Woensdag 23/10/2019

Neurologie

Mensen herkennen eigen gezicht, lagere primaten niet

Hersenschatkamer voor zelfherkenning ontdekt

'Ik' verschuilt zich

in rechterhersenhelft

Brussel

Nature

Als je nog eens in de spiegel kijkt of naar een foto van jezelf, zeg dan even dankjewel aan je rechterhemisfeer. Aan die hersenhelft heb je het immers te danken dat je je eigen gezicht herkent. Dat staat in een onderzoek dat deze week werd gepubliceerd in het vakblad Nature. Neurowetenschappers verdenken de rechterhemisfeer er allang van de schatkamer van de zelfherkenning te zijn. Ook 'asomatopagnosia', een ietwat vreemde toestand waarbij patiënten hun eigen armen of benen fout identificeren of het bestaan ervan ontkennen, gaat gepaard met schade aan de rechterhemisfeer. Julian Paul Keenan en zijn collega's van de Harvard Medical School in Boston menen nu het bewijs in handen te hebben.

Voor de studie onderwierpen ze epilepsiepatiënten aan de Wada-test: de hersenhemisferen worden individueel verdoofd om de epilepsie te bestuderen. Eenmaal de linker- of de rechterhemisfeer uitgeschakeld, toonden de onderzoekers de patiënten vervormde foto's van henzelf die ineenvloeiden met een portret van een beroemdheid, zoals Marilyn Monroe.

Achteraf kregen ze de keuze: zagen ze een foto van zichzelf of van een bekend persoon? De patiënten van wie de rechterhersenhelft verdoofd was geweest, waren ervan overtuigd: ze hadden Marilyns foto te zien gekregen tijdens de anesthesie. Was de linkerhersenhelft uitgeschakeld, dan beweerden de patiënten zichzelf op de foto te hebben herkend. Ook bij controles met gezonde patiënten vertoonde de rechterhersenhelft een hogere activiteit als de foto's elementen van hun eigen gezicht bevatten.

Alleen mensen en de hogere apensoorten zoals chimpansees en oerang-oetangs kunnen hun eigen gezicht herkennen in de spiegel. Andere apen kunnen spiegelbeelden van soortgenoten of mensen wel leren interpreteren - ze draaien zich om naar iemand die de kamer binnenkomt zodra ze zijn beeld in de spiegel opmerken -, maar zichzelf herkennen gaat hun petje nog te boven.

Het zou weergeven dat delen van de rechterhemisfeer, de frontotemporale cortex om precies te zijn, nog maar heel recentelijk zijn geëvolueerd. Zelfs mensen geven pas duidelijke tekens van zelfherkenning als ze de leeftijd van 18 tot 24 maanden oud bereiken, precies het ogenblik waarop de prefrontale cortex zijn maturiteit begint te bereiken.

"Het is begrijpelijk dat een netwerk in de rechterhemisfeer voor zelfbewustzijn zorgt, iets wat toch een handelsmerk is van het hogere bewustzijn", besluit Keenans team. Gordon G. Gallup, die het zelfbewustzijn bij dieren bestudeert aan de staatsuniversiteit van New York, stemt daarmee in. "Inderdaad, zelfherkenning, bewustzijn en verstand zijn deeltjes van hetzelfde proces. Op het ogenblik dat kinderen zichzelf leren herkennen, vertonen ze ook andere tekens van zelfbegrip. Ze gebruiken persoonlijke voornaamwoorden, lachen als ze een taak onder de knie hebben of wagen zich aan een zelfbewust spelletje."

Vertaling: Nathalie Carpentier

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234