Maandag 25/10/2021

New York Music City

rebels en alternatief

The Big Apple mag dan onderhevig zijn aan trends en snelle veranderingen, bruine jazzkroegen in de Village blijven als oude eiken de tijd trotseren. Een muzikale ontdekkingsreis vol momenten van herkenning.

Op dit middaguur is het rustig in de 55 Bar. Barman Jack (hij herkende mij nog van mijn vorige passage hier!) vult m'n cola in een Guinness-glas vol ijs tot op het randje, en we praten wat over koetjes en kalfjes. Maar al vlug gaat het over muziek - het enige voor de hand liggende gespreksonderwerp in deze kroeg - en komt Mike Stern ter sprake, de gitarist die al zowat twintig jaar kind aan huis is in de 55 Bar en van wie we tijdens ons vorig bezoek een memorabel concert bijwoonden. "You know, het was hier dat Miles de jonge Mike ontdekte, aan het begin van de jaren tachtig." Jacks verhaal kan kloppen. In 1981 werd Mike Stern door de saxofonist Bill Evans aan Miles Davis voorgesteld en mocht hij meteen mee de studio in voor de opnames van The Man with the Horn Daarna mocht hij mee met Miles Davis' band op tournee door Japan. Gedenkwaardig is zijn door merg en been snijdende gitaarsolo in het nummer 'Jean Pierre', dat tijdens die tournee vereeuwigd werd op We Want Miles. Als ik Jack vraag of Stern binnenkort nog in de 55 Bar optreedt, moet hij me teleurstellen. "Bad luck, Mike zat vorige week nog hier maar is nu on tour. Maar donderdag wordt fantastisch, met Bobby Previte en zijn Voodoo Orchestra!" Jack lacht mysterieus. U moet weten, deze kelderkroeg heeft geen podium. De musici zitten als het ware op de schoot van het publiek.

Muziekfanaten worden in the Big Apple danig in de watten gelegd. Wie dat wil, kan elke nacht voor een prikje ergens in the city een clubconcert bijwonen van tot de verbeelding sprekende muzikanten. Als je er de cultuurpagina's van The New York Times of The Village Voice op naslaat, lijkt het wel alsof Manhattan na het vallen van de nacht een heus festivaleiland wordt.

Eigenlijk is dat niet toevallig. De amusements- en platenindustrie heeft niet voor niks zijn roots in New York. Wie het wou maken moest naar deze metropool. Wat in New York gebeurde, werd wereldnieuws. Dat wist ook de 18-jarige Miles Davis toen hij in 1944 van St. Louis naar hier kwam. De jazz-scene lag toen al niet meer exclusief in Harlem, waar Cab Calloway en Duke Ellington het mooie weer maakten in Apollo Theatre, Cotton Club en Minton's Place. De new place to be was gesitueerd in blank Manhattan, en stond bekend als 'The Street' (52nd Street, tussen 5th Avenue en Broadway) Een nieuwe generatie zwarte muzikanten hielden er jamsessies in ondertussen ter ziele gegane kelderclubs als de Onyx, de Famous Door en de Three Deuces, en vonden er de bebop uit. Het duurde niet lang voor Miles in de band van zijn grote held Charlie 'Bird' Parker trompettist Dizzy Gillespy mocht vervangen.

In 1949, het jaar dat Miles Davis met Birth of the Cool de jazz een nieuwe wending gaf, werd een paar blokken ten westen van 'The Street' op Broadway 'Birdland' geopend (genoemd naar Charlie Parker). Deze legendarische jazzclub zou de vaste stek worden van legendes zoals Charlie Parker, Dizzy Gillespie, Miles Davis, John Coltrane, Monk en Stan Getz. De club werd zo hip dat sterren als Gary Cooper, Marilyn Monroe en Frank Sinatra er graag over de vloer kwamen.

Een club in Greenwich Village die sinds de jaren dertig vooral variété en cabaret had geprogrammeerd, begon zich in die jaren ook steeds meer op de jazzscene te concentreren. De Village Vanguard zou algauw een begrip worden. Onder andere John Coltrane nam er diverse live-concerten op. Ook vandaag is deze jazztent nog een en al nostalgie - het interieur uit de naoorlogse hoogdagen is immers zo goed als ongewijzigd gebleven.

Toen in de jaren zestig de muziekindustrie commercieel niet uit de weg kon met de avant-gardistische freejazz en zijn broodjes te bakken legde bij de nieuwe rock-n'-roll, kregen veel jazzclubs het moeilijk om het hoofd boven water te houden. In 1965 sloot Birdland zijn deuren. Pas twintig jaar later, in 1986, gingen ze weer open, nu in 105th Street. Maar Upper West Side was geen geschikte biotoop voor de club, en dus verhuisde Birdland in 1996 opnieuw, naar Midtown, een paar blokken ten westen van Time Square. Hier voelde men zich direct weer thuis. Wereldsterren als Michael Brecker, Pat Metheny, Lee Konitz, Tony Williams en John Scofield treden er tegenwoordig graag op.

Met de opkomst van de fusion en de jazzrock in de jaren zeventig en tachtig knoopte de jazz opnieuw aan met de populaire muziek en dus ook met het grote publiek. De scene zou zich niet meer Midtown of in Harlem vestigen, maar in Greenwich Village. Al sinds de jaren vijftig was deze wijk een aantrekkingspool voor alles wat rebels was. Van beatniks tot de revolterende homobeweging, van schilders tot jazzmusici. De Village is eigenlijk in alles anders dan de rest van New York. Met zijn onregelmatige stratenpatroon, zijn lage en goed onderhouden huizen en zijn groene parkjes is dit een dorp gebleven in het grote openluchtmuseum dat Manhattan geworden is. Dat het muziekleven er woelt en broeit, merk je aan het grote aantal clubs en muziekwinkels. In 1981 startte hier een club die uitzonderlijk populair zou worden: de Blue Note. Tijdens ons bezoek stond er het trio van Joey Baron met Ron Carter en Bill Frissell geprogrammeerd.

Maar niet alleen de jazz pur sang heeft in de Village zijn stek gevonden. Ook de alternatieve muziek komt er steeds ruimer aan bod. Werd er enkele decennia terug nog underground in een clandestien sfeertje gemusiceerd, dan is de avant-garde tegenwoordig een van de handelsmerken van New York geworden. Deze evolutie hebben we vooral te danken aan pioniers zoals Meredith Monk, David Moss en vooral John Zorn. Het instituut dat dienst doet als laboratorium voor deze alternatieve scene is ontegenzeggelijk The Knitting Factory. Hier nam Zorn in 1992 een van zijn beste platen op: John Zorn's Cobra Live at the Knitting Factory. Het oude pand in de Leonard Street herbergt, naast een gezellig café twee concertzalen waar jazz afgewisseld wordt met alternatieve rock, experimentele films en avant-gardetheater. Daarnaast vinden in deze multiculturele werkplaats ook nog een jazzschool en een eigen platenlabel onderdak. Als ik er rondloop, moet ik onvermijdelijk denken aan de Gentse Democrazy in zijn hoogdagen, maar dan met iets meer grootstedelijke allure.

wonder en allen

"Mochten de rode bakstenen muren van The Bitter End konden praten, dan zou de geschiedenis van Amerika herverteld worden." Het is een citaat van Paul Colby, de oprichter en eigenaar van de oudste rockclub van de Village. Sinds de club zijn deuren in 1962 opende, heeft zowat het hele Amerikaanse sterrendom - van Stevie Wonder tot Neil Young en van Mohammed Ali tot Woody Allen - er op het podium gestaan. Een veel recentere concertzaal in Lower East Side is de elegante Bowery Ballroom, die uitblinkt door zijn gevarieerde programma en een zeer aangename bar.

Zoals we Jack beloofd hadden, zakken we op donderdagavond nogmaals af naar de 55 Bar. Bobby Previte en zijn band zijn nog volop aan het sjouwen met versterkers en instrumenten. Met zo'n veertig man zit de kleine kelderkroeg goed vol. De zeven musici nemen immers een derde van de ruimte in beslag! Al van bij de eerste tonen is de sfeer gezet. In een sessie van zo'n kleine twee uur worden we meegenomen op een magische trip. Als Jack me van achter zijn toog in het vizier krijgt, kan hij het niet laten even te knipogen. Ik nip even van mijn cola. Voorzichtig, want het Guinness-glas vol ijs is opnieuw tot aan het randje vol.

Jazzwijk Greenwich Village is altijd een dorp gebleven in het grote openluchtmuseum dat Manhattan heet

253 West 125th St., 212/749.58.38

www.apollotheater.co.za

656 West 125th St., tel. 212/663.79.80

www.cottonclub.com

351 West 44th St, tel. 212/581.30.80

www.birdlandjazz.com

178 Seventh Ave., tel. 212/255.40.37

www.villagevanguard.net

131 West 3th St.

www.bluenote.net

55 Christopher St., tel. 212/929.98.83.

www.55bar.com

74 Leonard St., tel 212/219.30.06

www.knittingfactory.com

147 Bleecker St., tel. 212/673.70.30

www.bitterend.com

6 Delancey St., tel. 212/533.21.11

www.boweryballroom.com

www.villagevoice.com

www.nytimes.com/pages/nytoday

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234