Donderdag 28/10/2021

'Net zoals volwassenen gaan ook kinderen op zoek naar extreme sensaties'

Toen Jana M. (13) uit Rotselaar eind vorige week de dood vond door op een spoorweg de komst van een trein af te wachten, ging het meisje bewust op zoek naar een kick. Dat heeft haar vriendinnetje dat het gevaarlijke spel overleefde verklaard aan het parket van Leuven. Het zou evenwel niet gaan om een rage die rechtstreeks verband houdt met populaire 'gevaren'-programma's als de Freaky Frank Show, zoals hier en daar gesuggereerd wordt.

Brussel

Eigen berichtgeving

Barbara Debusschere

Jana, een levenslustig jong meisje dat op internaat zat in Rotselaar, verloor haar leven op zoek naar een kick. Dat zegt Theo Jacobs, woordvoerder van het Leuvense parket. Marylien, de vriendin die met Jana meeliep over de sporen dicht bij het Montfortcollege, heeft dat bevestigd. Nabij een op dat moment gesloten overweg staken beide meisjes toch over en bleven zelfs wachten tot de aankomende trein in zicht was. Blijkbaar was Jana toen al verslingerd aan het gevoel dat dat gaf. Bij een tweede poging ging ze in het midden van de twee spoorlijnen staan en liet ze de trein naast zich voortdenderen. De derde keer werd haar fataal.

Dat gebeurde een week geleden. Nu, na de eerste shock, begint iedereen zich af te vragen wat de meisjes bezielde. Vast staat dat ze zonder toelating het internaat verlieten. De politie en de schooldirectie waarschuwden ouders al over gevaarlijk oversteken aan de overweg, iets wat jongeren op die plek wel vaker doen. Dat het om een bewuste poging ging een kick te ervaren, zoals Marylien verklaarde, is evenwel nieuw.

"Wij hebben altijd weet gehad van volwassen en kinderen die een overweg gevaarlijk oversteken. Sommigen denken dat ze de snelheid van een trein goed kunnen inschatten en willen dat demonstreren, ook met de auto. Anderen gooien met stenen vlak voor een trein passeert. In landelijke gemeenten nemen mensen soms de moeite niet om de veilige omweg te nemen. Dat is te vergelijken met mensen die het zebrapad niet gebruiken", zegt Leen Uytterhoeven van de NMBS.

Over een al langer aanhoudende extreem gevaarlijke rage bij de jeugd van Rotselaar is bij de NMBS echter niets bekend. Uytterhoeven: "Van jongeren die echt op de trein staan te wachten tot ze net op het nippertje aan de dood ontsnappen, hebben we nog geen meldingen van onze bestuurders gekregen."

De suggestie dat Jana het slachtoffer werd van een rage wordt in sommige media gekoppeld aan het populaire tv-programma Freaky Frank Show op JIMtv. Daarin worden adrenalinestunts ineen gestoken. In een daarvan wordt iemand in een touw gewikkeld en zogezegd voor een trein gezet. Op het nippertje trekt Freaky Frank hem weg van de dood. Ondertussen heeft JIMtv die clip uit de show gehaald uit respect voor de ouders.

Of dat ook wil zeggen dat Jana en Marylien zelf hun Freaky Frank Show opvoerden, is volgens Bruno Vanobbergen (RUG), pedagoog gespecialiseerd in de effecten van games en tv, zeer de vraag. Vanobbergen: "We weten niet eens of ze naar dat programma keken. Onderzoek naar het verband tussen media en gedrag toont in ieder geval aan dat iedereen veel minder passief slikt wat er te zien is dan we veronderstellen. Zeker meisjes van dertien zien perfect dat die hele Freaky Frank Show geënsceneerd is en zij kennen ook het gevaar van een echte trein", zegt Vanobbergen.

De pedagoog ziet eerder twee andere elementen als oorzaak van Jana's en Maryliens gedrag. "Feit is dat kinderen sowieso altijd veel meer op volwassenen lijken dan we willen geloven. Volwassenen vlammen met 180 per uur over de weg, doen een bungeesprong, maar kinderen gaan evenzeer op zoek naar extreme sensaties. Dat is altijd zo geweest. Iedereen heeft wel een stuntverhaal over hoe hij bijna dood of halfdood had kunnen zijn. Kinderen hingen vroeger ook al rond bij spoorlijnen. In 99 procent van de gevallen kom je er goed af; deze keer was een spijtige uitzondering", zegt Vanobbergen. Dat kinderen elkaar kunnen opjutten om grenzen te verleggen, speelt volgens hem een belangrijker rol dan tv-programma's. "Onderzoek wijst uit dat de invloed van leeftijdsgenoten, zeker bij prille tieners, een grote rol speelt. Het is ook de leeftijd van het experiment, het verzet. Dat alles heeft volgens mij een veel directere impact dan een tv-programma. Er zijn voldoende voorbeelden van andere gevaarlijke spelletjes die net door dat kinderlijke gesnoef slecht aflopen", zegt de pedagoog.

Wel is het zo dat de kicks die kinderen en jongeren opzoeken extremer worden. Vanobbergen: "Als het gaat over dertienjarigen is er een minderheid die iets als de Freaky Frank Show niet kan plaatsen en die dat nabootst. Ik ben daar in dit geval dus niet van overtuigd maar wil er wel op wijzen dat de kicks nu soms uitzinniger moeten zijn dan vroeger. Wij klommen in een boom, rookten een sigaret. Onder de indirecte invloed van sommige programma's worden kinderen extremer in hun zoektocht naar sensatie. Dan is het niet alleen aan de tv-makers om daarover na te denken, maar ook aan ouders en leerkrachten. Als je je er als volwassene mee bezighoudt, is dat een eerste belangrijke stap. Dan toon je dat je je interesseert in hun leefwereld door bijvoorbeeld mee te kijken naar een bepaalde show. En, belangrijker, vanuit die positie is het makkelijker om je standpunt te verwoorden en iets met goede argumenten af te keuren. Het gaat erom je eigen volwassen standpunt in te durven nemen tegenover rages en programma's. Dat heeft een positievere invloed dan iets negeren of iets veroordelen als 'idioot' of 'slecht'."

'Kicks die kinderen en jongeren opzoeken worden steeds extremer'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234