Maandag 06/07/2020

Clintons onder vuur

New York Times legt bedenkelijke rol van de Clintons in uraniumdeals bloot

Poetin en Clinton tijdens een ontmoeting in 2012, in Vladivostok.Beeld AP

Eén slimme, stapsgewijze overname, daarmee heeft Rusland een groot deel van de wereldwijde uraniummarkt in handen gekregen. De VS hebben weinig gedaan om dat te beletten. Haast verdacht weinig. En nu blijkt dat toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton in diezelfde periode wel erg veel geld van betrokken zakenlui zag binnenstromen op de rekening van haar familiestichting, zo achterhaalde de New York Times. Toeval of niet?

De Clintons worden al sinds 10 jaar gelinkt aan de opmars van het Canadese uraniumbedrijf UrAsia. In 2005 helpt ex-president Bill Clinton zijn vriend, UrAsia-zakenman Frank Giustra, lobbyen bij de Kazachse president Noersoeltan Nazarbajev voor de overname van enkele uraniummijnen in Kazachstan. Amper enkele maanden later krijgt de liefdadigheidsstichting van de Clintons, de Clinton Foundation, een miljoenenschenking van diezelfde Giustra. Dat nieuws veroorzaakt al even ophef ten tijde van de mislukte presidentscampagne van Hillary Clinton in 2008, maar die heisa wordt geminimaliseerd door de Clintons én Giustra. Ook nu ontkent Giustra de betrokkenheid van de Clintons bij de Kazachse deal.

Die overeenkomst blijkt in ieder geval de start van een stevige consolidatieslag op de uraniummarkt. In 2007 fuseert UrAsia met Uranium One, een Zuid-Afrikaanse producent die sterk staat in Afrika en Australië. Het fusiebedrijf gaat verder onder de naam Uranium One, waarna een overnametocht op de Amerikaanse markt begint. Maar in 2009 crasht het aandeel van Uranium One, na juridische twijfels over de eerdere uraniumdeals in Kazachstan. Weinig later slaat het Russische staatsbedrijf Rosatom zijn slag: het koopt via zijn uraniummijndochter ARMZ 17 procent van Uranium One. Vanaf dan gaat het snel. In nauwelijks een jaar tijd verhogen de Russen hun aandeel tot een controlerend belang van 51 procent. Sinds 2013 is Uranium One voor 100 procent in handen van de Russen.

Frank Giustra.Beeld Frank Giustra - twitter

Volgens de New York Times had de Amerikaanse overheid de stap naar dat meerderheidsbelang perfect kunnen tegengaan, zoals al eerder was gebeurd bij Chinese overnamepogingen van andere mijnbedrijven. Bij een mogelijk gevaar voor de 'nationale veiligheid' bij zulke deals grijpt de Commissie voor Buitenlandse Investeringen altijd in. In die commissie zetelen enkele absolute topfiguren van de Amerikaanse overheid, onder wie de ministers van Defensie, Binnenlandse Veiligheid en Buitenlandse Zaken (in die periode: Hillary Clinton).

In het geval van Uranium One moet niet zozeer gevreesd worden voor meer Russische kernwapens, die die nationale veiligheid zouden ondergraven, wel voor de groeiende Amerikaanse afhankelijkheid van buitenlands uranium. De VS halen een vijfde van hun stroom uit kerncentrales, maar het land heeft daarvoor slechts 20 procent van de benodigde uraniumreserves.

Zogenaamde 'yellowcake', een tussenstap in het verwerken van uraniumerts.Beeld creative commons - NRCgov

Donaties

Toch gebeurt er niets. Zelfs niet als enkele Amerikaanse parlementsleden in 2010 aan de alarmbel trekken. Ambtenaren van 's lands nucleaire commissie stellen hen gerust dat het Amerikaanse uranium voor binnenlands gebruik blijft, onafhankelijk van wie het bezit. Want, zo klinkt het daar, om uranium te mogen exporteren moeten Uranium One of Rosatom-dochter ARMZ een licentie hebben van de nucleaire commissie. En die hebben ze niet, luidt het. Ook de Commissie voor Buitenlandse Investeringen, met Clinton aan boord, blokkeert de deal niet.

Intussen rijft de Clinton Foundation wel royale giften binnen, zo spit de New York Times nu naar boven. Een van de schenkers is Ian Telfer, de voorzitter van Uranium One. Via zijn eigen liefdadigheidsstichting belandt er tussen 2009 en 2012 ruim 2 miljoen dollar op de rekening van de stichting van de Clintons. Naast Telfer zijn er nog een rist mensen met banden met Uranium One of het vroegere UrAsia die tot 5,6 miljoen dollar aan de stichting doneren. Kort nadat Rosatom te kennen geeft dat het een meerderheidsaandeel zal kopen in Uranium One krijgt Bill Clinton ook nog eens een half miljoen dollar voor een speech in Moskou, voor een publiek van investeerders. De uitnodigende partij is daar Renaissance Capital, een Russische investeringsbank met banden met het Kremlin, die de aandelen van Uranium One promoot.

Of de donaties concreet van invloed waren op de goedkeuring van de overnamedeal is moeilijk te achterhalen, zo schrijft de New York Times. Toch kan je ernstige ethische vragen stellen bij het feit dat een minister van Buitenlandse Zaken via een familiestichting buitenlandse miljoenen ophaalt. Volgens een woordvoerder van de huidige presidentscampagne van Hillary Clinton bestaat er "nog geen fractie van een bewijs" dat zij als minister van Buitenlandse Zaken moeite heeft gedaan om schenkers van de Clinton Foundation te bevoordelen. Een vreemd detail blijft wel dat Hillary Clinton, voor ze minister van Buitenlandse Zaken werd, alle schenkers van haar familiestichting publiek moest maken. Maar net de miljoenen van Uranium One-voorzitter Ian Telfer openbaarde ze niet.

Bill Clinton en Vladimir Poetin in juni 2010.Beeld AP

Akelig

Toegegeven: voor de regering Obama is de deal in die periode vermoedelijk ook van geopolitiek belang. Obama wil net de relaties met de Russen en Poetin 'resetten'. Mogelijk speelt de overname van Uranium One een strategische rol in de gesprekken met Poetin. Het is pas na de Russische annexatie van de Krim en agressie in Oost-Oekraïne dat de sfeer tegenover Rusland helemaal omslaat. In dat Koude Oorlog-gesternte is de Russische controle over de grootste Amerikaanse uraniummijnen plots veel akeliger dan ze oorspronkelijk leek. Om het met de woorden van Michael McFaul, de Amerikaanse ambassadeur in Rusland onder Hillary Clinton, te zeggen: "Willen we dat Poetin hierover een monopolie heeft? Natuurlijk willen we dat niet. We willen in het huidige klimaat niet afhankelijk zijn van Poetin voor eender wat."

Dan maar hopen dat het uranium, zoals gezegd, binnen de Amerikaanse grenzen blijft, toch? Getuigen melden dat er in de voorbije jaren volop uranium uit de VS in tonnen de grens overstak met Canada, naar een verwerkingssite daar. Hoe dat kan? Een simpele omweg: Uranium One of ARMZ hebben dan wel geen exportlicentie, het transportbedrijf dat ze inschakelen, heeft die wel. Volgens de nucleaire commissie keerde het verwerkte uranium - "voor zover wij dat kunnen weten" - nadien terug naar de VS. Uranium One spreekt dat zelf tegen: zeker een vierde van de grondstof werd vanuit Canada verder geëxporteerd. Dat de mijnen niet meer in Amerikaanse handen zijn, tot daar aan toe. Maar het relatieve gemak waarmee het Amerikaanse uranium ook het land uit is geraakt, en vaak niet meer is teruggekeerd, moet nu toch op z'n minst enkele alarmbellen doen afgaan.

Hillary Clinton en de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov in 2010.Beeld EPA

Waar haalde de New York Times zijn mosterd?

De New York Times is geenszins een Republikeinsgezinde krant, vandaar dat deze directe aanval op een Democratische presidentskandidate als Hillary Clinton opmerkelijk is. De krant legt uit dat het onderzoek voor dit stuk gebaseerd is op tientallen interviews en op graafwerk in overheidsbestanden en beursdocumenten in Canada, Rusland en de VS. Toch vertrok het stuk ook voor deels van het onderzoek van Peter Schweizer, een academicus en auteur met een veeleer rechts/Republikeins profiel. Schweizer brengt binnenkort een boek uit over de zaak, 'Clinton Cash' genaamd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234