur bordeel New Yorks eerste seksschandaal opleverde. Een mannenstem reciteert het verslag van Gordon Bennett van de New York Herald die het naakte lijk in het bordeel was gaan bekijken. Het meisje was verbrand, wat Bennett niet belette zijn lezers op te geilen met de details - "de exquise heupen, het fijnbesneden gezicht, de mooie boezem..." - van haar "perfect lichaam", dat "het mooiste beeld uit de oudheid overtrof".

De sensatiepers, met haar typische mix van seks en misdaad, geilen en griezelen, was geboren. De verkoop van Bennetts krant schoot omhoog. Henry Robinson, de man die Bennetts stukken met gewaagde tekeningen illustreerde, werd de eerste New Yorker die wegens pornografie werd aangehouden. De politie viel zijn studio binnen en vond er duizenden erotische tekeningen. De studio werd gesloten, maar de eroticamarkt groeide explosief.

Ook de rest van de eerste verdieping is aan 19de- en vroeg-20ste-eeuwse seks gewijd. "The Bowery, the Bowery, they do strange things on the Bowery..." zingt een krakende stem op de achtergrond. De Bowery was een wijk waar alles kon. Niet alleen heteroseks: de opkomst van de homosubcultuur wordt uitvoerig gedocumenteerd. Er zijn interactieve stadskaarten die tonen waar de bordelen van toen lagen, seksgidsen die elk huis van ontucht beschrijven, gedetailleerde verslagen van processen van homo's beschuldigd van groepsseks, een gemummificeerde penis en een kleurige verzameling tinnen condoomdoosjes. De condooms werden gemaakt uit darmen door immigranten zoals Julius Schmid, die later miljoenen verdiende met zijn Ramses-condooms. Er is het verhaal van Madame Ressell bij wie New Yorkse vrouwen gingen voor abortus en anticonceptie, illegale praktijken toen. Zij en andere 'engeltjesmakers' werden verdoemd door geestelijken en de pers maar zelden lastiggevallen want vele rijke New Yorkers deden een beroep op hen.

In de jaren 1870 keerde het tij. Anthony Comstock, de leider van de New York Society for the Suppression of Vice, ontketende een terreurbewind. Alles wat zelfs maar van ver met seks of erotiek had te maken, moest eraan geloven. Hij kreeg de door schandalen geplaagde president Grant zover dat er een wet kwam die het verzenden van obsceen materiaal verbood. Comstock werd groot-inquisiteur bij de post. Hij hield ervan om overtreders zelf in de boeien te slaan. In 1878 kocht hij bij Madame Restell een voorbehoedsmiddel en arresteerde haar na de transactie. Toen ze enkele dagen later zelfmoord pleegde, kraaide hij triomfantelijk dat dit het "bloedig einde van een bloedig leven" was. Zelf stierf hij in 1916, tot de laatste snik jagend op zonde.

Vrolijker zijn de massa's prenten en foto's die de eerste galerij afsluiten, zoals die van Eugene Sandow, een rondtrekkende bodybuilder die vrouwen liet betalen om zijn spieren te betasten. Stripteaseuses Sally Rand en de wulpse Gypsy Lee worden in de zon gezet als pioniers van het genre. Ze werden zo populair dat de striptease zelfs Broadway veroverde. Maar in 1934 verklaarde burgemeester La Guardia de oorlog aan wat toen 'burlesque' werd genoemd.

De tweede verdieping begint met een geschiedenisles over sm. In Frankrijk en Duitsland was het genre diepgeworteld, maar toen de nazi's aan de macht kwamen, vertrokken sm-liefhebbers met pak en zweep naar New York. In Amerika werd het uiteraard technologisch aangepakt, met onder meer een bizarre 'spanking machine'. Tegen het einde van de jaren dertig was de stad het wereldcentrum van de fetisj- en sm-subcultuur. Er hangen foto's van dames in hoog gehakte leren kaplaarzen die meppen geven en krijgen. Er is een overvloed aan pin-ups, lesbische pulpfictie en sm-attributen.

Op hetzelfde verdiep wordt het verhaal verteld van de eerste beroemde New Yorkse transseksueel: George Jorgensen uit de Bronx, die in 1953 na zijn legerdienst in Europa onder grote persbelangstelling terugkwam als Christine. De foto's en filmpjes van ex-George zijn deftig in vergelijking met die van raciaal gemengde groepsseks in privé-flats in Harlem in de jaren twintig. Verder zijn er oude pornostrips en de vroegst bekende New Yorkse pornofilm: een man met een walrussnor heeft seks met twee giechelende vrouwen, nadat ze eerst elk een plasje doen, in close-up gefilmd in 1915. Je kunt er een tijd zoet blijven want er worden nog verschillende andere oude 'stagfilms' getoond.

Op de derde verdieping is het menens. Harde seks druipt van de muren. Met de 'seksuele revolutie' van de golden sixties kwam de erotiek bovengronds. In de wilde jaren zeventig vierde het hedonisme hoogtij. Pornografie werd zo goed als legaal en met Deep throat, een film over een vrouw wier clitoris zich in haar keel bevond, zelfs modieus bij het grote publiek. New York was toen het wereldcentrum van de porno-industrie tot die in het midden van de jaren tachtig naar Los Angeles verhuisde. 'Swing clubs' zoals Plato's Retreat, waar groepseks en partnerruil de regel waren, floreerden. Time Square werd een erotisch amusementspark. Het wordt allemaal uitvoerig geïllustreerd. Het museum windt er geen doekjes om. Het doet wat raar om al die harde seks in een museumcontext samen met onbekenden te bekijken. Vele bezoekers blijven lang staren, zonder gêne en met weinig commentaar.

Ook de homoporno wordt niet vergeten. We moeten wel even slikken als we plots voor een kanjer van een Mapplethorpe-foto staan van twee vuisten diep in dezelfde aars. En dan schreeuwt het woord aids van de muur. De ravage die de ziekte in New York veroorzaakte en de strijd ertegen worden in de verf gezet. Daar eindigt het zowat. Over de hedendaagse seksuele capriolen van New Yorkers is er verrassend weinig. Je vindt er wel literatuur over in de boekenwinkel van het museum, zoals de zakgids Erotic New York. The Best Sex in the City. Je treft er ook een Belgisch-Rwandese dame die je seksuele toekomst leest in tarotkaarten, maar dat is voor een andere keer.

'They do strange things on the bowery...'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234