Donderdag 28/01/2021

Nergens een veilige haven

Ronkende verklaringen over schuldigen en overmatig mededogen met de getraumatiseerde hulpdiensten, daar willen we even niet van horen. Wat nú telt, is dat we dringend wat meer respect moeten opbrengen voor mensen die werkelijk álles over hebben voor een beter bestaan aan het andere, rijke eind van de wereld.

David Aaronovitch

David Aaronovitch is een vooraanstaande Engelse journalist

Aan het einde van januari 1948 stortte een chartervlucht neer in de Californische maquis, op amper zeventig kilometer van de stad Resno. De traditioneel stoffige en ijskoude heuvels daar zijn in die tijd van het jaar bedolven onder een tapijt van planten en wilde bloemen. Enkele decennia later herinnert een man, die als jongen van zes op de plek van de ramp aanwezig was, zich nog glashelder zijn gevoelens van toen. "Ik weet nog hoe een diepe triestheid me overviel toen ik de karige bezittingen van de passagiers zag", schreef hij. "Het absolute gebrek aan respect van hen die de lijken ruimden, zal me altijd bijblijven. Nooit zal ik hen dat vergeven."

De achtentwintig doden in de Los Gatos-canyon waren illegale Mexicanen, zogeheten wetbacks die de Rio Grande waren overgezwommen en hadden gespurt om de Amerikaanse grenspatrouilles te ontlopen. Ze werkten in boomgaarden, tot ze door de Amerikaanse overheid weer naar Mexico gedeporteerd werden. En als gedeporteerden werden ze, na het ongeluk, ook omschreven. Dat beroerde de radicale singer-songwriter Woody Guthrie zozeer dat hij er een nummer over schreef. Toen ik een kind was leerde ik het van buiten, en ik weet nog steeds hoe de tekst ging. "Goodbye to my Juan, goodbye Rosalita. Adios mi amigos, Jesus y Maria. You won't have your names when you ride the big airplane. All they will call you will be deportees." Een vaarwel aan mensen zonder naam.

Het nieuws van de dood van de 58 Chinese verstekelingen, en de discussie over de manier waarop ze aan hun eind kwamen, herinnerde me de voorbije dagen aan de boze song van Woody Guthrie. Met dubbel zoveel zijn ze als de slachtoffers van de treinbotsing in Paddington Station vorig jaar, maar ze bleven consequent omschreven worden als illegale immigranten. Iedereen was het erover eens dat ze op een tragische manier gestorven waren, maar de debatten gingen vooral over een manier om een einde te maken aan de vluchtelingenstroom. Een Noord-Ierse trucker, die maandag in Dover geïnterviewd werd, wond er geen doekjes om. Of hij spijt had dat de Chinezen gestorven waren? Nee, want dit zijn het soort mensen dat vrachtwagenchauffeurs een slechte reputatie bezorgt.

Het zou mijn betoog niet schaden als het Engelse parlement even recht voor de raap was als die man uit Ulster. Maar het gros van de parlementsleden, wiens vermogen tot empathie doorgaans weinig ontwikkeld blijkt, heeft zich voorbeeldig gedragen. De stemming heette "somber". En Jack Straw stuurde een "krachtige waarschuwing" de wereld in: de tragedie in Dover was een illustratie voor alle kandidaat-verstekelingen van het gevaar waaraan iemand zich overlevert als hij of zij een beroep doet op de diensten van mensensmokkelaars.

En toch. Meteen na de - gemeende maar obligate - steunbetuiging aan het adres van de slachtoffers en hun nabestaanden, putte het parlement zich uit in krachtige uitlatingen. Illegale mensenhandel móet worden gestopt. En en passant maakte het dan ook maar ruzie over het hooliganisme. Ook dat móest worden gestopt. Binnenkort laten we niemand meer het land uit, omdat het misschien hooligans zijn, en laten we er niemand meer in, omdat het misschien economische vluchtelingen zijn.

Schuldigen waren er genoeg volgens het parlement: Nederland, waar de truck met verstekelingen vertrokken was, en België, dat samenzweert met de Uefa en de Britse supporters onheus behandeld had. En wie tot de oppositie behoort, wierp ook een steen naar de Britse regering, want die slaagde er niet in de hooligans in eigen land te houden.

Toen werd de discussie technischer. Als we de achterlijke continentalen, zo luidde het, maar eens konden overtuigen warmtescanners te gebruiken bij de controle van trucks. Misschien zouden we er dan in slagen de asielzoekers - vooral valse asielzoekers, uiteraard - te ontdekken voor ze aan boord van een ferry raken. Door een betere samenwerking met buitenlandse politiediensten zouden we er in slagen ook de smokkelaars bij de lurven te vatten en zware straffen kunnen uitspreken om eens en voorgoed komaf te maken met deze mensenhandel. En tegelijkertijd zouden we ook het tuig kunnen pakken, met een of andere tuig-o-meter, om ze te verhinderen voetbalwedstrijden in het buitenland bij te wonen.

Allemaal larie. De Britse politiek slaagt er blijkbaar niet in te begrijpen waarom mensen doen wat ze doen. "We begrijpen de motieven van de asielzoekers, maar zij moeten ook beseffen dat een trip naar Engeland gevaarlijk is, dat ze die misschien niet overleven als ze in de klauwen van mensensmokkelaars belanden", zei Jack Straw deze week. Maar door de "strenge" wetgeving in Groot-Britannië hebben asielzoekers geen enkele kans op een verblijfsvergunning als ze geen banden hebben met deze eilanden. Alleen Slangenkoppen (zo worden mensensmokkelaars bijgenaamd in China, red.) of maffialeden kunnen hen in dit geval helpen de wet te omzeilen en te emigreren naar dit land. Zij hebben níet het geluk dat ze hier geboren zijn.

Maar de maffia werk niet voor niks, uiteraard. Sommigen van de doden, zo bleek donderdag, betaalden tot twintigduizend pond (1,3 miljoen frank) om in Engeland te geraken. In Afghanistan bedraagt het geldende tarief voor wanhopigen tussen de acht- en twintigduizend pond. Alleen al dit jaar verdronken in de straat van Gibraltar 120 "illegale vluchtelingen". En af en toe zet een vliegtuig een doodgevroren tiener af in Heathrow, de Londense luchthaven.

Wat leren dit soort wanhoopsdaden ons over die asielzoekers? Dat ze afgeschrikt zullen worden door een warmtescanner? Of door gesloten instellingen? Of door de Europese politiesamenwerking van meneer Straw? Het menselijke verlangen een beter leven te leiden laat zich evenmin in de kiem smoren als het verlangen dat sommigen koesteren naar drugs. De doden van maandag zijn niet te wijten aan laksheid. Integendeel, ze zijn een rechtstreeks gevolg van eerdere strengheid. Zwaardere straffen voor mensensmokkelaars en strenge asielbeperkingen jagen de prijs voor de overtocht de hoogte in, en dus ook het risico van meer geweld en meer gevaar. Kortom, hetzelfde verhaal als dat van de strijd tegen drugs. In het geval van drugs kun je tenminste nog beweren dat substanties als crack zware lichamelijke gevolgen hebben. De ironie wil dat we, zelfs al houden we geen rekening met morele argumenten, in de toekomst migranten nodig zullen hebben, als tegengewicht voor ons slabakkend geboortecijfer. Net als de meeste andere Europese landen slagen wij er niet in lijken te vervangen door baby's. En toch broeden we op steeds complexere manieren om de vreemdelingen het land uit te houden. In de toekomst zal die attitude alleen maar meer tragedies veroorzaken. Er is in dit land een schrijnend gebrek aan fantasie en inlevingsvermogen. Zoals Woody Guthrie al zong: mensen hebben de neiging om de menselijkheid te minimaliseren van hen die een ander leven leiden. De media berichtten uitvoerig over de 58 dode Chinezen, maar ik denk niet dat het nieuws dezelfde weerzin opgeroepen heeft als wanneer er 58 dolfijnen of 58 Dalmatiër-puppy's gestorven zouden zijn. Persoonlijk had ik er niet om gemaald als ik het radio-interview van donderdag niet gehoord had, over het trauma dat de Kentse hulpdiensten opgelopen hebben. Alle respect voor die mensen, maar daar gaat het hier niet om.

Misschien slagen we er nooit in een humaan asielbeleid uit te tekenen zolang we niet begrijpen dat asielzoekers mensen zijn. De Dover-tragedie heeft zijn eigenste Woody Guthrie nodig. De dode Liu's en Chens verdienen dat iemand er ons aan herinnert dat zij voor de overtocht een hoge prijs betaald hebben. Aan de mensensmokkelaars, in de hoop dat ze ooit een beter leven zouden leiden. En aan ons, voor wie het mooie leven blijft duren. Misschien moeten Billy Bragg of Kirsty MacColl er maar eens een song over schrijven. Want, verdomme, ik heb me nog nooit zo geschaamd als maandag.

Zie ook 'De Tussenstand' op p. 29

© The Independent

Vertaling: Fabian Lefevere

'Wat leren dit soort wanhoopsdaden ons over asielzoekers? Dat ze afgeschrikt zullen worden door een warmtescanner? Of door gesloten instellingen? Nee toch?'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234