Dinsdag 21/05/2019

New York? Gesticht door een Belg

New York werd niet gesticht door de Nederlanders, maar door een Waal. En Wall Street, dat was oorspronkelijk de Waalstraat. Dat zegt een Waals historicus in een recent verschenen boek.

De Nederlanders beroemen zich er graag op: New York bestaat dankzij hen. In 1626 kocht een medewerker van de West-Indische Compagnie immers het eiland Manhattan van de indianen, voor amper 60 florijnen, naar huidige maatstaven 730 euro. Van een kleine kolonie zou Nieuw-Amsterdam uitgroeien tot de beroemdste stad ter wereld.

Alleen, zo blijkt uit een onlangs verschenen boek, was die vooruitziende medewerker van de West-Indische Compagnie geen Nederlander, maar een Waal. Pierre Minuit, de man die Manhattan van de indianen aftroggelde, was afkomstig uit Doornik. Waarmee de wortels van New York dus niet in Nederland liggen, maar in België.

"Ik wil de Belgen een stukje van hun geschiedenis teruggeven", zegt Yves Vander Cruysen, auteur van het boekPierre Minuit,l'homme qui acheta Manhattan. Vander Cruysen, historicus en schepen in Waterloo, specialiseert zich in biografieën van vergeten Belgen. "Ik wil vooral een correct verhaal vertellen, maar ik wil ook tonen dat de kleine Belgen veel hebben bijgedragen aan onze planeet."

Geen eensgezindheid

Op zich zijn historici het eens over Minuits rol in de Amerikaanse geschiedenis. De avontuurlijke veertiger trok in 1625 naar de jonge kolonie Nieuw-Amsterdam, aan de oostkust van Amerika. Daar woonden toen vooral Waalse protestanten, gevlucht voor de godsdienstvervolging in Europa. Minuit werkte zich er op tot gouverneur, en kocht in 1626 het eiland Manhattan.

Over de nationaliteit van Minuit bestaat minder eensgezindheid. De Nederlanders, die hem Peter Minnewit noemen, zien hem als een van hen. De Duitsers wijzen erop dat hij in het Duitse Wesel is geboren. En ook Frankrijk, Zweden en België maken aanspraak op de historische figuur. Russell Shorto, auteur van een boek over het ontstaan van New York, noemt Minuit 'een Franssprekende Duitser die voor de Nederlanders werkte'.

Maar volgens Vander Cruysen, die dertig jaar onderzoek deed en de familie Minuit in de archieven van Doornik terugvond, is er geen twijfel mogelijk: Minuit was een Waal. Hij werd inderdaad geboren in Duitsland, rond 1585, maar wel als zoon van uitgeweken Waalse protestanten. Zijn moedertaal was het Waals, en hij was lid van de Waalse protestantse kerk.

"Hij was in dienst van de Nederlanders, maar hij was een Waal en hij heeft de kolonie samen met de Waalse inwoners ontwikkeld", zegt Vander Cruysen. "De voertaal in de kolonie was Waals, en ze bouwden hun huizen in typisch Ardense stijl. Ik heb een brief gevonden van een Nederlandse priester, die klaagde dat hij niets kon doen in de kolonie. De inwoners verstonden hem niet, want ze spraken amper een woord Nederlands."

Waalstraat

Een kleine kanttekening: veel Nederlandse historici vinden de nationaliteit van Minuit niet zo relevant. Zij zien de West-Indische Compagnie als een zeventiendeeeuwse multinational, gefinancierd en geregisseerd vanuit Nederland. Dat de 'directeur' en een aantal 'werknemers' - om het in hedendaags multinationaljargon uit te drukken - toevallig uit Wallonië kwamen, doet volgens hen niet ter zake.

Maar Vander Cruysen vindt dat de Nederlanders zich de stichting van New York te veel toe-eigenen. Zo werden de festiviteiten rond het 400-jarige bestaan van New York in 2009 volkomen gedomineerd door Nederland, terwijl de Belgische of Waalse invloed in de New Yorkse ontstaansgeschiedenis amper aandacht kreeg.

"De Nederlanders hebben de neiging om te zeggen dat zij Manhattan hebben gekocht", zegt Vander Cruysen. "Het lijkt wel alsof ze Pierre Minuit uit de geschiedschrijving hebben willen wissen. Ze laten alle eer naar Peter Stuyvesant gaan, de laatste gouverneur van Nieuw-Amsterdam. Maar die heeft Manhattan niet ontwikkeld, hij heeft het eiland zelfs afgestaan aan de Engelsen."

Met Minuit zelf liep het niet zo goed af. De Nederlandse priester in de kolonie vond de Waalse gouverneur te eigenzinnig, en beschuldigde hem van overspel. In 1632 werd Minuit ontslagen en vervangen door een Nederlander. Minuit richtte nog een kolonie op in dienst van de Zweedse kroon, maar leed in 1638 schipbreuk en verdronk.

Na het vertrek van Pierre Minuit verkasten de Waalse kolonisten naar Brooklyn, en vernederlandste Manhattan in sneltempo. Alleen Wall Street - volgens Vander Cruysen een verbastering van Waalstraat - en de Wallabout Bay in Brooklyn - ooit de Waalbocht - herinneren nog aan de Waalse pioniers.

Pierre Minuit, l'homme qui acheta Manhattan,Yves Vander Cruysen, uitgeverij Jourdan, 16,90 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.