Zondag 19/05/2019

Recycling

Nespresso rekent vooral op u om de afvalberg te verkleinen

Nespressocapsules, voor recyclage (Lichtenvoorde) Beeld Geert Braekers

Negen miljard koffiecapsules vliegen ieder jaar op de wereldwijde afvalberg. De aluminium bakjes afschaffen? Nespresso denkt er niet aan. Dus trekt de koffiereus de kaart van de recyclage. “Dit vraagt vooral veel inspanning van de consument.”

“Moeten wij per se koffie drinken uit een capsule?”, vraagt professor duurzame productontwikkeling Karine Van Doorsselaer (UAntwerpen) zich af. “Kleine porties doen ons niet meer genieten van koffie dan gewone filters.” 

Slimme marketeers en mooie mannen als George Clooney hebben ons doen geloven van wel. Dus staat in de meeste keukens vandaag een Nespresso-machine of iets dergelijks. Maar terwijl u van uw lungo forte nipt, betoogt uw tiener in Brussel voor een beter klimaat. Het brengt bedrijven als Nespresso in een vervelende positie: hun winstmodel van kleine porties laten varen, of volop inzetten op recyclage? 

Bij Nespresso geloven ze in en-en. Volgens het bedrijf blijft aluminium de beste manier om “de exacte smaak, kwaliteit en dosis van de koffie te bewaren”. De koffiereus gaf deze week een sneakpeek in zijn recyclagecentrum in Lichtenvoorde in Nederland. Daar worden alle capsules uit de Benelux herleid tot kersvers aluminium dat klaar is voor hergebruik. Tenminste, als de consument de cups inlevert en niet gewoon in de vuilnisbak kiepert. Want, zegt Nespresso, aluminium is “eeuwig recycleerbaar”.

Sorteerstroom

Dat klopt, zegt professor circulaire economie Karel Van Acker (KU Leuven), maar het betekent niet dat elke aluminiumsoort opnieuw een Nespresso-cup kan vormen. “Er bestaan honderden verschillende legeringen van aluminium. Als je die samen laat smelten, kun je enkel tot gietaluminium komen.” Gietaluminium is nuttig om automotoren of velgen te maken, maar is niet geschikt voor Nespresso-capsules. “De uitdaging zit hem in het exact bewaren van de juiste aluminiummengeling. Dat vraagt om een aparte sorteerstroom.” 

Die sorteerstroom brengt Nespresso al tien jaar samen in Lichtenvoorde, in de lokale vestiging van de Duitse recyclagefirma Remondis. Wie zijn gebruikte capsules inlevert in een Nespresso-boetiek, mag ervan op aan dat de gevulde plastic ophaalzak integraal in het toestel wordt gekieperd. De plastic zak en het koffiegruis worden eruit gevist, en het overgebleven aluminium kan opnieuw richting Zwitserland. Daar wordt het een nieuwe capsule.

Het koffiegruis wordt dan weer omgezet in compost en biogas. In Nijmegen rijden de bussen op gas van Nespresso-koffie. Of van andere koffiesoorten, want er sluipen weleens instinkers onder de pads in de ophaalzakken. 

“Capsules die niet van Nespresso zijn, kunnen we er op voorhand niet uit halen, dus die sorteren we mee”, legt bedrijfsleider Thijs Bulten van Remondis uit. Dan maar ander afval in de ophaalzak smokkelen? “Dat moeten de mensen nou niet beginnen doen”, zegt Bulten afkeurend. 

Puur technisch ziet Van Acker wel een moeilijkheid in die alternatieve capsules. “Als Douwe Egberts een andere legering gebruikt dan Nespresso en beide capsules belanden in dezelfde sorteerstroom, dan krijg je sowieso een andere kwaliteit dan de oorspronkelijke.”

Wat een gedoe

Een apart sorteercircuit opstellen voor de eigen klant blijft commercieel gezien een moeilijke afweging. Concurrent Douwe Egberts doet het niet voor de Senseo-pads, die nochtans niet composteerbaar zijn, plastic bevatten en dus bij het restafval belanden. 

“Het wordt pas commercieel interessant als je genoeg capsules kunt inzamelen”, zegt Van Acker. Of als gelijkaardige capsules ook voor andere producten gebruikt zouden worden, meent Karine Van Doorsselaer: “Bierflesjes worden makkelijk ingezameld omdat ze allemaal dezelfde vorm hebben, maar ik zie ons nog niet meteen soep of limonade in een Nespresso-cup verpakken.”

Voor klein aluminium blijven de kosten van recyclage hoog, omdat de Belgische sorteercentra de capsules er niet uit kunnen vissen. “Dat vraagt bijkomende investeringen,” zegt Fatima Boudjaoui van Fost Plus, “maar koffiecapsules zijn juridisch gezien geen verpakkingen, dus zijn ze niet onze verantwoordelijkheid.” 

In de capsule zit nog 90 procent koffiegruis, dus mag het goedje niet in de blauwe pmd-zak. “Indien de koffiecapsules terechtkomen in de klassieke recyclagemachines, dan zal de koffie het recyclageproces verstoren”, onderlijnt Boudjaoui. Momenteel zoekt Fost Plus samen met Nespresso naar een oplossing om de pads toch in het collectieve sorteersysteem te krijgen.

Ondertussen blijft de logistieke keten duur, weet Van Doorsselaer. En onhandig. “Wat een gedoe om al die capsules in te zamelen. Dit circuit vraagt heel wat inspanning van de consument. Alweer een aparte ophaalzak. Straks heeft iedereen een klein containerpark bij hem thuis.” 

Dat vertaalt zich ook in de cijfers: vandaag worden slechts één op de vier Nespresso-capsules netjes ingeleverd in de boetieks of ophaalpunten. Het andere driekwart worden dus gewoon weggegooid. Vorig jaar berekende France 2 dat jaarlijks 9 miljard koffiecapsules worden verkocht in de wereld, goed voor 400.000 ton afval, het equivalent van vier Eiffeltorens.

Van Doorsselaer is kort en bondig in haar evaluatie. “Nee, Nespresso is niet duurzaam. Het enige positieve in zijn verhaal is het gebruik van aluminium. Dat verklaart waarom het recyclage zo vooropstelt in zijn marketing.” Echt duurzame koffie behoeft volgens Van Doorsselaer geen capsule. “Een Italiaanse cafetière gebruikt geen extra verpakking, maar heeft een perfect aroma.”

Recyclagecentrum in Lichtenvoorde. Beeld Geert Braekers
Beeld Geert Braekers
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.