Woensdag 13/11/2019

Net niet helemaal opgefikt: de boekhouding van de man achter Blood & Honour

Een topman van het Comité P, de waakhond van de politie, wordt in diverse processen-verbaal aangewezen als leverancier van wapens aan de neonazistische groep Blood & Honour. Zijn vermeende kompaan, wapenfreak Stefan Van den Borre, vluchtte begin dit jaar naar Zuid-Afrika, nadat hij in een hangar eerst zijn hele bedrijfsadministratie in brand liet steken. Maar niet alles ging verloren. De Morgen viste enkele zwartgeblakerde documenten uit het puin.

In de wijk staat men er liever niet bij stil hoe het zou zijn afgelopen als de brandweer een minuut later was gekomen. “We hoorden knallen, als vuurwerk”, zegt Christiane Tombeur. Haar achtertuin grenst aan wat overblijft van de hangar. “We zagen vlammen en rook uit het dak komen. Eternitplaten vlogen in de lucht. Het was halfvier ’s ochtends en iemand riep iets over explosieven. De straat werd geëvacueerd. We mochten pas ’s ochtends terug naar huis.”

De hangar, aan de Mijlbekelaan in Aalst, is nog altijd de ruïne die de brandweer in de ochtend van donderdag 4 maart 2010 achterliet. Voor de half gesmolten garagepoort staan de zeven zwartgeblakerde gasflessen nog die een brandweerman op het nippertje uit de vlammenzee wist te redden. Was dat niet gebeurd, dan was er nu misschien geen mevrouw Tombeur meer.

Explosieven lagen er niet. Er stond een oud kookfornuis, maar dat was elektrisch. In de hangar stond geen enkel apparaat dat de gasflessen kon wettigen. Ze waren meegebracht door de brandstichter.

VER WEG IN Zuid-Afrika

Midden in de hangar staan drie verkoolde autowrakken. Het ene is dat van een Opel Calibra. In de twee andere zijn de contouren te herkennen van een Porsche 911 cabrio en van een Porsche Cayenne. In een wijk als deze val je op met een Porsche. Niemand in de buurt had ooit een van de auto’s opgemerkt. De brandstichting had overduidelijk tot doel de Porsches te gelde te maken via de verzekering. “Wij hebben nooit activiteit opgemerkt in die hangar”, zegt Tombeur. “De hangar was kort voor de brand van eigenaar veranderd.”

De nieuwe eigenaar was Stefan Van den Borre. De 39-jarige Aalstenaar is zaakvoerder van de bvba Van den Borre & Cie. Hij werkte jarenlang als expert voor verzekeringsgroepen als Fortis, ING, Dexia en Winterthur. De Porsches zijn een indicatie: de zaken gingen goed, heel goed. Extra indicaties voor het jachtige leven dat hij tot kort voor de brand leidde, zijn te vinden in het puin. Grote delen van de vloer zijn bezaaid met zwartgeblakerd en nat geregend papier. Het stinkt, overal zitten papier etende insectjes op, maar zeven maanden na de brand zijn delen van de boekhouding best nog leesbaar. We rapen een stuk papier op. Het is een op 15 december 2005 gedateerd verslag van een plaatsbezoek bij een man die eist dat Fortis Insurance hem vergoedt voor een verstopte afvoer. De taak van Van den Borre bestaat erin te bemiddelen.

Kort voor de brand bevond de boekhouding zich nog op de plaats waar ze hoorde te liggen: in de Victor Bocquéstraat 3 in Aalst, enkele straten verderop, op de maatschappelijke zetel van de bvba. Blijkbaar is al dat papier hierheen gebracht om met de Porsches en de exploderende gasflessen hoog de lucht in te gaan.

Van den Borre heeft een alibi voor de nacht van de brand. Hij zat in Zuid-Afrika. Toen de politie hem op 4 maart op de gsm te pakken kreeg, reageerde hij ontdaan. Hangar afgebrand? Wie doet nu zoiets? Hij kondigde aan dat hij zijn vakantie zou onderbreken en met de eerste vlucht naar België zou terugkeren. De politie kreeg hem geen enkele keer meer te spreken. Ze is er intussen van overtuigd dat hij zelf de opdracht gaf voor de brandstichting.

Tot in juni was Van den Borre ook zaakvoerder van de bvba Shooting Gallery Lion d’Or, een schietclub in Aalst. Hij nam ontslag per post. Van den Borre te spreken krijgen, lukt ons al net zo min als de politie. We krijgen een e-mailadres te pakken en sturen een berichtje. Het antwoord komt snel: “Geachte, ik mocht uw e-mail ontvangen - ik informeerde mijn raadsman gezien het lopende onderzoek - en zal niet nalaten u verder te berichten. Ik kom morgen op uw vraag terug. Vriendelijke groeten.” Dat is inmiddels twee weken geleden. Nieuwe pogingen tot contact leverden niets op.

“Langzaam maar zeker heb ik moeten beseffen dat Stefan drie jaar lang bezig is geweest met het organiseren van zijn vlucht”, zegt Igor Vinck, een ex-vennoot. “Hij heeft zijn bedrijven, dus ten dele ook de mijne, leeggezogen. De brandstichting was het eindpunt. Hij heeft in de laatste maanden voor zijn vertrek nog overal bestellingen geplaatst - tot een volledige keuken toe - om die dan te laten verschepen naar Zuid-Afrika. Hij heeft wapens aan twee à drie verschillende klanten verkocht. Hij fraudeerde met expertises. Hoeveel geld hij precies heeft verdonkeremaand, weet ik niet.”

Donderdag boog de Gentse Kamer van Inbeschuldigingstelling zich over het dossier tegen twintig verdachten in de zaak van Blood & Honour. Op 7 september 2006 viel het federaal parket binnen op tientallen plaatsen in Vlaanderen. Meer dan 300 wapens werden in beslag genomen en ook tonnen neonazistische propaganda, swastikavlaggen, pamfletten. De hoofdverdachten waren beroepsmilitair Thomas Boutens (30), bodybuilder Joeri Van der Plas (32) en Marc Horemans, de uitgever van het tijdschrift Bloed, Bodem, Eer en Trouw (BBET). Volgens het federaal parket plande B&H niets minder dan een staatsgreep. Een van de ideeën bestond erin een bom te leggen onder de hoofdzetel van de Nationale Bank. Andere beoogden de executie van Philip Dewinter en Dyab Abou Jahjah. De neonazi’s leken ervan uit te gaan dat die moorden zoveel commotie teweeg zouden brengen dat Vlaanderen rijp zou zijn voor een ultrarechts militaristisch bestuur. Tijdens de huiszoekingen werd een model van een opeisingsbrief gevonden.

Alle verdachten zijn intussen alweer vrijgelaten, en vele van de in beslag genomen wapens zijn teruggegeven omdat de eigenaars er een vergunning voor bleken te hebben. Boutens is nu een family-man die in Dendermonde op veel sympathie kan rekenen. Zijn dochtertje was een van de kinderen die in crèche Fabeltjesland werden aangevallen door Kim De Gelder. De aanklacht tegen Boutens en negentien anderen luidt: illegaal wapenbezit, wapenhandel, bendevorming, inbreuken op de racismewet, negationisme en lidmaatschap of leiderschap van een terroristische organisatie.

“Er was geen verband tussen de wapens en de overtuigingen van deze mensen”, zegt Piet Noé, de advocaat van Marc Horemans. “De helft van de verdachten was beroepsmilitair. Ergens is het dan begrijpelijk dat het federaal parket zich zorgen maakte. Maar men heeft in de media zwaar overdreven. Een staatsgreep? Laat ons ernstig blijven.”

Begin 2011 moet voor de correctionele rechtbank in Dendermonde blijken waar de grens lag tussen morbide nazifantasieën en een werkelijke intentie om mensen neer te schieten. Het strafdossier schetst wel in grote lijnen de geschiedenis van neonazigroepjes als B&H Vlaanderen en Combat 18. Het situeert die op twee locaties: de militaire kazerne in Leopoldsburg en de schietclub Lion d’Or in Aalst. “Die naam komt voortdurend voor in het dossier”, zegt Piet Noé. “Het is daar dat vele verdachten elkaar leerden kennen. Het is ook daar dat ze de schietoefeningen organiseerden.”

Ze deden dat daar, beaamt Igor Vinck, omdat geen enkele andere verantwoordelijke van een schietclub in Vlaanderen het in zijn hoofd zou hebben gehaald om een groep kaalhoofdigen met legerlaarzen en hakenkruistatoeages toegang te verlenen tot de schietbaan. “Van den Borre liet allerlei louche figuren binnen”, zegt Vinck. “Mensen met nul opleiding mochten met om het even wat komen schieten. Er werden ook verboden wapens verhandeld.”

HET COMITE P, UW VRIEND

Jan Bliki is de man die sinds de vlucht van Van den Borre als nieuwe zaakvoerder een nieuwe wind moet doen waaien bij schietclub Lion d’Or. “We hebben voor een aantal leden nieuwe vergunningen moeten aanvragen”, zucht hij. “We hebben ook enkele mensen moeten vragen om niet meer te komen.”

Een van de mensen die er ten tijde van Van den Borre altijd waren en nu niet meer is Hans De Groote. Hij is de adjunct-directeur-generaal van de dienst Enquêtes van het Comité P., het controleorgaan voor de politiediensten. Bliki wil niet gezegd hebben dat De Groote uit de club is gezet. “Ging hij niet verhuizen of zo?” Het is wel zo, zegt hij, dat de man gelijk met Van den Borre uit de club verdween. Beiden worden omschreven als goede vrienden.

Enkele jaren geleden kwam Hans De Groote in de belangstelling met zijn gsm. Toen hij in zijn auto stapte, op weg naar een feestje, legde hij per abuis zijn dienst-gsm op het dak. Hij reed weg, was het ding even later kwijt en trok naar de politie van Aalst met een aangifte van ‘auto-inbraak’, om zo gratis een nieuwe gsm in de wacht te slepen. Helaas nam een agent de moeite om even de auto te bekijken. Geen krasje. Bij het parket in Dendermonde werd een dossier geopend omtrent ‘valse diefstalaangifte’. Pas na tussenkomst van zijn oversten ontsprong De Groote de dans. De nummer één bij de dienst Enquêtes van het Comité P is Henri Berkmoes, net als De Groote een Aalstenaar. Hij kwam er af met een reprimande en de bede om een vervanger te zoeken voor de cursussen ‘deontologie’ die hij als gastdocent aan de Oost-Vlaamse politieacademie OPAC gaf. De politie, en zeker de politie van de politie, hoort het goede voorbeeld te geven.

Een maand geleden raakte bekend dat De Groote opstapt bij het Comité P (DM 31/08). In een korte mededeling zei voorzitter Bart Van Lijsebeth dat De Groote op eigen verzoek terugkeert naar zijn vroegere dienst, de politie van Aalst. Volgens een anonieme bron bij het Comité P is dat niet de hele waarheid, schrijft hij in een brief: “In de voorbije jaren zijn processen-verbaal opgesteld waarin de ware reden terug te vinden is. Uit de processen-verbaal blijkt dat De Groote betrokken is bij wapenleveringen aan het extreem rechtse milieu, zoals Blood & Honour (...). Ook is De Groote betrokken bij onfrisse praktijken die werden georganiseerd vanuit een schietclub, de Lion d’Or in Aalst. (...) Om het Comité P niet opnieuw schade toe te brengen werd Hans De Groote gedwongen ontslag te nemen en zogezegd vrijwillig terug te keren naar zijn korps.”

We namen nogmaals contact op met Bart Van Lijsebeth. Hij verkoos schriftelijk te communiceren, zodat over de precieze weergave van zijn bewoordingen geen discussie kan bestaan. Wij vroegen hem of het klopt dat het Comité P in het bezit is gesteld van processen-verbaal die wijzen op een betrokkenheid van Hans De Groote bij de illegale handel van Van den Borre?

Bart Van Lijsebeth (per e-mail): “Over lopende - en/of geseponeerde - strafonderzoeken waarin de heer De Groote zou verhoord zijn, als getuige of in een andere hoedanigheid, is het uitsluitend de bevoegde procureur des Konings die wettelijk gemachtigd is om, desgevallend, hierover informatie te verstrekken. Het eerste gedeelte van uw tweede vraag (klopt het dat het Comité P in het bezit is gesteld van processen-verbaal?) kan ik bevestigend beantwoorden in die zin dat het Comité P inderdaad kopie heeft ontvangen van bepaalde processen-verbaal.”

Rest de vraag wat er met die informatie is gebeurd. Ergens gaat het erop lijken dat de politie in een zaak over wapenleveringen aan neonazi’s iets minder ijverig was dan toen het er op aankwam aan te tonen dat het Els Clottemans was die knoeide met de parachute van Els Van Doren.

TERUG NAAR DE HANGAR

We bevinden ons in de uitgebrande hangar aan de Mijlbekelaan in Aalst. Overal waar je je voet neerzet, kraken glas en resten van eternitplaten. De hangar is een goede 100 vierkante meter groot. De drie wrakken staan er nog. Achteraan, tegen de muur, staan de gesmolten restanten van een metalen opbergrek. De mappen die hier normaliter in het rek hingen, liggen allemaal op de grond. Hier en daar slingert een verschroeide computerdiskette rond. Alles wijst erop dat de brandstichter elk spoor van de bedrijfsadministratie wou wissen.

We peuteren enkele pagina’s los uit de smurrie. Het is de staat van inkomsten en uitgaven van de bvba Van den Borre en Cie voor het jaar 2003. We kunnen hier dag na dag zien wie de leveranciers en klanten waren van de bvba. De meeste namen in de lijst verwijzen naar verzekeringsbedrijven of -agenten, maar niet allemaal. Een betaling van 1.319,69 euro aan een firma met de naam Freylinger. Dat is een wapenhandelaar in Livange in het Groothertogdom Luxemburg. Een betaling van 2.062,79 euro, bij de nv E. Grimard in Alleur. Dat is een wapenhandelaar die vooral levert aan het leger en de politiediensten en die op zijn website waarschuwt: “Geen verkoop aan particulieren.” Twee kleine betalingen (1.319,69 en 1.470,81 euro) aan wapenhandel Vinck R M & Co uit Zutendaal. Er zitten ook betalingen tussen van een Indiase producent van chemicaliën.

Dit zijn geen wereldschokkende bedragen. Maar we raapten maar een paar mappen op, willekeurig. Omdat ze er iets minder smerig uit zagen dan de andere en omdat er met de middelen die de redactie van De Morgen heeft geen beginnen aan was. Deze map toont op zijn minst dat Van den Borre via zijn bvba handel dreef met wapenhandelaars. Misschien hebben we hier een begin van een verklaring waarom de boekhouding moest branden.

“Het heeft mij verbaasd”, zegt Piet Noé. “In het requisitoir tegen Blood & Honour vind je de namen terug van twee wapenhandelaars die wapens hebben geleverd, maar bijna altijd met vergunning. Het parket wou ook de vriendin van Boutens vervolgen (een stripteaseuse in een hardrockcafé, DDC) omdat hij bepaalde teksten van Blood & Honour had neergepend op haar laptop. In het dossier stoot je om de haverklap op de naam Lion d’Or. De uitbater zelf komt niet ter sprake.”

Die uitbater is, toevallig, goed bevriend met een topman van het Comité P, de dienst die bij de politie carrières kan maken of kraken.

“Het is onjuist dat ik ooit zou zijn ondervraagd in het kader van het onderzoek naar die brand”, zegt Hans De Groote, die nog altijd een kantoor heeft bij het Comité P en naar nu blijkt pas op 31 oktober vertrekt. “Op eigen initiatief, inderdaad. Omdat ik vind dat het na tien jaar eens tijd werd voor iets anders.”

Hoe goed was u bevriend met Stefan Van den Borre?

“Ik heb hem al twee jaar niet meer gezien. In zijn schietclub heb ik op zeker moment geen stap meer gezet, omdat daar mensen rond liepen die lid bleken te zijn van Blood & Honour.”

Was u ooit betrokken bij wapenleveringen aan deze mensen?

“Moest daar iets van waar zijn, dan zou ik hier niet meer zitten.”

U zit er ook niet lang meer.

“Tot genoegen, mijnheer.”

VERSCHILLENDE PARKETTEN

Het is voor Christian du Four, procureur in Dendermonde, even schrikken als we hem melden dat er een potentiële goudmijn aan bewijsstukken in het dossier-Blood & Honour, of op zijn minst in dat van een brandstichting, liggen weg te teren in een voor elke voorbijganger vrij toegankelijke ruïne in Aalst. “Ik ga dit natrekken, want dit lijkt niet de normale gang van zaken te zijn”, zegt de procureur ons. “U mag echter niet vergeten dat het in het onderzoek tegen Blood & Honour het federaal parket is dat de rol van openbaar ministerie op zich neemt.”

De speurders in de zaak van de brand hoefden dus niet noodzakelijk te weten dat er wellicht een verband was met Blood & Honour. En omgekeerd was het federaal parket misschien even niet aandachtig toen de hangar van de uitbater van schietclub Lion d’Or in brand vloog. De chronologische samenhang tussen de huiszoekingen van 2006 en de wijze waarop Van den Borre zijn emigratie naar Zuid-Afrika organiseerde, mag op zijn minst opmerkelijk worden genoemd.

We konden de man opsporen in het Zuid-Afrikaanse Phalaborwa. Hij is er eigenaar en uitbater van Villa Nasibu, een exclusieve lodge aan de rand van het Kruger Nationaal Park. Je kunt er suites boeken voor dure safaritochten. Alles is voorzien: zwembad, jacuzzi en tal van slaapkamers, waaronder een Big Five Suite. Van den Borre baat de lodge uit samen met Els D.M., zijn vriendin. Hij liet op 15 juni de adressen van al zijn vennootschappen overbrengen naar haar adres, een flat aan de Parklaan in Aalst. De flat staat inmiddels te koop.

Behalve een aantal stukken die we te drogen legden op de redactie, liggen de vele honderden half verschroeide en langzaam tot pap verwordende mappen nog steeds in de hangar aan de Mijlbekelaan. Een mens is geneigd te hopen dat het de komende weken niet te hard regent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234