Maandag 09/12/2019

'Net in sport zou er meer preventie moeten zijn'

De hand van de trainer of begeleider op je lijf, een stiekeme foto in de douche of verregaander seksueel grensoverschrijdend gedrag. Sportclubs en jeugdbewegingen kennen het probleem. 'Beleid komt altijd tot stand na incidenten.'

Seksueel overschrijdend gedrag overkomt 17 procent van de jonge sporters. Een cijfer dat minister van Sport, Philippe Muyters (N-VA), verbaast. Hij wil het probleem in 'zijn' domein aanpakken en lanceert daarom de Europese VOICE-campagne in Vlaanderen waarmee seksueel overschrijdend gedrag moet worden teruggedrongen.

Hoewel 17 procent een groot aantal lijkt, strookt het met de realiteit. Doorheen alle levensdomeinen wordt zo'n één op de vijf minderjarigen met seksueel grensoverschrijdend gedrag geconfronteerd. Sportclubs, jeugdbewegingen en ook scholen krijgen ermee te maken.

"Dat het aantal in de sportwereld niet minder is, hoeft niet te verwonderen", zegt Els De Waegeneer, voorzitter van de ethische adviesraad bij de recreatieve sportfederatie FROS. "Sporten is bovendien intiemer en fysieker dan naar school of op kamp gaan. Vaak wordt er samen gedoucht en een trainer die je moet vasthouden om een oefening uit te leggen, is ook geen uitzondering. Daarom zou er net in de sport meer aandacht naar preventie moeten gaan."

Geen attest nodig als trainer

Voor de niet-professionele sportwereld zijn er geen dwingende decreten en kunnen sportfederaties clubs ook niets opleggen. Zo is het doorgaans voor trainers niet vereist dat ze een uitgebreid attest van goed gedrag en zeden voorleggen, zoals in het onderwijs. "Clubs kunnen dat vragen, maar de minister zal dat niet verplichten", laat het kabinet Muyters weten. "Het bewijs vormt geen garantie op preventie en we willen geen extra administratieve drempel opleggen voor de vele vrijwilligers waar onze clubs op draaien."

Maar wat wordt er dan al tegen grensoverschrijdend gedrag gedaan? Op één manier heel veel, zo blijkt. Er is namelijk een resem aan richtlijnen, adviezen en gedragscodes. Zo is er een decreet 'gezond en ethisch sporten' met aanbevelingen, zoals in gescheiden douches voorzien en afspreken dat smartphones in de kleedkamer opgeborgen blijven.

Ook hebben verschillende sportfederaties ethische commissies met psychologen, juristen en andere specialisten en er zijn aanspreekpersonen die zich bij iedere eerste training voorstellen als de man of vrouw bij wie je terechtkunt wanneer het misloopt.

In totaal heeft ICES de laatste vier jaar 42 vormingen gegeven aan Vlaamse sportfederaties, sportdiensten en clubs, bezochten 7.126 unieke bezoekers de website sportmetgrenzen.be die aangeeft hoe je dit probleem in je sportclub kunt voorkomen, is het 'Vlaggensysteem' 1.423 keer gedownload en de folder 'sport met grenzen: beleidsinitiatieven' 2.009 keer.

"Beleid komt altijd tot stand via incidenten", zegt Erika Frans van Sensoa. Ze hielp mee in de ontwikkeling van het raamwerk grensoverschrijdend gedrag. De organisatie probeert het onderwerp bespreekbaar te maken onder verschillende groepen. Zo ook bij de jeugdbewegingen. "Leiders van jeugdbewegingen zijn geen professionals, maar toch moeten ze op de hoogte zijn van wat ze met een situatie van grensoverschrijdend gedrag moeten doen."

Nooit over nagedacht

Bij de jeugdbeweging KSA is de vlaggenkit aanwezig, maar de verantwoordelijkheid ligt bij de jongeren zelf. "Elke groep bepaalt zijn eigen beleid en wij reiken hulpmiddelen aan. We leggen de jongeren niets op", klinkt het. "Jongeren die leider worden, krijgen bij de KSA training om problemen te leren signaleren."

Andere jeugdbewegingen lijken zich eerder bezig te houden met leuke activiteiten voor kinderen dan dat ze zich bezighouden met een onderwerp als grensoverschrijdend gedrag. "We hebben daar eigenlijk nog nooit over nagedacht. Er zijn niet echt regels voor, maar we hebben ook nog nooit problemen gehad", klinkt het bij leiders van de Chiro.

Toch ondernemen sommige groepen wel direct actie. "Je leert wel te beseffen wat er kan en niet kan", vertelt groepsleidster Emilie De Schrijver. "In de negentig jaar dat onze scoutsgroep bestaat, is er tussen een leider en een kind nog nooit iets gebeurd", zegt ze. "Maar als er iets voorvalt tussen de leden, praten we erover met de leiding en stellen we de ouders op de hoogte. In erge gevallen gaan we naar de politie."

Ondanks alle inspanningen van sportclubs en jeugdbewegingen blijft voorlopig die 17 procent dus overeind. Want nagaan of al die codes en regels in de praktijk even goed toegepast worden, blijkt een ander paar mouwen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234